Universeel

Al klikkend kwam ik terecht bij een opiniestuk in de Volkskrant van afgelopen dinsdag. Het was geschreven door Izz ad-Din Ruhulessin (23 jaar, derdejaars student politicologie in Utrecht). Diezelfde avond verscheen hij bij Pauw & Witteman, waarin onder meer gesproken werd over de protesten tegen het mogelijk stenigen van een Iraanse vrouw wegens overspel. In een ander artikel las ik dat Izz bij Pauw & Witteman volledig werd afgebrand. Ik had de uitzending niet gezien, maar heb dat deel bekeken via 'Uitzending gemist'. Izz kwam daarin inderdaad, om het voorzichtig te zeggen, niet echt helder over, maar hij werd dan ook van alle kanten, waaronder Femke Halsema, aangevallen. In zijn artikel echter roert Izz dingen aan die mij ook al jaren bezighouden.

De principiële vraag die Izz aan de orde stelt is: is de 'Universele verklaring van de rechten van de mens' (UVRM) universeel van toepassing? Is zij, met andere woorden, niet alleen van toepassing in Etten-Leur, Stoke-on-Trent, Eisenach en Flagstaff, Arizona, maar ook in Tarin Kowt? Izz betoogt dat de UVRM westerse waarden zijn en vraagt: Waarom zou iedereen westerse waarden moeten adopteren? Hij wijst er daarbij op dat bij de vaststelling ervan de marxistisch-leninistische USSR en het islamitische Saudi-Arabië tegen stemden. De Verenigde Naties bestonden destijds uit 48 landen – tegenwoordig is dat verdriedubbeld, het merendeel zogenaamde 'Derde Wereld'-landen, die vaak weinig sympathie hebben voor het westerse ideaal van individuele autonomie.

Het behoeft geen betoog dat ik mij geheel in de UVRM kan vinden. Ik zou graag zien dat zij overal ter wereld nauwlettend zou worden toegepast en nageleefd. Maar geeft mij dat het recht (of heb ik daarmee zelfs de plicht) die op te leggen aan landen die op een aantal punten een andere zienswijze hebben, i.c. de islamitische landen? Persoonlijk vind ik doodstraf door steniging een barbaarse straf voor overspel, dat bij ons niet eens een overtreding is. Maar ik vind elke doodstraf barbaars, ook die d.m.v. de elektrische stoel in de Verenigde Staten, waar Joran van der Sloot een gevangenisstraf zou kunnen krijgen van veertig jaar voor de oplichting van de familie Holloway. Is dat niet een wat wrede bestraffing in het kader van artikel 5 van de UVRM?

Izz stelt tegenover de UVRM de Cairo Verklaring van Mensenrechten in de Islam (1990). Die verklaring baseert mensenrechten op de shari'a; niet op westerse Verlichtingsidealen. Veel mensen denken bij sharia alleen aan steniging, geseling en het afhakken van handen. De sharia echter bestrijkt, net als onze wetgeving, meer terreinen en laat daarnaast ruimte voor seculiere wetgeving. De sharia is overigens geen vastliggend blok. Er zijn verschillende 'scholen', met als belangrijkste de soennitische en shiitische, maar ook daarbinnen zijn er nog verschillende richtingen. En ook binnen de sharia vinden nieuwe interpretaties van oude regels plaats.

Ik geef een klein voorbeeldje: het (ook) in Nederland zo vaak verafschuwde hoofddoekje. Artikel 12 van de UVRM stelt: "Niemand zal onderworpen worden aan willekeurige inmenging in zijn persoonlijke aangelegenheden". Het gaat dus tegen de UVRM in vrouwen te verplichten een hoofddoekje te dragen, omdat het hier een persoonlijke aangelegenheid betreft? Ik kan taalkundig heel pietluttig zijn. Willekeur betekent (in deze context): het handelen naar, zich laten leiden door de wens, de inval, de gril van het ogenblik, daarbij ingaande tegen recht en regel. Het dragen van een hoofddoekje (hoe je daar verder ook over denkt) is niet het gevolg van een gril, maar een gebruik overeenkomstig recht en regel in islamitische landen. Het is hier geen recht en regel, maar wie (buiten een aantal islamitische vrouwen en meisjes) hebben daar eigenlijk last van? Waarom wordt er niet even hard geprotesteerd tegen het feit dat streng gereformeerde meisjes en vrouwen nog altijd zelfs 's winters geen broek mogen dragen? Dragen al die meisjes uit de Gereformeerde Gemeenten vrijwillig een hoed als ze naar de kerk gaan? Hoewel deze kledingvoorschriften exact dezelfde achtergrond hebben als het dragen van een hoofddoekje (God wil het.), beschouwen we dat als onschuldige folklore. En eerwraak en vrouwenbesnijdenis dan? Die hebben niets met de islam te maken. Die zijn ook, in bepaalde gebieden, folklore.

Wel eens gehoord van opkomende economieën? China, India, Brazilië? Dat is een derde van de wereldbevolking. Zij kunnen, samen met veel derdewereldlanden waarop zij invloed hebben, of druk kunnen uitoefenen, de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties ertoe bewegen de UVRM hier en daar wat te wijzigen. Wat doen wij dan?

x

Vijand

Vandaag precies negen jaar geleden ging ik 's middags een dutje doen. Toen ik om een uur of half vijf wakker was geworden, ging ik even mijn e-mail checken. Er was er inderdaad een van iemand die een afspraak wilde maken voor een paar dagen erna. Daar stond iets bij in de zin van: "Als er dan tenminste geen oorlog is." Ik vroeg me af waar die laatste zin nou op sloeg. Omdat ik toch wilde weten of er iets bijzonders was gebeurd, zette ik de tv aan om op teletekst te kijken. Ik werd dus geconfronteerd met de inmiddels overbekende beelden van de aanslag op de Twin Towers, die vandaag ook wel weer een paar keer te zien zullen zijn.

Je weet natuurlijk nooit wat ons nageslacht zal beschouwen als belangrijke momenten in de (wereld)geschiedenis, zoals - voor ons, d.w.z. mijn generatie - het begin van de Tweede Wereldoorlog, de atoombom op Hiroshima en de val van de Berlijnse Muur. Op Nederlandse schaal kun je daarbij voegen de Stormramp van 1953 en de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh, de eerste politiek geïnspireerde moorden sinds 1672. Maar ik kan me voorstellen dat het nageslacht 11 september 2001 als een keerpunt in de geschiedenis zal beschouwen. Het machtigste land ter wereld bleek opeens kwetsbaar te zijn. Voor het eerst in hun geschiedenis werden de Amerikanen op eigen grondgebied aangevallen door een buitenlandse 'macht'. De gevolgen ervan merkt nog iedereen die een vliegreis wil maken. In veel landen is de wetgeving veranderd, waardoor de privacy beperkt werd. Ook in ons land zitten ambtenaren dagelijks de mate van terreurdreiging bij te houden. De belangrijkste verandering echter die plaatsvond was dat de decennia lang bestaande vijandige verhouding Oost-West werd vervangen door de minstens zo vijandige verhouding Democratie-Islam.

Ik behoor tot degenen die de gehele Koude Oorlog bewust hebben meegemaakt. Hoewel Russische troepen op pakweg een kilometer of vijfhonderd van mijn bed stonden, heb ik geen moment de angst gehad dat ik bij het wakker worden diezelfde Russische troepen door de straat zou zien marcheren.  Maar er waren ook Nederlanders die de leus aanhingen: "Liever een raket in mijn achtertuin dan een Rus in mijn keuken." (Met die raket werd een Amerikaanse kruisraket bedoeld, die de Russen ver van ons bed zou moeten houden.) Die mensen waren wel bang. Zo zijn er nu, sinds 9/11 en de aanslagen in Londen en Madrid, mensen bang voor 'de islam' of 'de islamieten'. Zoals destijds mensen bang waren voor 'het communisme'.

We hebben gezien dat de mensen in Oost-Europa het communisme (beter gezegd: de machthebbers die pretendeerden dat als hun ideologische basis te zien) zat waren. China kun je geen communistisch land meer noemen. Zelfs Fidel Castro is tot de overtuiging gekomen dat hij het op bepaalde punten wel eens mis gehad zou kunnen hebben. De overgrote meerderheid van de mensen waar dan ook heeft niet in de eerste plaats behoefte aan een ideologie, maar aan voldoende eten, een redelijke woonomgeving, goede gezondheidszorg en als het even kan nog een beetje luxe. De democratische Amerikanen hebben meer te eten dan de communistische Cubanen, maar een zieke Cubaan is beter af dan een zieke Amerikaan.

De macht van 'het communisme' begon af te brokkelen toen internet en mobiele telefonie nog niet bestonden, laat staan gemeengoed waren. Maar mede dankzij de tv hadden ze daar wel enig idee van de verschillen tussen 'onze' en hun maatschappij. Ook in de islamitische landen hebben ze nu internet en mobiele telefonie. Een deel van de mensen zal datgene waar ze zo kennis van nemen verafschuwen en gewapenderhand willen bestrijden. Een groter deel, vermoed ik, zal dingen zien en horen die ze zouden kunnen gaan waarderen. Moeten wij, zoals nu in Afghanistan gebeurt, dat proces met geweld van wapens bespoedigen? Ik ga daar morgen nog wat dieper op in.
x

Uitzenddruk

Meestal is een krantenartikel de aanleiding voor het schrijven van weer een nieuwe 'Beggartalk'. Zo viel gisteren mijn oog op een artikel in de Volkskrant, waarin geschreven werd dat na de missie in Afghanistan onze landmacht een tijd lang beperkt inzetbaar is. De landmacht heeft twee jaar nodig om weer volledig inzetbaar te zijn na de missie in Afghanistan. Veel materieel keert beschadigd terug, sommige opleidingen zijn verwaarloosd en eenheden raakten versnipperd. Tegelijkertijd kampt de landmacht met een groot financieel tekort. Zoiets zet me aan het denken en vaak ga ik dan naar meer (achtergrond)informatie op zoek. Dat kan er weer toe leiden dat mijn blog een geheel andere richting inslaat. Zo kwam ik gisteren een artikel tegen in NRC Handelsblad uit 2008, waarin toenmalig staatssecretaris van Defensie Jack de Vries zegt dat er meer mensen het leger verlaten dan erin komen. Een van de redenen daarvoor is dat men de uitzenddruk te hoog vindt.

Hoewel ik pacifist ben, zal ik niemand veroordelen vanwege het feit dat hij van het militair zijn zijn of haar beroep maakt. Al een aantal jaren bestaat onze krijgsmacht uitsluitend uit beroepsmilitairen. Ik ga er geenszins vanuit dat al die mensen niets liever willen dan een fiks robbertje vechten met 'de vijand'. Ik denk zelfs dat de overgrote meerderheid daar niet om zit te springen.

De oorspronkelijke bedoeling van onze krijgsmacht is: ons eigen land te verdedigen tegen invallen van buitenaf. Maar iedereen die zich bij de krijgsmacht aanmeldt weet dat, naar het zich thans laat aanzien, de kans zeer gering is dat hem/haar gevraagd wordt ons eigen land tegen zo'n aanval te verdedigen. Dat zal dus niet de motivatie voor aanmelding zijn. Dit houdt in dat Nederlandse militairen continu bezig zijn met opgeleid worden en/of oefenen. De enige manier om de opgedane kennis en ervaring in de praktijk te brengen - d.w.z. je beroep daadwerkelijk uit te oefenen - is al jaar en dag uitgezonden te worden naar gebieden waar het minder rustig en vreedzaam is dan hier.

Nu denk ik dat er allerlei motieven kunnen zijn voor je aanmelding bij de krijgsmacht, bijv.: met mijn (gebrek aan) opleiding krijg ik nergens anders een baan. Je kunt er gratis allerlei opleidingen volgen, waarmee je t.z.t. ook elders terecht kunt en je krijgt nog salaris ook. Voor veel militairen zien werkdagen er niet veel anders uit dan voor mensen in andere beroepen: ze verrichten administratief werk, ze repareren voertuigen of ze maken maaltijden. Pas als ze uitgezonden zijn naar een oorlogsgebied, krijgen die werkzaamheden een andere dimensie.

Ik neem direct aan dat een half jaar in Uruzgan doorbrengen je niet in de kouwe kleren gaat zitten, zeker niet als collega's gewond raken of zelfs overlijden. Ik vind het dan ook niet vreemd dat je liever niet nog een keer wordt uitgezonden en de enige manier om daar onderuit te komen is, lijkt mij, de krijgsmacht te verlaten. Dat is dus een probleem voor Defensie en hoe ga je daarmee om? Ik ben het er op zich mee eens dat als een  land toch over een krijgsmacht beschikt, het een bijdrage kan leveren aan het uit elkaar houden van strijdende partijen, of op het toezien op de nakoming van bestanden. In Afghanistan echter behoorden wij tot een van die strijdende partijen en dan kun je welhaast zeker zijn van slachtoffers en de druk die dat op de overige militairen legt. Dat betekent voor mij: terug naar de core business van onze krijgsmacht: pas tot actie overgaan als ons grondgebied bedreigd wordt.
x

Natuurbehoud

Nog niet zo lang geleden schreef ik hier over de Oostvaardersplassen. Trouw had gisteren een uitgebreid artikel over Frank Vera, ecoloog bij Staatsbosbeheer, die je de 'vader' van de Oostvaardersplassen zou kunnen noemen. Als het aan Vera zou liggen, wordt 20% van Nederland weer 'natuur'. "Het is toch godgeklaagd dat ze de Veluwe al veertig jaar presenteren als 'het grootste natuurgebied in West-Europa' en elk jaar 90 procent van de wilde zwijnen, nota bene een beschermde diersoort, doodschieten en 60 procent van de edelherten? En dat gebeurt omwille van de jacht, de houtproductie en de landbouw. De 90.000 hectare Veluwe zou ook een écht natuurgebied kunnen worden."

De Veluwe bestaat voor een niet onbelangrijk deel uit landbouwgrond, maar omdat veel boeren tegelijkertijd als een soort landschapbeheerders fungeren en daardoor bepaalde planten- en diersoorten op hun gebied in leven houden, noemen we de hele Veluwe een natuurgebied. Het ontgaat me enigszins hoe Vera een écht natuurgebied van de Veluwe wil maken. Je kan er alle landbouw verder stoppen, maar in dit gebied liggen nogal wat plaatsen als Garderen, Elspeet, Hoenderlo en Otterlo, de A1, diverse N-wegen en secundaire wegen lopen er doorheen. Er schijnen ook nogal wat bungalowbedrijven te zijn. Het lijkt me niet goed mogelijk die uit dat stuk natuur weg te halen. Ik weet het: ik maak een karikatuur. Wat Vera wil is "een aaneenschakeling van grotere gebieden, waarin de natuur haar gang kan gaan." Wij wonen daar, rijden er doorheen, maar een omgevallen boom halen we alleen weg als die het verkeer belemmert. Wilde zwijnen en edelherten mogen de weg oversteken waar ze willen en waar ze dood gaan blijven ze liggen. Of is dat ook weer een karikatuur?

Niemand weet hoe de natuur er duizenden jaren geleden heeft uitgezien, elk actueel natuurbeeld is een constructie, door mensenbreinen bedacht en mensenhanden gemaakt. "Maar kijkend naar wat we geconstrueerd hebben en hoe planten en dieren daarop reageren, kunnen we onderzoeken met welke constructie we dichter bij de waarheid komen. Ik ben er van overtuigd dat we met de Oostvaardersplassen, maar ook in de Millingerwaard, dichter bij het doel van natuurbehoud zitten dan op de Veluwe." 'Constructie' is hier het belangrijke woord. Het houdt in: nadenken en uitvoeren. Het betekent: de natuur, of wat wij daaronder verstaan, of zoals wij die graag zouden zien, naar onze hand zetten. De mens is onderdeel van de natuur, net als de dwergspitsmuis en de grote kaardenbol. Door de eeuwen heen hebben we landschappen veranderd. Door ons toedoen zijn planten- en diersoorten verdwenen en nieuwe (soms verkeerde) ingevoerd. Achteraf betreuren we dat, dus één dwarsgestreepte pijlstaartsalamander kan de aanleg van een Vinex-wijk tegenhouden. Ik zou niet doodgevonden willen worden in een Vinex-wijk, maar voor veel mensen is dat een verbetering ten opzichte van hun vorige woonomgeving. Die hebben, net als 99,99% van de Nederlanders nog nooit een salamander, laat staan een dwarsgestreepte gezien en als die ergens anders in leven gehouden wordt vinden ze dat best. Zij willen gewoon plezierig wonen. Geef ze eens ongelijk.
x

Projectontwikkeling

De familie Van Oranje-Nassau doet niet alleen in het beheren van formatieprocessen, ze doet ook aan projectontwikkeling. Ze bezit het landgoed 'De Horsten', waar ons toekomstig staatshoofd woont en waarop, ik citeer de Volkskrant, twee monumentale boerderijen staan. Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) wordt jaarlijks verlies geleden op de exploitatie van het landgoed De Horsten. Dat kan de familie Van Oranje-Nassau kennelijk financieel niet meer behappen. De boerderijen moeten plaatsmaken voor drie 'eengezinswoningen' met een vloeroppervlakte van circa 850 vierkante meter elk. Dergelijke villa’s zijn tussen de 5 en 7 miljoen euro waard. Nou moet de familie - als het doorgaat, want de plaatselijke politiek en de Bond Heemschut zijn tegen de sloop - op zoek naar 3 gezinnen die én puissant rijk zijn én veel ruimte nodig hebben. Heel schattig deelt de RVD ook nog mee dat de eigenaar van het land, de familie Van Oranje-Nassau dus, geen winst wil maken.
x

Schofferen

In Trouw zei Jan Vis, staatsrechtgeleerde: "De koningin is de procesbeheerder van de kabinetsformatie. Iedere stap moet bij haar persoonlijk worden aangekaart. Zij kan geen besluiten nemen op basis van wat er in de pers wordt gezegd. Als zij dat zou doen, zou het snel gedaan zijn met de monarchie." Wat mij betreft wordt die truc nog een keer uitgehaald als dat betekent dat de familie Van Oranje-Nassau geschoffeerd en wel de pijp aan Maarten geeft. Het kunnen beheren van een proces is niet, zoals het koningschap, iets wat je erft. Je kunt het best van je moeder leren, maar ook op de eerste de beste HBO-opleiding. Met wat politieke ervaring erbij kan jij dan ook dat proces van de kabinetsformatie beheren. Een bijkomend voordeel is dan dat niemand zich er zorgen over hoeft te maken of zhij wellicht op een protocollair of staatsrechtelijk teentje is gaan staan.

Maar goed, Onze Hare Majesteit heeft die "onhoffelijke" Mark Rutte meteen op zijn nummer gezet: hij mag geen concept-regeerakkoord gaan schrijven en hij mag niet meteen verder onderhandelen met CDA en PVV. Eerst moet de 'onderkoning' nog eens met alle fractievoorzitters gaan praten. We zitten dus nu met de merkwaardige situatie dat ons staatshoofd niet doet wat een democratisch gekozen meerderheid in de Tweede Kamer (VVD, PVV en CDA) wil: meteen verder gaan met de onderhandelingen over een regeer- en gedoogakkoord. En niemand mag achteraf vragen: "Waarom deed u dat nou zo, Uwe Majesteit?" Het kan nu zomaar gebeuren dat over een tijdje premier Rutte aan de Tweede Kamer gaat uitleggen waarom dat een juiste beslissing  was van de Majesteit.

God, Hare Majesteit en Herman Tjeenk Willink mogen weten wat voor andere mogelijkheden er nog zijn, maar volgens mij kan er uit de gesprekken die Herman voert niets anders komen dan: "Mevrouw, (Herman mag 'mevrouw' tegen de Majesteit zeggen) ik zou meneer Opstelten vragen gewoon door te gaan waar hij vorige week vrijdag gebleven is. U zou misschien, via via, meneer Wilders de hint kunnen geven dat hij, in het belang van een snelle voortgang van het formatieproces, beter niet in New York kan gaan protesteren tegen allerlei nieuwbouwplannen. Het zou kranten- en journaalredacties een aardige duit besparen als ze geen verslaggevers, camera- en geluidsmensen met hem mee hoefden te sturen."
"Zou hij daaraan gevolg geven, Herman?" (De Majesteit mag Herman tegen de vice-voorzitter van de Raad van State zeggen.)
"Ik denk het wel, want: a. hij neemt van alles terug wat hij eerder zei en b. hij zal niet zoals die droplul, excusez le mot, van een Rutte U ook nog eens willen schofferen. Hij weet wat hem te wachten staat als U boos wordt."
x

Spannend

Voor de miljoenen liefhebbers is bij wijze van spreken het aftellen al weer begonnen: nog zoveel nachtjes slapen en dan begint 'Boer zoekt vrouw' weer. Het programma wordt gepresenteerd door de aangenaam ogende Yvonne Jaspers. Wat is haar motivatie? Dat kun je lezen op www.publiekeomroep.nl: 'Ik wil de twaalf boeren aan een partner helpen'. Dat is uiteraard een nobel streven. En miljoenen mensen zitten nu al enkele jaren achtereen wekenlang in spanning: gaat het die sympathieke agrariërs lukken een levenspartner te vinden? Yvonne en de KRO helpen ze graag, want die mannen schijnen te weinig tijd te hebben voor uitgaan of andere manieren om sociale contacten te beginnen en te onderhouden. Ik zie die programma's nooit, maar ik heb het vage idee dat er in het voorbereiden en opnemen van die programma's aardig wat tijd gaat zitten. Waar halen die eenzame boeren die tijd dan vandaan? Dat moet eenvoudiger kunnen.

Zelfs de hardst werkende boer zal wel eens even de tijd voor een kopje koffie vinden en ook hij zal wel een pc met internetaansluiting hebben. Het ritselt op het internet van de datingsites. Waarom proberen ze daar niks mee? Ik geef toe: de meeste vrouwen zullen er niet voor zijn tegelijk met nog een paar anderen een paar dagen bij die boer langs en de concurrentieslag aan te gaan. Zoiets verzinnen alleen tv-producenten. Maar het lijkt me toch zo dat je na één goed gesprek bij een kop koffie of een drankje wel weet of je het verder wil proberen en hoeveel tijd kan dat nou kosten?

Yvonne vindt "de kijkcijfers bij lange na niet het belangrijkste. 'Nog meer kijkers trekken is niet het doel'". Ik wil erg mijn best doen om Yvonne, zeg maar: als mens, te geloven. Zij vindt het belangrijk dat een aantal agrarische medemensen gelukkig worden. OK! Mooi! Ik heb wat meer moeite met het geloven in de menslievendheid van de producenten en de KRO. Als die even zouden doordenken, zouden ze erachter komen dat er in meer beroepsgroepen mensen voorkomen die vanwege 'druk, druk, druk' niet aan het zoeken en vinden van een partner toekomen. Dus waarom niet een keer 'Registeraccountant zoekt vrouw'? Of 'Orthodontist zoekt vrouw'? 'Vroedvrouw zoekt man' lijkt me ook een aanvaardbare optie.

Kijk, we weten allemaal dat miljoenen mensen graag naar programma's kijken waarin al of niet oppervlakkige emoties opgewekt worden. Om als omroeporganisatie te blijven bestaan voldoe je dus aan die behoefte. Yvonne vindt de kijkcijfers dan niet het belangrijkste, maar haar werkgever wel degelijk. Die houdt ze daarom terdege in de gaten en zo lang een programma voldoende kijkers trekt blijft die ermee doorgaan. Maar omdat je dat niet hardop moet zeggen wordt die lieve Yvonne ingehuurd om te zeggen dat het helemaal niet om de kijkcijfers gaat, maar om de boeren.
x