Paniek

Eergisteravond schreef ik, fris van de lever, al een kort blogje over de paniek op de Dam tijdens de twee minuten stilte. Mijn (toen niet expliciet neergeschreven) stelling: dankzij de niet aflatende inspanningen van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, diverse (waarnemend) burgemeesters - die de ene na de andere noodverordening vaststellen wanneer het ernaar uitziet dat een BN'er met een bestuurlijke of politieke achtergrond veel mensen naar één plek lokt - en ministers die waarschuwende woorden spreken, is er zo langzamerhand een sfeertje ontstaan, dat er bij zo'n bijeenkomst maar dát hoeft te gebeuren en er ontstaat paniek.

Het is voldoende bekend dat paniek vaak tot meer slachtoffers leidt dan de oorzaak van de paniek. Denk aan gebeurtenissen in voetbalstadions of uitgaansgelegenheden waar brand uitbreekt. Je kunt het de aanwezigen niet kwalijk nemen dat ze maar één ding willen: wegwezen. Je kunt ze ook niet kwalijk nemen dat ze niet eerst in goed overleg een ontruimingsplan vaststellen: vrouwen en kinderen eerst, zoiets.

Wat is er nou precies gebeurd? In de Volkskrant staat een ooggetuigenverslag van een man die naast 'de man met de hoed, lange zwarte jas, lange baard en pijpenkrullen' staat en hem, nadat de een man een kreet geuit heeft, op de grond duwt. Achter mij stormen agenten-in-burger (die 'politie! politie!’ roepen) naar de man toe. Zij duwen mensen weg om zo snel mogelijk ter plekke te zijn. Grote paniek, naar mijn mening onnodig, omdat het waarschijnlijk alleen maar gaat om een verwarde man, die de herdenking wilde verstoren. (Onderstreping toegevoegd.) Ja, en dan laat iemand die in paniek wegrent ook nog eens zijn koffer vallen. In koffers - hebben wij intussen geleerd, zeker in alleenstaande koffers - kunnen bommen zitten. Paniek compleet! Resultaat: ruim 60 gewonden, gelukkig niet al te ernstig.

Trouw had als kop: Paar seconden paniek: ruim zestig gewonden. Eventuele terrorristen en 'grappenmakers' hebben weer een lesje geleerd: in het huidige 'klimaat' heb je maar heel weinig voorbereiding  en materiaal nodig om toch het gewenste effect te hebben. Het leent al de moeite bij de jaarwisseling niet al het vuurwerk af te steken, maar iets achter de hand te houden. Dat levert meer dan een paar seconden paniek op. De 'politie! politie!' levert haar eigen bijdrage aan het ontstaan van de paniek.

Volgend jaar zal de noodverordening waarschijnlijk het dragen van rare lange jassen en hoeden verbieden. Tassen, rugzakken en koffers moeten geheel doorzichtig zijn. Tot de bijeenkomst worden alleen personen toegelaten die een verklaring van de GG en GD kunnen overleggen waaruit blijkt dat zij niet 'gestoord' of 'verward' zijn.
X

Bevrijdingsdag

Het is weer zo ver: 2010 kun je door vijf delen en dus is 5 mei dit jaar weer een vrije dag. In reclamespotjes op tv wordt ons aangepraat dat we op 5 mei onze vrijheid moeten vieren, maar dat moet natuurlijk niet te dol worden. Elk jaar daarvoor iedereen een vrije dag geven, dat kan bruin waarschijnlijk niet trekken. En dan ook nog dicht op die andere Nationale Vrije Dag.

Het zal er toch een keer van komen dat we geen Koninginnedag, maar een Koningsdag hebben. Omdat Willem-Alexander op 27 april jarig is, zal hij wel besluiten om het gewoon op 30 april te houden. Dat scheelt ook weer in het herschrijven van allerlei computerprogramma's. Maar na zoveel jaar 'Koninginnedag' klinkt 'Koningsdag' natuurlijk niet, tenzij je van de veronderstelling uitgaat: Maxima is (om voor mij onduidelijke redenen) populairder dan haar echtgenoot, dus kun je het net zo goed Koninginnedag blijven noemen.

Ik heb een beter idee. We schaffen Koninginnedag af nadat Beatrix haar koninklijke lier in de wilgen van Huis ten Bosch heeft gehangen. In het vervolg is 5 mei onze nationale vrije dag (daar gaat het immers om). Op die dag gaat onze koninklijke familie gewoon in twee plaatsen koekhappen, ringsteken, oude ambachten en nieuwe verzinsels bekijken en hartelijk naar de verzamelde mensen wuiven. Een goed alternatief lijkt mij de invoering van 'Onafhankelijkheidsdag'. Die vieren we dan op 22 juli, de dag waarop (in 1581) de Staten-Generaal besloten tot de 'Acte van Verlatinghe'.

Hier en daar wordt, in het kader van de bezuinigingen geroepen dat we ook met minder provincies kunnen. Ik zie het al voor me: door 'Onafhankelijkheidsdag' te vieren verdwijnt het 'Oranjegevoel'. De geesten worden er eindelijk rijp voor. Ik zal het het niet meer meemaken, maar ze komt weer terug: de 'Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden'.

X

Gelukt!

Het is onze nationale paniekzaaiers gelukt! Er hoeft maar iets te gebeuren bij een bijeenkomst waar een paar duizend mensen aanwezig zijn en iedereen denkt dat er een ramp aanstaande is. Hulde!
x

Antiradicaliseringsindustrie

Het is al heel wat jaren geleden dat ik voor het laatst Scrabble speelde. Het woord in de titel van dit blog lijkt erg aanlokkelijk voor Scrabble, zeker met drie maal de woordwaarde, maar helaas: het is veel te lang voor het Scrabblebord.

Ik heb het woord niet zelf bedacht, maar kwam het tegen in een artikel in de Volkskrant, waarin geschreven wordt dat de regering van de VS wel iets ziet in onze aanpak van het zogenoemde 'homegrown terrorism'. We hebben het dan over landgenoten die naar Pakistan, Jemen of Somalië vertrekken om zich daar door leraren van Al Qaida te laten opleiden tot jihadstrijder. Onze eigen Ernst Hirsch Ballin had over onze ervaringen en kennis gesproken met de Amerikaanse ministers van Justitie en Binnenlandse Veiligheid, die wel enthousiast leken. Maar als je het artikel verder leest blijkt dat Amerikaanse deskundigen toch ook hun twijfels hebben.

En dan komt Frank Bovenkerk aan het woord. Die is hoogleraar radicaliseringsstudies en stelt dat een heuse antiradicaliseringsindustrie is ontstaan en dat onafhankelijk onderzoek naar de effectiviteit van al die programma’s ontbreekt. Dat deed me terugdenken aan mijn ambtenarentijd. De overheid constateert dat er ergens een probleem is en trekt een hoeveelheid geld uit om dat probleem te onderzoeken en op te lossen. Voor je het weet ontstaan her en der bureaus en stichtingen die uitermate deskundig blijken te zijn op het probleemgebied en bakken met geld verdienen aan het subsidiegeld. Er worden prachtige rapporten samengesteld die na bespreking in NOVA, Netwerk of Pauw & Witteman in een la verdwijnen. Verdeel het geld dat nu naar de antiradicaliseringsindustrie gaat onder het handjevol radicale jongeren en ze weten wel wat leukers te doen dan zich in een droog en stoffig woestijngebied te laten opjutten.
x

Herdenken

Morgen is het vier mei en wordt door deze en gene teruggedacht aan de Tweede Wereldoorlog. Ik ben daar nooit zo actief in, want waarom zou ik uitgerekend op die datum overdenken wat voor verschrikkelijks mensen elkaar kunnen aandoen. Overmorgen ben ik er niet extra blij over dat we in een vrij en democratisch Nederland wonen.

In 1959 maakte ik met een vriend mijn eerste voettocht door Lapland. De laatste nacht verbleven we in toeristenhut. De enige andere gasten daar waren een Duits echtpaar. We raakten aan de praat en de man vertelde dat hij bij Stalingrad gevochten had, waar de Duitsers een geweldige nederlaag leden, het keerpunt van de oorlog aan het zogenaamde Oostfront.

De Tweede Wereldoorlog lag toen nog nog redelijk vers in het geheugen. Ik weet nog dat ik in die tijd in het algemeen een ietwat onbehaaglijk gevoel had bij 'Duits' of 'Duitsland', al was ik pas zes jaar toen we bevrijd werden. Maar aan die Duitser in die hut had ik geen hekel. Ik voelde me niet onbehaaglijk in zijn gezelschap. Hij was destijds een jonge man die onder het nazisme was grootgebracht. Wat zou ik zelf in soortgelijke omstandigheden gedaan hebben?

Ik kom hierop omdat ik in de Volkskrant las dat driekwart van de Gelderlanders het prima vindt de oorlog samen met de Duitsers te herdenken. Het ligt wat genuanceerder voor Joden en nabestaanden van mensen die in het verzet actief waren of van gesneuvelde militairen, maar degenen die nog duidelijke herinneringen aan de verschrikkingen van de Tweede Oorlog hebben zijn intussen de tachtig ruim gepasseerd. Dat geldt ook voor Duitsers die 'fout' waren in de oorlog. Het overgrote deel van de mensen daar en hier kent de Tweede Wereldoorlog alleen van de geschiedenisles. (Maar veel Nederlanders zullen met de mond vol tanden staan als je vraagt naar de betekenis van namen van personen, plaatsen en gebeurtenissen als: Sobibor, Speer, Market Garden, Winkelman, Omaha Beach, Nacht und Nebel, LO-LKP, Fall Barbarossa, Quisling, Johannes Post, Rauter, Coventrieren.)

Het Duitsland van nu is een fatsoenlijke democratische staat. Als we dan toch een moment en een plaats uitkiezen om te herdenken, waarom zouden we dat niet samen doen met mensen die toevallig aan de andere kant van een denkbeeldige lijn wonen?
x

Kiesstelsel

Aan de andere kant van de Noordzee gaan ze nog wat eerder dan wij naar de stembus. De 'issues' daar zijn niet veel anders dan hier: waarop gaan we bezuinigen en hoeveel en hoe beperken we de immigratie? Alleen de uitslag - in parlementszetels - is (nog) wat minder voorspelbaar dan bij ons vanwege het districtenstelsel. In Trouw las ik dat Labour op zijn grootste verlies sinds 1918 afstevent. Dankzij het districtenstelsel kan dat verlies nog meevallen. In de tabel hieronder zie je in de linkerkolom hoe het Lagerhuis momenteel is samengesteld. In de rechterkolom zie je hoe het eruit zou zien als er bij de de verkiezingen in 2005 sprake was geweest van een evenredige vertegenwoordiging.
Labour had dan geen absolute meerderheid en er zou een coalitieregering zijn gekomen van óf Labour óf de Conservatieven met de Liberal Democrats. Juist die laatste partij wordt door het districtenstelsel sterk onderbedeeld. In de peilingen krijgen de Liberal Democrats momenteel zelfs meer stemmen dan Labour, volgens sommige peilingen zouden ze zelfs, in aantal stemmen, de grootste worden. Het is dan ook niet uit te sluiten dat deze keer noch Labour, noch de Conservatieven een absolute meerderheid in het Lagerhuis behalen en de Liberal Democrats op de, voor hen comfortabele, politieke wip komen te zitten: ze kunnen hun huid duur gaan verkopen.

Van tijd tot tijd wordt er in Nederland ook wel eens gepleit voor een districtenstelsel. Je bent dan af van al die kleine partijen en dat maakt ons land dan 'regeerbaarder'. Ik moet er niet aan denken, want het resultaat zou zijn dat pakweg 130 van de 170 zetels in de Tweede Kamer bezet zouden zijn door CDA, PvdA en VVD. We zouden dan voortdurend door een coalitie van twee van deze drie partijen geregeerd worden, want ik zie geen van deze, zelfs bij een districtenstelsel, een absolute meerderheid behalen. Het betekent wel dat de verschillen tussen twee opeenvolgende regeringen alleen onder een vergrootglas merkbaar zullen zijn en de belangstelling voor het politieke gebeuren nog verder afneemt.

Ik heb eens uitgerekend hoe de gemeenteraad van Amsterdam (45 zetels) eruit gezien zou hebben als die afgelopen maart volgens het districtenstelsel zou zijn gekozen: 41 zetels voor de PvdA en vier voor de VVD. De PvdA had nog net geen 30% van het aantal stemmen. Ik denk niet dat de nog al divers samengestelde Amsterdamse bevolking zich in zo'n gemeenteraad 'herkend' had.

PS
Er zijn ook weer nieuwe 'Prognoses' voor de Tweede-Kamerverkiezingen. 
x

Straffen

Wat zou in maart 2003 de beslissing in de zaak Lucia de (toen nog) B. geweest zijn als het Openbaar Ministerie vóór het bepalen van de strafeis eerst de 'de burgers' (of brancheverenigingen en maatschappelijke organisaties) geraadpleegd had over de hoogte van de gevraagde straf? Het OM is namelijk van plan dat te gaan doen, want 'wij' vinden dat er te lage straffen worden geëist en uitgesproken.

Door mensen die daarvoor doorgeleerd hebben - rechercheurs, forensisch deskundigen, officieren van justitie en rechters - werd na langdurige bestudering van de feiten geconcludeerd dat Lucia schuldig was aan een reeks moorden. Tot welke conclusie zouden 'wij' gekomen zijn? Gaan 'wij' (zonder specifieke kennis) ook alle dossiers doorspitten of baseren 'wij' ons op de summiere samenvattingen in de media en de commentaren die daarop worden gegeven?

Stel: je relatie bevindt zich op een hellend vlak. Dat heeft zijn negatieve weerslag op je werk. Je moet bij de baas komen: die heeft alle begrip voor jouw situatie, maar als je zo doorgaat kan je naar een andere baan uitkijken. Je hebt de pest in en gaat uit je werk naar de kroeg en drinkt een paar pilsjes. Wat je anders nooit doet, doe je nu: je gaat toch in je auto naar huis. Je rijdt een kind aan dat plotseling oversteekt en voor het leven gehandicapt raakt. Je alcoholpromillage was te hoog. 'Wij' hebben er niets mee te maken dat jij een altijd brave burger bent die eigenlijk door de omstandigheden een beetje 'zielig' is. Dat verhaal kennen 'wij' zo langzamerhand wel. Er moet nu maar eens opgetreden worden! Dat vond jij trouwens zelf ook altijd. Hoe voelt het als die eerste steen een keer in jouw richting wordt geworpen?

Het is een wat makkelijk voorbeeld, dat weet ik. Maar laten we nou niet doen of we te maken hebben met een politie, OM en rechterlijke macht die volkomen buiten de maatschappij staan.  Die mensen lezen ook wel eens een krant en kijken ook wel eens naar de tv. Die praten of feestjes of andere bijeenkomsten met mensen buiten hun werk. Die hebben echt wel enig idee van wat er bij 'ons' leeft. Het is echter hun taak om zo objectief mogelijk te werk gaan. Ze hebben ook hun emoties, net als 'wij', maar die moeten ze juist opzij zetten om hun werk goed te doen. Wanneer een officier van justitie mij zou vragen wat ik als straf zou willen eisen, zou mijn antwoord zijn: "Als ik straffen zou willen eisen was ik wel officier van justitie geworden. Doe het werk waarvoor ik je heb ingehuurd."
X