Economie

Onlangs las ik ergens een in deze tijd interessante uitspraak: Economie is geen exacte wetenschap, maar een gedragswetenschap. Bij een exacte wetenschap immers moet je het, na empirisch onderzoek een keer samen eens worden. Niemand twijfelt eraan wat er gaat gebeuren als je een pannetje water boven een warmtebron plaatst: dat water gaat koken en zal op een gegeven ogenblik verdampen. Bij nog wat hogere temperaturen worden ook metalen vloeibaar. Daar zijn geen normen voor, maar natuurwetten, die we maar hebben te accepteren.

Economie is volgens mij in hoge mate normatief: er worden beslissingen genomen om een bepaald doel te bereiken, maar iedereen heeft zo zijn/haar eigen opvattingen over het te bereiken doel en de daarvoor geschikte middelen. Generaliserend zou je kunnen zeggen: iedereen wil dat iedereen het materieel goed heeft, maar een VVD'er en een SP'er zullen het niet gauw eens worden over hoe we dat gaan realiseren. Er wordt ook heel wat afgediscussieerd over ecologisch verantwoord ondernemen. De huidige crisis gaat ook over de vraag: moeten wij Nederlanders ons iets gelegen laten liggen aan het economische lot van de Grieken? Binnen onze eigen economie hoor je nog wel eens kritiek op het feit dat 'wij' (hard werkende mensen) een deel van ons zuur verdiende geld moeten afstaan ten behoeve van 'klaplopers' die 'genieten' van een uitkering. We mogen niet te veel een beroep doen op de jonge generatie om de oudere generatie van een AOW-uitkering te voorzien. Maar die jongere generatie mag wel een beroep op mij doen, om zijn haar studie te financieren, waarmee een beroep gekozen kan worden, waarmee meer verdiend kan worden dan ik ooit heb verdiend. Als ik zou voorstellen dat ieder ouder zelf maar moet zorgen voor de opleiding van zijn kinderen, wordt ik niet echt serieus genomen. Intussen heeft een beperkte groep beleggers en speculanten ervoor gezorgd dat mijn inkomen voorshands bevroren  is en wellicht omlaag zal gaan, omdat zij maar één doel voor ogen hadden: hun vermogen, niet het collectieve vermogen, nog verder vergroten.

Het afschaffen van de aftrekbaarheid van de hypotheekrente is niet alleen een economisch, maar ook een moreel probleem: mogen we van de minvermogenden verwachten dat zij mede die aftrek in stand houden voor hen die zich een hypotheek van enkele tonnen kunnen veroorloven? Die aftrek is ooit bedacht om bezitsvorming te bevorderen. De Franse anarchist Proudhon (1809-1865; "Eigendom is diefstal") vond dat de collectieve factor van de arbeid het zich toe-eigenen van het product van die arbeid onrechtvaardig maakte. Het Chili van Pinochet volgde de theorieën van de Amerikaanse econoom Milton Friedman, de 'aartsvader' van de vrijemarktwerking en adviseur van Ronald Reagan. Het ging economisch goed met Chili, dat wil zeggen: op macro-niveau, de gewone Chileen werd er geen cent beter van.

Als onze huidige regering roept dat 'we' dit of dat moeten doen om onze economie weer op te vijzelen, heb ik altijd de neiging te denken: Hoezo moeten? Wie gaan het dan beter krijgen?
x

Crisis?

Griekenland heeft een nieuwe regering. Berlusconi is van het politieke toneel verdwenen. Even gingen de beurskoersen omhoog, om meteen weer te dalen. Je kunt de radio of tv niet meer aanzetten of je hoort het woord crisis. 'Wij' houden dus de hand op de knip en dat is ook weer niet goed voor de economie. De PVV speelt op alle onlustgevoelens in, door maar weer eens te roepen dat het allemaal aan de euro moet liggen, dus dat moet maar eens onderzocht worden.

Het lijkt mij handiger eens te gaan onderzoeken wat nou precies de rol van die kredietbeoordelaars is. Per slot van rekening schijnen die op een of andere manier uit te maken tegen welke rente een staat nog geld mag lenen. Er gaan immers al geruchten dat Frankrijk zijn Triple A-status gaat verliezen. Op de website beursduivel.be lees ik: " In de strijd tegen de schuldencrisis gaat de Europese Unie de macht en invloed van de omstreden kredietbeoordelaars beperken. Ook het lucratief, maar schadelijk speculeren met staatsschulden wordt aan banden gelegd." Er zijn nog altijd mensen die aan de crisis verdienen. Intussen moet de 'gewone man' in Griekenland lijdzaam toezien hoe zijn salaris achteruit gaat, (als hij nog een baan heeft) en de belastingen omhoog. Dat zal de 'gewone Italiaan' binnenkort waarschijnlijk ook overkomen. En hier wordt geroepen dat de regering binnenkort waarschijnlijk nog meer moet bezuinigen, zodat ons vrij besteedbare inkomen weer wat minder wordt.

Al weer een paar jaar geleden vonden 'wij' (incl. de sociaaldemocratische PvdA) het noodzakelijk, zelfs goed voor de economie, dat 'de markt' zijn gang kon gaan. Nou, dat heeft de markt gedaan. En waar zitten we nu? Midden in een crisis.

Mensen, noem elkaar geen mietje
Eenmaal zing je allemaal,
Allemaal het ouwe liedje:
't Is de schuld van 't kapitaal.

Intussen heb, dankzij de verhuizing, aardig wat geld in onze economie gepompt. Gisteren heb ik voor het eerst sinds de verhuizing weer eens een soepje kunnen maken. BCC had de inductiekookplaat nog niet bezorgd, of het installatiebedrijf belde met de vraag of het een dagje eerder dan afgesproken kon komen. Nou, dat mocht! Die installateur was zelfs zo vriendelijk mij te assisteren bij het in elkaar zetten van een bijzettafel van Ikea in de keuken, waar ik net met mijn twee linkerhanden aan begonnen was. Zo zie ik de markt graag werken.

x

Woonplaats

Een pedoseksueel die zijn straf heeft uitgezeten, moet weer kunnen terugkeren in de maatschappij. Het is niet zo gek hem niet te laten terugkeren naar zijn oorspronkelijke woonomgeving, want dat zou allerlei negatieve emoties en reacties wakker maken. Maar wat moet je als pedoseksueel, wanneer vijf burgemeesters  weigeren je in 'hun' gemeente toe te laten? Dat overkomt Sytze van der V. Die heeft zich intussen aan het toezicht van de reclassering onttrokken en nu wil een Kamerlid van het CDA dat zijn gezicht herkenbaar op de tv vertoond wordt.

We hebben in Nederland de goede gewoonte namen en gezichten van verdachten en veroordeelden niet bekend te maken, al was het alleen maar omdat zij vaak ook kinderen en andere familieleden hebben, die slachtoffer kunnen worden van de wraakgevoelens van 'nette' burgers. Dat kan ook gebeuren met personen die toevallig enige gelijkenis vertonen met de verdachte/veroordeelde. En als er één soort misdadigers heftige emoties en reacties wakker maakt, dan zijn het wel pedoseksuelen. Zelfs onder andere misdadigers, in gevangenissen, staan ze helemaal onderaan in de pikorde. 'Pedojagers' en een website als 'Geen stijl' zullen er alles aan doen, om naam en verblijfplaats van deze mensen bekend te maken.

Intussen komen er jaarlijks meer dan 100.000 gevallen van kindermishandeling voor. Er moeten, lijkt mij, heel wat mishandelende ouders zijn die geen pedoseksueel die zijn straf heeft uitgezeten in hun buurt willen laten wonen, want stel je voor dat hij aan 'mijn' kind komt. Gaan we al die ouders ergens met naam en gezicht vermelden? Gaan we daar een speciale website voor inrichten? Nee, daar sturen we een kudde hulpverleners op af.

Gistermiddag keek ik naar een discussie onder leiding van Jacobine Geel in 'Schepper & Co' tussen dat CDA-Kamerlid en een psychiater met ruime ervaring in Tbs-klinieken en iemand van de reclassering. De laatste twee wezen op het gevaar juist van het in isolement dringen van pedoseksuelen.

Ik ben er helemaal voor dat pedoseksuelen, net als andere ex-veroordeelden, door de bevoegde instanties nog geruime tijd 'gevolgd' worden, maar ze hebben wel het recht om ergens te wonen en beschermd te worden tegen mensen die wel eens even zullen laten merken hoe ze over hun denken, door een ruit in te gooien of de auto te bekrassen.
x

Privacy

Gistermiddag ging ik dus naar de veertiendaagse 'bewonersborrel' in de gemeenschappelijke ruimte van het appartementengebouw waarin ik sinds  1 oktober woon. Ik denk niet dat ik daar een gewoonte van ga maken, want buitengewoon boeiend was het niet. Er waren ongeveer dertig personen aanwezig, twee rolstoelen en drie rollators. De conversaties gingen voornamelijk over hoe het nou ging met 'jou' of met 'hem' of  'haar'. Eén onderwerp sprak mij enigszins aan. Bij mijn allereerste bezoek  was het mij al opgevallen dat nergens namen van bewoners  te zien waren. Je ziet mijn naam pas verschijnen, als je op een display mijn flatnummer intoetst. Gisteren hoorde ik dat de woningbouwcorporatie die namen niet vermeldt ter bescherming van de privacy.

Dat ik dat beleid van de woningbouwcorporatie wat vreemd vindt, ligt niet aan mij, want degenen die daar hun mening over gaven, hadden er geen enkel bezwaar tegen hun naam op bijvoorbeeld  de brievenbus vermeld te zien. En voor zover  ik weet is het overal in ons land gebruikelijk je naam in de buurt van je huisdeur te vermelden. Dat is wel handig voor incidentele bezoekers, zoals leveranciers van bestelde goederen of personen die iets komen repareren. De woningbouwcorporatie is ook niet bepaald consequent in haar beleid op dit punt. Mijn schoonzus huurt een flat van dezelfde corporatie in Amsterdam-Zuid. Het complex is veel nieuwer dan dat waarin ik nu woon: zij trok daar, ik geloof minder dan twee jaar geleden, als een van de eersten in. Maar haar naam en die van andere bewoners worden, zoals overal gebruikelijk, bij de ingang vermeld. Daar hoeft de privacy kennelijk niet beschermd te worden.

Hebben we hier nu met een typisch stukje bureaucratie te maken? Bij de bouw van het complex is besloten dat er geen bellen kwamen, maar zo'n voor bezoekers wat onduidelijk systeem, waarbij je een flatnummer moet intoetsen, waarna de naam van de bewoner verschijnt. Dat systeem is er, dus daar houden we het bij. Dan gaan we niet ook nog eens een naambordje leveren. 'Bescherming van de privacy' wordt daar als argument bijgesleept, hoewel niemand in dit verband aan die bescherming behoefte heeft. Zou het zo kunnen zijn dat de woningbouwcorporatie het lastig vindt steeds nieuwe naamplaatjes te moeten aanbrengen? Het is nu eenmaal een complex van seniorenwoningen. De doorstroming zal daar wat sneller zijn, want het sterftecijfer zal daar hoger liggen dan in een complex 'voor alle leeftijden' en er zal wat 'gedwongen' doorstroming plaatsvinden naar een verpleeg- of verzorgingshuis, want de thuiszorg wordt steeds verder ingekrompen. Hoe dan ook, ik houd niet van bescherming waar ik niet om heb gevraagd.
x

Onveilig

Een man die verdacht wordt van een inbraak in het Frans Ottensstadion in Amsterdam ligt al een aantal dagen in coma vanwege het optreden van een viertal medewerkers van dat stadion. De Volkskrant schrijft: Ze betrapten een man zou die het gemunt had op zou hebben op koolzuurflessen, die 120 euro statiegeld opleveren. Deze flessen waren bij eerdere inbraken ook al ontvreemd. De mannen gebruikten zoveel geweld tegen de vijftigjarige man, dat hij nu nog steeds in coma ligt.

Het gebeuren heeft weer voor veel commotie gezorgd. Hero Brinkman van de PVV sprak over het beroepsrisico van inbrekers. Het gesundenes volsksempfinden in deze kun je omschrijven als "eigen schuld, dikke bult". De algemene verontwaardiging zal weer groot zijn, mocht justitie ertoe overgaan de vier medewerkers van het stadion te vervolgens wegens 'het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel' of zoiets.

Het is ieders goed recht geweld te gebruiken bij het beschermen van eigen lijf en leden en eigendommen en dat van anderen. Maar dat geweld moet wel in overeenstemming zijn met het gepleegde vergrijp of de poging daartoe. Stond die vier stadionmedewerkers echt niets anders te doen dan die vermoedelijke inbreker bijna te doden? Of speelden woede/verontwaardiging over eerder inbraken hier een rol? Wilden ze hun gram  halen? Dat zijn zeer menselijke en begrijpelijke emoties, die aangewakkerd worden door media-aandacht voor overvallen met geweld en door oproepen van de overheid om geweldplegers te filmen. Er wordt een sfeer gecreëerd van: we zijn nergens meer veilig, we moeten voortdurend op onze hoede zijn. Onlangs was een monteur bij mij de videofoon aan het aanleggen, waarop ik kan zien wie er aanbelt. Daarvoor was het volgens hem nodig even bij de buurman recht onder mij een verbinding te controleren. Hij kwam onverrichter zake terug, want de buurman wilde hem niet binnenlaten. Ik moest er zelf heen om e.e.a. uit te leggen. Toen kon het wel. Een beetje merkwaardig, want die buurman kende mij net zo min. Zou dat komen omdat ik er autochtoner uitzag dan de monteur?

Mijn hele leven heb ik in een grote stad gewoond, maar ik heb me nooit onveilig gevoeld, zelfs niet nadat er eens - jaren geleden, in Den Haag - bij ons was ingebroken. Natuurlijk maakte het wat uit dat het overdag, bij onze afwezigheid gebeurde. Er was geen sprake van persoonlijke bedreiging, die diverse winkeliers wel ervaren hebben. Maar ons werd a.h.w. aangepraat dat we het toch vreselijk moesten vinden dat iemand zich ons privédomein was binnengedrongen en privéspullen ontvreemd had. We vonden het jammer dat we dingen kwijt waren, maar daar bleef het bij. Van de aangeboden slachtofferhulp hebben we geen gebruik gemaakt.

Ik praat geen enkel misdrijf goed. Ik vind dat iedereen zich op gepaste wijze mag beschermen. Maar die vier stadionmedewerkers hebben naar mijn mening een grens overschreden.
x

Overtuiging

Stelling: Bij belangrijke beslissingen ga ik liever op mijn intuïtie en gevoel af dan op mijn verstand. Die stelling wordt door Trouw, in het kader van de 'Maand van de Spiritualiteit, voorgelegd aan Elbert Dijkgraaf, bijzonder hoogleraar empirische economie aan de Erasmusuniversiteit en lid van de Tweede kamer voor de SGP. En wat is het antwoord van Elbert? Ja. Dingen die er echt toe doen beslis je op basis van een gevoel diep van binnen. De SGP is momenteel een belangrijke factor in het instandhouden van ons huidige kabinet. De beslissingen van Elbert zijn dus niet zonder belang.

Laat ik nou altijd gedacht hebben dat leden  van de Tweede Kamer beslissen na goed nadenken over voors en tegens van maatregelen die er echt toe doen voor ruim zestien miljoen Nederlanders. Maar wat doet Elbert, die als wetenschapper beter zou moeten weten? Die gaat kijken wat zijn gevoel diep van binnen zegt. Ik weet niet wat zijn collega's daar van vinden, maar ik vind "Dat voel ik nu eenmaal zo" geen geweldig argument. Met zo'n man kan ik ook niet discussiëren.

De SGP stemde zowel tegen de invoering van de euro als tegen Griekenlands toetreding tot de eurozone. Die besluiten waren niet gebaseerd op keiharde feiten, maar op overtuiging, zegt Elbert. Ja, zo lust ik er nog wel een paar. De afkeer van de volgelingen van Geert Wilders van islamitische allochtonen is niet gebaseerd op keiharde feiten, maar op overtuiging, een diep gevoel van binnen. Als ik eens voor de rechter zou staan omdat ik een medetreinreiziger een klap voor zijn kop had gegeven, kom ik niet weg met het argument: Ik voelde dat die man mij wilde beroven.

Elbert is opgehouden met pogingen te duiden wat God precies is. Daartoe zijn wij niet in staat. Er zullen altijd dingen zijn die we niet begrijpen. Ik vind dat juist geruststellend, het biedt me een stuk ontspanning. Het is niet zo gek dat we niet alles begrijpen, want God is altijd hoger. Ik vrees dat alle 'spirituelen' geen moeite (meer) doen te duiden wat datgene wat voor hen de basis voor hun 'zijn' is precies is.

Elbert Dijkgraaf is volgens de Spiritest  'zeer spiritueel'. Hij gelooft ook in wonderen: De Bijbel geeft er genoeg voorbeelden van. De sprookjes van 1001 nacht staan er ook vol mee, maar wat zegt dat? Het krijgen van een kind kunnen we biologisch verklaren, maar voor de ouders is het veel meer dan dat, een echt wonder. Ja, een iPad is een stukje verklaarbare moderne techniek, maar voor veel mensen blijft het een wonder boven wonder. En zo kan ik nog uren doorgaan.
x

Schuld

Ik begin er een beetje genoeg van te krijgen. Het lijkt erop dat men mij en andere ouderen een schuldcomplex wil aanpraten, vanwege de steeds maar stijgende kosten van de gezondheidszorg en van de  daarmee verband houdende premies. Zal ik dan maar dood gaan? Dan ben ik geen kostenpost meer.

Ik heb ook al horen zeggen dat kinderen (verplicht) meer voor hun hulpbehoevende ouders moeten gaan zorgen. Dat scheelt immers in de kosten van verpleeg- en verzorgingshuizen. Mag ik even weten wie er dan voor mij gaat zorgen?  Moet ik een beroep gaan doen op (achter)neefjes en -nichtjes? Die kennen me nauwelijks, laat staat dat er een warme band bestaat.

Ik heb het al eens eerder gezegd: al die maatregelen hebben niets te maken met bezuinigingen: er worden alleen maar kosten verplaatst. De premiestijging wordt beperkt door de invoering of verhoging van de eigen bijdragen, maar betalen zul je. Minder ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen betekent dat jij, naast je drukke baan en zorg voor je kinderen, ook nog een behoorlijk stuk mantelzorg op je mag nemen. Het zou best kunnen dat dat wat stress en vervolgens een burn out oplevert, ziekteverlof, medische hulp. Wie gaat dat betalen? We worden al gestresst, omdat we dagelijks te horen krijgen, dat de euro in gevaar is. De beleggers, dat zijn mensen die nog altijd geld over hebben na de dagelijkse uitgaven en het betalen van de vaste lasten, zien het niet meer zitten. Wat moet je als je het nu nog net kan redden, maar die eigen bijdrage er niet meer bij kan hebben, tenzij je de contributie voor de sportclub van je kinderen maar afschaft. Laat ze maar een eind gaan fietsen voor de broodnodige beweging.

In Trouw las ik dat VVD, CDA en PVV gaan onderhandelen over een nieuw regeerakkoord, want er moet nog meer bezuinigd worden, d.w.z.: nog meer collectieve lasten moeten private lasten worden. De PVV staat momenteel in de peilingen op verlies, want die zou die lastenverhogingen niet pikken. Zal Wilders verdere verhoging blijven gedogen? In dezelfde peilingen is de SP intussen net zo groot als CDA en PvdA samen. Ik ga hier niet beweren dat de SP garant staat voor een oplossing van alle financiële kwalen, maar ze staat wel voor SOLIDARITEIT. Je weet wel: sterkste schouders die zwaarste lasten dragen.
x