Omslag

Dit jaar krijgt de publieke omroep  790 miljoen euro van het ministerie van OCW voor de financiering van de uitzendingen. Daarvan worden dus drie publieke tv-netten en een aantal publieke radiozenders betaald. We zijn het zo langzamerhand vergeten, maar tot 2000 werd de publieke omroep niet uit belastinggeld gefinancierd, maar uit de kijk- en luisterbijdrage die iedereen persoonlijk betaalde die een tv- en/of radiotoestel in huis had. Wie dat niet had, betaalde dus ook niets. Met ingang van 2000 werden die bijdragen vervangen door een verhoging van de eerste schijf van de belasting met 1,1%-punt. De enkeling die geen tv of radio heeft betaalt nu dus toch mee, maar we betalen allemaal wel eens voor iets waarvan we zelf niet profiteren. Als kinderloze draag ik al decennia lang bij aan de kinderbijslag.

Nu er bezuinigd, resp. heroverwogen en omgebogen gaat worden, is het op zich niet onlogisch dat daarbij ook gekeken wordt naar de kosten van onze publieke omroep. Geert Wilders houdt zich niet uitsluitend bezig met het terugdringen van hoofddoekjes en minaretten, hij wil nu ook het aantal publieke tv-netten terugbrengen tot één en de Wereldomroep laten verdwijnen ten faveure van de gezondheidszorg. Dat lijkt me een zakelijk voorstel dat zakelijke overweging verdient.

Van die (bijna) 790 miljoen euro gaat iets meer dan 566 miljoen euro naar de televisie. (Bron: Meerjarenbegroting 2010-2014 Nederlandse Publieke Omroep.) De drie netten zullen vast niet alle drie evenveel kosten, maar voor het gemak ga ik daar vanuit. Terugbrengen tot één net betekent dan dat er in Wilders' visie 527 miljoen euro naar gezondheidszorg kan worden overgeheveld. Tel daar wat bij voor de geschrapte Wereldomroep en je komt op 550 miljoen euro. Uitgaande van bijna 13 miljoen premiebetalers (opgave van het College voor Zorgverzekeringen) betekent dat, dat de gemiddelde premiebetaler op jaarbasis zo'n 42 euro minder hoeft te betalen. Voor sommige mensen is iedere uitgespaarde euro er één, maar je kunt niet zeggen dat er in grote lijnen sprake is van een radicale omslag.

Ik ben bang dat er toch weer een populistisch trekje in Wilders' voorstel zit. Zijn aanhang vindt 'Hilversum' hoe dan ook 'te links', dus dat mag best wat minder en de zorgpremie mag van iedereen minder of minder snel stijgen. Met stemmen op de PVV sla je dus twee vliegen in één klap, al is het geen erg overtuigende klap. Los daarvan: als het publieke tv-aanbod zodanig beperkt zou worden dat twee netten voldoende zijn, zul je mij niet horen klagen.
x

Kijkcijfers

Via een link op de website van de Volkskrant heb ik gisteren gekeken naar de uitzending van afgelopen zondag van Peter R. de Vries. Normaliter kijk ik nooit naar dat programma: als er iets opmerkelijks uitkomt, verneem ik dat wel via andere media. Ik geef direct toe dat hij enkele opmerkelijke successen heeft geboekt, zoals in de bekende Puttense moordzaak. Ik heb alleen iets minder bewondering voor zijn werk dan veel mensen, omdat hij nu eenmaal, anders dan de politie, al zijn aandacht, mogelijkheden en ongetwijfeld aanwezige kennis kan concentreren op één zaak. Bovendien kan hij onderzoeksmethoden gebruiken die de politie niet mag gebruiken, omdat daarmee verkregen feitenmateriaal onrechtmatig verkregen zou zijn en daardoor onbruikbaar als bewijsmiddel. En inderdaad, ook politie en justitie zijn feilbaar. En in de zaak Natalee Holloway is Peter R. de Vries ook niet verder gekomen dan enkele sappige uitzendingen. Tenslotte: Peter R. de Vries is in de eerste plaats journalist en programmamaker, al ben ik over de juiste volgorde daarvan niet helemaal zeker.

Een programma via 'Uitzending gemist' bekijken heeft als voordeel dat je wat beter kunt analyseren. Je kunt even pauzeren, je kunt even terugdraaien, ("Wat zei hij nou precies?"), je kunt op andere dingen letten, bijvoorbeeld op de achtergrondmuziek die, neem ik aan, er zorgvuldig is bijgezocht. Het gaat immers niet alleen om de feiten, het programma roept ook, hier en daar heftige, emoties op. Emoties trekken kijkers en dat vindt SBS6 weer plezierig.

Het programma van zondag ging over Koos H., die sinds 1980 levenslang gevangen zit (dus niet vervroegd vrijkomt) vanwege seksueel misbruik van en moord op drie tienermeisjes. Het programma duurde 1 uur en 6 minuten, exclusief reclames. In een 'gewoon' journalistiek programma had dezelfde informatie in hooguit een half uur op begrijpelijke wijze verstrekt kunnen worden. Het programma moest vooral ook leiden tot het kijken naar de twee nog volgende programma's, als de rechter in kort geding tenminste de uitzending daarvan niet verbiedt, omdat daarin beelden te zien zijn die gemaakt zijn door een 'gabber' van Koos H., een thans in Thailand wonende ex-crimineel, die van zijn fraude- en oplichtingspraktijken kennelijk genoeg heeft overgehouden om ver weg van het gewoel een niet onaardig optrekje te bewonen en daar op zestigjarige leeftijd of daaromtrent nog kinderen te verwekken. Die gabber heeft op aanwijzingen van Peter R. de Vries met een verborgen camera opnamen gemaakt tijdens bezoek aan Koos H. Daarover gaat het kort geding, want de advocaten van Koos H. hebben tegen openbaarmaking daarvan bezwaar gemaakt.

De Vries belooft "schokkende onthullingen" en maakt de kijkers vast lekker. Heeft Koos H. nog veel meer (De Vries had het over twaalf), tot nu toe onopgeloste moorden en andere gruweldaden gepleegd? Weet hij wie ook zulke moorden gepleegd heeft? Wat zat er achter het merkwaardige optreden van de vice-president van de Haagse rechtbank, die Koos H. destijds in zijn cel en thuis bezocht, hem een andere advocaat bezorgde en zijn autorijlessen betaalde? De Vries weet het inmiddels, maar in het belang van de kijkcijfers moet zijn wetenschap worden uitgesmeerd over drie programma's.

Er is niets tegen voorheen onbekende feiten, hoe gruwelijk van aard ook, over het voetlicht te brengen, maar ik vind het verwerpelijk het relaas als een show in afleveringen te brengen. Het geeft alleen maar aanleiding tot speculaties over de schutting en bij het koffieapparaat. "Zou die rechter ook pedofiel zijn en zou Koos H. hem chanteren?" Ik noem de meest voor de hand liggende. Nog even geduld. Als dat bekend wordt kunnen we alsnog losbarsten in de algemene verontwaardiging die we al langzaam aan het opbouwen zijn. Dan kunnen we weer eens constateren dat politie en justitie er een puinhoop van gemaakt hebben. Er zullen waarschijnlijk al eerder Kamervragen worden gesteld naar aanleiding van een kop in de Volkskrant die een detail uit het programma van zondag aanroert: 'Kindermoordenaar kijkt pornofilms in cel'. Intussen worden nabestaanden van de vermoorde meisjes, die volgens De Vries nog altijd niet, zelfs niet onderling, over het gebeurde kunnen praten, na dertig jaar opnieuw in alle hevigheid met het verleden geconfronteerd. Nabestaanden van vermoorde meisjes die nog nooit de 'voldoening' van een gestrafte dader hebben gekregen, krijgen na dertig jaar wellicht weer wat (valse?) hoop.Zullen we dat maar de 'collateral damage' van een voor velen boeiend programma noemen?
X

Lichtpuntje

Wat volgt er op Eerste Paasdag? Geen ontkomen aan: Tweede Paasdag. Wie zo verstandig is geweest niet al geruime tijd geleden een bungalow te huren, of ondanks alles de tent opgezet heeft, zat gisteren waarschijnlijk gewoon thuis. Misschien heb je een klein wandelingetje of fietstochtje gemaakt. Maar moet je dat vandaag nou weer doen? Ik zat daar gisteren over te denken. Er zijn wel eens Paasdagen geweest dat je lekker met een boek op een terrasje kon zitten of gewoon op een bank in het Vondelpark. Daar kon ik gisteren niet naar uitzien.

Ik zag wel een lichtpuntje: vroeger kon je op Tweede Paasdag - bij slecht weer dan - alleen naar de autodealer, het tuincentrum of de meubelboulevard. Helaas: ik rijd geen auto, ik heb geen tuin en mijn meubels zijn niet kapot te krijgen, dus waarom zou ik nieuwe kopen? Maar tegenwoordig is, zeker in Amsterdam, op Tweede Paasdag bijna iedere winkel open. Dus morgen, bedacht ik gisteren, kan ik naar hartenlust gaan shoppen, zelfs funshoppen. Dat is, geloof ik, dingen kopen die je niet echt nodig hebt, maar het 'ergens' wel leuk doen en die in ieder geval een beetje trendy zijn, zodat je niet blijvend als 'modieus beperkt'  beschouwd blijft worden. Maar wat is voor mij nou 'fun'? Dat vroeg ik mij af. Niet een boek, want die behoren tot de dagelijkse levensbehoeften. Slechts een op de tig is trendy, maar dat wil ik dan weer niet hebben. Verder nadenkend, met op de achtergrond Fabian Cancellara en Tom Boonen die, althans gedurende enige tijd, gezamenlijk per fiets op weg waren naar het eindpunt van de Ronde van Vlaanderen, kwam ik tot de conclusie dat wat ik 'fun' vind de gewoonste zaken van de wereld zijn. Dus ik kan niet funshoppen, ik kan alleen maar winkelen. En ik heb een hekel aan winkelen. Ik ging een beetje depri naar bed.

Toen ik zojuist de eerste blik op mijn monitor wierp, maakte een gevoel van opluchting zich van mij meester. Ik las: "Het is maandag 5 april". Gewoon maandag! Het wordt maximaal 10 graden. Er is 85% kans op regen. Ik heb alles al in huis. Raad eens wat ik doe vandaag.
X

Leidend

In een opiniërend artikel van Hans Goslinga, politiek journalist, in Trouw kwam ik een citaat tegen uit het (concept-)verkiezingsprogramma van het CDA: "Wie naar Nederland komt mag in vrijheid zijn geloof belijden. Tegelijkertijd komt hij in een samenleving waar de joods-christelijk en humanistische traditie en cultuur de samenleving kleuren. Dat betekent dat de Westerse cultuur en waarden en normen leidend zijn voor de samenleving." Goslinga concludeert dat wat het CDA met de ene hand geeft met de andere weer terugneemt. Dat denk ik ook, maar daar gaat het mij nu even niet om. Het gaat mij om dat woordje "leidend".

Ik behoor tot het soort liberalen die vinden dat in een democratie geen 'leidende' normen en waarden bestaan. Er worden normen en waarden gehanteerd - in de wetgeving, in het gewoonterecht en in allerlei dagelijkse omgangsvormen - die een meerderheid acceptabel vindt, maar niet onnodig voorschrijft aan de minderheid. Een minderheid vindt het daarom meestal nog wel redelijk toeven in een democratie.

Je zult mij niet horen ontkennen dat onze cultuur voor een zeer belangrijk gedeelte gevormd is door de beginselen van christendom, jodendom en humanisme. Maar dat is niet van de ene op de andere dag gegaan. Eeuwenlang was de Heilige Moederkerk (zacht uitgedrukt) leidend. Vervolgens was, in ons land, het protestantisme geruime tijd leidend.  De Verlichting, het humanisme, heeft ervoor gezorgd dat de diverse geestelijke stromingen elkaar begonnen te tolereren en zelfs als gelijkwaardig te accepteren. Toch was nog in mijn jeugd een huwelijk tussen een protestant en een katholiek, soms zelfs tussen twee protestanten van verschillende denominaties, niet of nauwelijks bespreekbaar. Tot op de dag van vandaag is antisemitisme, ook onder autochtonen, nog niet volledig uitgeroeid.

De geciteerde passage is niet in het verkiezingsprogramma gekomen omdat het CDA een toenemende bedreiging ziet van boeddhistische of hindoeïstische zijde. De partij heeft het oog op de ongeveer zes procent van de bevolking die de islamitische normen en waarden aanhangt. Het was mij nog niet zo opgevallen dat die zes procent aanstalten maakt de leidende positie van de overige joods-christelijk-humanistische 94 procent over te nemen. Als ik hun was zou ik er in ieder geval niet aan beginnen tegen zo'n overmacht.

Het is het CDA niet ontgaan dat een deel van de kiezers de islamieten liever ziet gaat dan komen.  Het gaat niet luid meehuilen met de wolven in het bos, maar het mag toch wel enig begrip tonen? "Weet je wat?" zeiden de opstellers van het verkiezingsprogramma. "We schrijven dat uiteindelijk het hemd toch net wat nader is dan de rok, maar dan anders. Wie bedenkt daar nou eens een mooie tekst voor?"
x

Eufemisme

Lang geleden kregen de mensen de tering. Dat was een ernstige ziekte, waar men niet graag over sprak en het woord 'tering' sprak men niet graag uit. Dat werd vervangen door tuberculose. Toen dat woord in een verkeerde reuk kwam werd het tbc en weer later tb. Nu heet de ziekte weer gewoon tuberculose. Kanker noemde men vroeger om dezelfde reden 'K', of 'de gevreesde ziekte'. Dat is een eufemisme, "een verbloemende uitdrukking". Je verandert er niets mee, maar het klinkt minder erg.

Eergisteren verscheen een aantal rapporten waarin ambtenaren aangaven waarop de komende jaren zoal bezuinigd zou kunnen worden. Ambtenaren beslissen helemaal niets, dat doen regering en parlement, maar veel mensen en organisaties werden al doodongerust, of waren juist opgelucht, maar er is nog helemaal niets over beslist. De onderhandelingen daarover beginnen pas op 10 juni a.s. De voorboden daarvan zien we tijdens de aanloop naar de verkiezingen op 9 juni. Dus als je verstandig bent, let je de komende tijd goed op wat al die campagnevoerende politici gaan zeggen. En let daarbij vooral op het woordgebruik.

Iedere (aankomend) politicus weet dat de kiezers het woord 'bezuinigen' haten als de pest, want bezuinigen betekent: minder geld in de portemonnee voor leuke dingen, als je dat tenminste al had. Dat woord moet je dus verbloemen, zoals Jan Peter Balkenende deed in een persconferentie afgelopen donderdag. Die had het niet over 'bezuinigen', maar over 'heroverwegen' en 'ombuigen'. Kijk, dat klinkt al een stuk minder erg. Daar kun je de boer mee op. Natuurlijk gaat het CDA bezuinigen, zelfs de SP en de PVV komen met bezuinigingsplannen. Maar let op de 'kleine lettertjes'. Let op wat ze zeggen in een bijzinnetje. Ik hoor al zeggen: "Het is onvermijdelijk dat er een ombuiging van de kosten van de gezondheidszorg plaatsvindt." Je kunt er vergif op innemen dat er een zogenaamde bezuiniging gaat komen. Maar op die kosten wordt helemaal niets bezuinigd. Die worden alleen anders betaald. Behalve je (hogere?) premie ga je ook nog eens een hoger eigen risico betalen. Dat is voor iedereen hetzelfde, of je nou steenrijk of straatarm, jong of oud, gehandicapt of niet bent, dus wie worden daar nou het meest de dupe van? 'Bezuinigen' is ook een eufemisme geworden, voor: de lasten op een oneerlijker manier verdelen.
x

TBS

Het aantal nieuwe tbs'ers is de laatste vijf jaar sterk gedaald, meldde de Volkskrant, van 226 in 2004 tot tot 107 in 2009. Er is zelfs leegstand in de tbs-klinieken. Dat heeft niets te maken met het feit dat minder psychisch gestoorde mensen een misdaad plegen: Steeds minder rechters leggen een verplichte behandeling in een forensische psychiatrische kliniek op. (...) Advocaten en verdachten zien tbs als verkapte levenslang, zegt directeur Leo van der Geest van het onderzoeksbureau Nyfer (...). Daarom weigeren ze steeds vaker een psychologisch onderzoek. (...) De verlofregelingen en de regels voor vrijlating zijn fors aangescherpt na een aantal incidenten waarbij tbs’ers tijdens hun verlof de fout ingingen. Deze kregen veel media-aandacht.

Aan het tbs-systeem ligt een prima redenering ten grondslag: je moet een misdadiger niet alleen straffen. Wanneer de misdaad (mede) een psychische storing als oorzaak heeft, moet je proberen die storing te verhelpen. Immers, wanneer hij vrijkomt is daardoor de kans op recidive een stuk minder en voor de veroordeelde moet het ook plezieriger zijn. Maar het systeem werkt dus niet meer zoals het ooit bedoeld was en in mijn simpele redenering moet je zo'n systeem dan veranderen.

De basis van ons strafrechtsysteem is: wetsovertreders verdienen een straf, gerelateerd aan de ernst van de overtreding, van een simpele boete tot levenslange gevangenisstraf. Daarnaast moet de maatschappij beschermd worden tegen overtreders en moet (het vooruitzicht op) straf preventief werken en recidive voorkomen. Over de strafmaat zullen we het nooit helemaal eens worden. Zo is een grote minderheid van de Nederlandse bevolking vóór herinvoering van de doodstraf voor levensdelicten en zijn waarschijnlijk nog meer mensen voor strengere straffen in het algemeen. Rechters zouden teveel rekening houden met verzachtende omstandigheden ('de moeilijke jeugd'), al is er een duidelijke tendens te zien naar langer durende straffen.

Waar liggen de prioriteiten? Bij de genoegdoening aan de slachtoffers, resp. hun nabestaanden en/of omgeving? Bij bescherming van de maatschappij? Bij de bestraffing? Bij de resocialisatie van de dader? In een beschaafd land spelen al die overwegingen een rol, maar iedereen zal zijn eigen prioriteiten hebben en die kunnen mede te maken hebben met het feit of men zelf slachtoffer was of een relatie had met het slachtoffer. De toenemende en vaak zelfs overtrokken aandacht van de media versterkt ten onrechte het gevoel van onveiligheid en daarmee de roep om strengere straffen. Strengere straffen leiden niet tot minder misdaad. In de VS die de doodstraf kennen worden per hoofd van de bevolking bijna vier maal zoveel moorden gepleegd als in Nederland. Niet alle staten in de VS hebben de doodstraf. In South Carolina, waar de doodstraf wordt toegepast, worden 11 keer zo veel moorden per hoofd van de bevolking gepleegd als in North Carolina, waar de doodstraf niet wordt toegepast.

Een van een ernstig misdrijf verdacht persoon kan niet verplicht worden mee te werken aan een psychologisch onderzoek. Moet dat leiden tot een langer durende straf? Ik vermoed dat een groot deel van de bevolking die vraag bevestigend zal beantwoorden, al kan niemand met enige zekerheid weten of een afwijking de oorzaak is van het misdrijf en, zo ja, of die afwijking met enige kans op succes behandelbaar is. Berg voor alle zekerheid de misdadiger maar gedurende langere tijd op; stel hem niet in voorlopige vrijheid.

"Wie staat, zie toe dat hij niet valle." Heeft iemand die met een te hoog alcoholpercentage iemand dood rijdt een alcoholprobleem, waarvoor zhij behandeld moet worden? Of heeft iedereen die 'wel eens een keertje' met een te hoog alcoholpercentage achter het stuur zit een afwijking, die behandeling vereist? Is iemand die op grootschalig niveau fraude pleegt wel 'normaal' en mag die zonder behandeling terugkeren in de maatschappij na tweederde van de straf uitgezeten te hebben? Er staan wel eens mensen voor de rechter die dat nooit verwacht hadden. Het kan iedereen overeenkomen. Lucia de B. werd ooit tot levenslang en dwangverpleging veroordeeld. Een van de eerste twee verdachten en ten onrechte veroordeelden in de Puttense moordzaak werd ook tot tbs met dwangverpleging veroordeeld. Zonder behandeling zou hij kennelijk kunnen herhalen wat hij nooit eerder gedaan had, want de psychiaters hadden vastgesteld dat er een steekje los zat. Bij wie zitten eigenlijk alle steekjes goed vast? Wat zou jij doen, schuldig of niet, als je voor de rechter zou staan?

PS
Er is ook weer een 'Prognose' voor de verkiezingen van 9 juni a.s. verschenen.

X

Verborgen

Ja, ik was nog wat laat op en zat vast uit te kijken naar onderwerpen voor een volgende blog. Ik keek ook in de radio- en tv-gids en zag dat op Nederland 3 in 'Nieuwslicht', dat ik niet gezien had, aandacht was besteed aan het 'Hidden Sound System': "Geluidsontwerper Hens Zimmerman ontwierp software dat gesproken boodschappen kan verstoppen in muziek én zo je gedrag kan beïnvloeden: het Hidden Sound System. Hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis, gespecialiseerd in het onderbewustzijn, heeft het systeem onderzocht en is verrast over het resultaat. Wel maakt hij zich grote zorgen over eventueel misbruik in bijvoorbeeld supermarkten of tijdens de verkiezingen." Het deed me denken aan satanische boodschappen die je zou horen als je een lp van achteren naar voren draaide en net zo ongeloofwaardig. Vóór ik begon aan een cynisch getoonzet tekstje realiseerde ik me dat het programma op 1 april werd uitgezonden.
X