Rol

Artikel 43 van de Grondwet: De minister-president en de overige ministers worden bij koninklijk besluit benoemd en ontslagen. Meer is er wettelijk niet geregeld over de wijze waarop een Nederlands kabinet tot stand komt. Het is allemaal gewoonterecht. Het staatshoofd, i.c. Beatrix, speelt er een rol in, maar niemand kan dat staatshoofd ter verantwoording roepen over de besluiten die zhij in het hele proces neemt en op grond van welke overwegingen. Uiteindelijk is het de nieuwe minister-president die verantwoording moet afleggen.

In NRC Handelsblad las ik: PvdA-leider Job Cohen vindt dat de rol van de koningin moet worden beperkt in de vorming van een nieuw kabinet. (...) Dat kan niet anders na deze formatie. De normale formatieregels zijn met voeten getreden. Die formatieregels werden overigens, als ik het goed begrepen heb, niet met koninklijke, maar met parlementaire voeten getreden. Al ben ik republikein, ik ben ervan overtuigd dat Onze Hare Majesteit, in overleg met een rijtje adviseurs, haar uiterste best deed alle ongeschreven regeltjes zo goed mogelijk te volgen.

Wat valt er nou precies te "beperken" in de rol van het staatshoofd bij kabinetsformaties? Wat doet het staatshoofd nou? 1. Eén of meer informateurs aanwijzen; 2. een formateur aanwijzen; 3. een Koninklijk Besluit tekenen. Wanneer de (laatste) informateur zijn rapport uitbrengt, is in feite al door de politiek - een meerderheid in de Tweede Kamer - beslist wie er deel gaan uitmaken van de coalitie en wie minister-president wordt. Haal dus stap 1 bij het staatshoofd weg en zhij doet alleen nog iets formeels. In de visie van Job Cohen (en die van D66 en GroenLinks) zou de Tweede Kamer - na een debat na de verkiezingen - een informateur moeten aanwijzen. Maar de aanwijzing van een informateur geeft al een richting aan naar een mogelijke coalitie, dus een debat over de aanwijzing van een informateur kan vrij lang duren. Ik stel daarom voor artikel 43 van de Grondwet te wijzigen. Dat komt er dan volgt uit te zien:

Artikel 43
1.	De minister-president wordt rechtstreeks gekozen door de Nederlanders die de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen ten aanzien van Nederlanders die geen ingezetenen zijn.
2.	De overige ministers en de staatssecretarissen worden door de minister-president benoemd en ontslagen.

Partijen kunnen vóór de verkiezingen al gezamenlijk een kandidaat voor het premierschap aanwijzen. Dat geeft de kiezers enige duidelijkheid over welke kant die partijen op willen. Lekker democratisch, toch? En het staatshoofd kan ondertussen ergens een lint doorknippen.

x

Museum

Ik ben geen fanatiek museumbezoeker. De laatste twintig jaar kom ik, denk ik, op een gemiddelde van hooguit twee musea per jaar en meestal zijn dat musea in buitenlandse steden die ik met een drietal vrienden bezoek. Dit jaar heb ik er overigens al drie bezocht: het Uffizi in Florence, het Verzetsmuseum in Amsterdam en het Museum Boerhave in Leiden. De bezoeken aan de laatste twee werden overigens niet zo zeer ingegeven door de wens mijn kennis te verruimen of het uitgestalde te bewonderen, maar door de wens iets leuks te doen samen met vriendin Zuster Klivia en haar dochter. (Afgelopen zondag heb ik met haar en haar Vlam in het Concertgebouw kunnen genieten van de Carmina Burana, waaraan ook mijn zusjes kun vocale aandeel bijdroegen.)

Nu vermoed ik dat er heel wat mensen zijn die nog minder aan museumbezoek doen dan ik en wie ben ik dat ik ze dat kwalijk zou nemen? Net als ik zijn ze ongetwijfeld best wel geïnteresseerd in kunst of de geschiedenis van wat dan ook. Maar ja, om de een of andere reden komt het er (vrijwel) nooit van om die laatste stap te doen. Wat ik dan weer niet begrijp is dat de 'Museumnacht' in Amsterdam, afgelopen zaterdagavond en vroege zondagochtend, totaal uitverkocht was: 26.000 mensen  hadden een kaartje - á 17,50 euro, dat is meer dan de toegangsprijzen voor bijvoorbeeld Rijksmuseum en Van Gogh Museum - aangeschaft. Van zo'n aantal op één dag kunnen de gezamenlijke Amsterdamse musea waarschijnlijk alleen maar dromen.

Waar kwamen al die bezoekers nou op af? In de Volkskrant las ik: Met name het sprinkhanen eten in De Hortus en het optreden van de band Zwart Licht in Smart Project Space waren erg populair. Het eten van sprinkhanen is ongetwijfeld een bijzondere ervaring en 'Zwart Licht' zal voor de liefhebbers vast wel aardige muziek maken, maar ik aarzel toch dat typisch museale activiteiten te noemen. Bij het Bijbels Museum kon je (in een plastic bal) over het water (van de Herengracht) lopen.

De musea kunnen een les trekken: mensen komen wel, als je maar net iets meer doet dan je normale collectie laten zien. Ik heb wel enkele suggesties. Voor het Rijksmuseum bijvoorbeeld zie ik 'Een nacht wachten': je mag voor één euro naar binnen, mits je een hele nacht in een geheel lege zaal doorbrengt vóór je de andere zalen mag zien. 'Bekijk het door andermans bril' in het Nationaal Brilmuseum. 'Laat je een oor aannaaien' in het Van Gogh Museum. 'Geef je pijp aan Maarten' ('t Hart bijvoorbeeld) in het Pijpenmusem & Smokiana. Last but not least: 'Beklim de Venusheuvel' in het Sexmuseum Venustempel.
x

Raël

's Zondags is er nooit zo veel nieuws waaraan ik een onderwerp voor 'Beggartalk' kan ontlenen. Gelukkig had ik vrijdag mijn maandelijkse 'Skeptic's Dictionary Newsletter' ontvangen. Daarin kwam ik een artikel tegen over een tot dan toe mij onbekend persoon, de Fransman Claude Vorilhon, die inmiddels bekend staat onder de naam Raël. Zijn moeder werd in 1945 door buitenaardse wezens - de Elohim - geïnsemineerd. Hetzelfde was de moeders van Mozes, Jezus, Boeddha en Mohammed overkomen.

Ik ben gek op dit soort onzinverhalen, maar ga het hier niet uitgebreid vertellen. Dat is al gedaan door Theo Meder, medewerker van het 'Meertens Instituut' (beter bekend als 'Het Bureau', naar de romancyclus van A.J. Voskuil). Houd je ook van onzin, dan kun je Meders beschrijving hier lezen.
x

Alternatief

"Wij willen een vrij land dat trots is op zijn beschaving en vooruit wil in de wereld." Dit citaat haal ik uit NRC Handelsblad van gisteren. Welke politicus (m/v) zou dat gezegd hebben? Als Google en andere zoekmachines niet bestonden zou ik daar een aardige prijsvraag van kunnen maken. Het lijkt me immers moeilijk een Nederlands politicus te vinden die tegen een vrij land is, of tegen een land dat vooruit wil in de wereld. "Trots" zou kunnen doen denken aan Rita Verdonk, maar het citaat komt niet uit haar mond. Ik moet trouwens de politicus nog vinden die openlijk durft te zeggen dat de Nederlandse beschaving nou ook weer niet zo heel erg veel beter is dan die van de omringende landen en dat ze daar iets minder trots kunnen wezen.

Ik zal het maar zeggen: het citaat is afkomstig van Liliane Ploumen, de voorzitter van de PvdA en ik begrijp absoluut niet wat het te maken heeft met de context waarin zij dit zegt. Het artikel waarin het voorkomt gaat namelijk over vergaande politieke samenwerking tussen GroenLinks en PvdA. Aanleiding voor de contacten is de bezorgdheid en frustratie van veel oppositiepartijen over de richting die het kabinet inslaat. Door samenwerking willen de twee partijen politieke macht organiseren voor een alternatieve route, zegt Ploumen en dan volgt dat citaat. Het is niet uitgesloten dat t.z.t. ook de SP en D66 bij de contacten worden betrokken.

Er wordt hier weer eens een reeds wijd openstaande deur ingetrapt. Wat voor kabinet er ook zit, oppositiepartijen zijn per definitie altijd bezorgd en gefrustreerd en willen altijd een andere route. Je hoeft ook geen politiek genie te zijn om te bedenken dat in het geval van een minderheidskabinet je als samenwerkende oppositiepartijen meer kunt bereiken dan weer je allemaal op eigen houtje blijft doorklooien.

De eerste gesprekken tussen Halsema en Cohen over samenwerking waren vertrouwelijk. Maar alles lekt uit of wordt bewust gelekt. Dus dan wordt Ploumen geïnterviewd. En ja, dan moet je ook iets zeggen dat niet alleen de eigen achterban aanspreekt, het moet ook een béétje aantrekkelijk lijken voor wie niet toch wel links van het midden stemt. Zeker bij de lezers van NRC Handelsblad gaan kreten als "vrij" en "vooruit" er altijd wel in. Dat "trots" ben ik niet helemaal zeker van, maar dat zal er wel bij gedaan zijn voor de toevallig meelezende PVV'ers en ander rechts volk. Het zou me niet eens verwonderen als dat citaat bedacht is door een linkse beginnend communicatiedeskundige of een aankomend spindoctor. Een echte zou wel beter weten.
x

Bedankt

Een flink aantal jaren heb ik rondgelopen met op mijn jack een button zoals je hiernaast ziet. Tweemaal heb ik bij Dodewaard gedemonstreerd tegen de kerncentrale daar; de tweede keer heb ik heel wat traangas over me heen gekregen. Maar die centrale werd gesloten! Ik heb in Duitsland gedemonstreerd tegen de nog te bouwen kerncentrale in Kalkar. Die is er nooit gekomen! Ik heb tegen de kerncentrale in Borssele gedemonstreerd. Die staat er nog steeds en werkt nog steeds. Ik heb mij dus met wisselend succes verzet tegen het gebruik van kernenergie.

Er is ooit sprake van geweest dat er in Nederland enkele tientallen kernenergiecentrales gebouwd zouden worden. Dat werd toen nog, geloof ik, ingegeven door de wens onafhankelijk, resp. minder afhankelijk, te worden van de olieproducerende landen. De CO₂-uitstoot en de nadelige gevolgen daarvan speelden toen nog geen rol.

Ik ben niet tegen vooruitgang en dus ook niet principieel tegen kernenergie. Ik ben er tegen zolang er geen goede oplossing is gevonden voor de opslag en/of verwerking van het radio-actief afval. De huidige opslag kost bovendien zeer veel geld die uiteindelijk door de belastingbetaler/stroomgebruiker zal worden betaald. De kerncentrale in Dodewaard kan pas in 2045 definitief worden afgebroken en blijft dus tot die tijd geld kosten. Die tijd tussen stopzetten en definitief afbreken geldt voor alle kerncentrales.

Kernenergiecentrales leiden tot minder CO₂-uitstoot dan olie-, gas- of kolengestookte centrales. Dat is een feit. Omdat we ons over die CO₂-uitstoot inmiddels behoorlijk bezorgd maken, beginnen 'we' kernenergie toch weer meer aanvaardbaar te vinden en is het bepaald niet helemaal uitgesloten dat Borssele er een tweede kerncentrale bij krijgt. Rutte c.s. willen wel.

We kunnen kiezen:
a. de atmosfeer vervuilen met CO₂;
b. de bodem vervuilen met radio-actief afval;
c. de horizon vervuilen met windmolens;
d. stads- en dorpsgezichten vervuilen met zonnepanelen;
e. riviergezichten vervuilen met waterkrachtcentrales.
Waar heeft ons nageslacht nou het minste last van?

Misschien heb ik die button nog wel ergens.
x

Innovatie

Afgelopen dinsdag vond, las ik in de Volkskrant, in Almere het 'Nationale Diensteninnovatie Congres' plaats. Daar hadden ze ook Youp van 't Hek uitgenodigd, vanwege zij onlangs gestarte actie tegen de helpdesks, waarover ik op de maandag daarvoor schreef. Ik schreef o.a.: "Natuurlijk kunnen die bedrijven meer en meer deskundige werknemers in dienst nemen, zodat jouw vragen of problemen sneller en beter kunnen worden afgehandeld. Maar meer en deskundiger personeel kost geld. Dat wordt in de tarieven verwerkt. Die stijgen dus. Maar jij wilde toch een laag tarief?"

Ziehier het plan-Youp: 'Je moet meer geld stoppen in die helpdesk.' Met dat geld zorg je in de eerste plaats voor meer telefonistes. En die worden beter opgeleid. En ze krijgen meer bevoegdheden. Zijn er nog nadelen? Ja, voor de baas, want het kost geld. 'En dan heb jij minder bonus. Maar iedereen is minder chagrijnig.' (Onderstreping toegevoegd.)

Youp en ik hadden dus dezelfde oplossing, maar ik heb niet de illusie dat we de enige twee Nederlanders zijn die af en toe even doordenken. Het verschil zit hierin dat Youp een BN'er is met een column in een kwaliteitskrant en ik een OBN'er met een blog dat door een handjevol mensen gelezen wordt. Youp werd ook uitgenodigd omdat hij aan een congres altijd wel een gulle lach weet te ontlokken, zelfs als hij de aanwezigen schoffeert. Die garantie heb je niet als je mij uitnodigt, al kan ik ook wel eens humoristisch uit de hoek komen.

Er is nog een verschil tussen Youp en mij. Youp, die toch beter zou moeten weten, suggereert dat meerkosten ten koste zouden gaan van de bonussen. Dat zou een ware revolutie zijn in het winstdenken van bedrijven en hun management. Meerkosten worden altijd doorberekend aan klanten. Serviceverlening kost ook geld en dat wordt dus ook doorberekend. De meeste mensen zijn ook bereid daarvoor te betalen. Vrijwel iedereen zal in café of restaurant meer betalen dan het bedrag van de rekening voor een vriendelijke en correcte bediening, hoewel je mag verwachten dat zo'n dienstverlening standaard is. Die dienstverlening is ook altijd bij de prijs inbegrepen (15% bedieningsgeld).

Voor de wat jongeren onder ons: het 'bedieningsgeld' werd in de horeca ingevoerd in 1951, ter vervanging van de 'fooi'. Godfried Bomans schreef daar een essay over dat werd opgenomen in de bundel 'Capriolen' die in 1953 verscheen. Een citaat: De bezoeker blijft fooien geven, óver het "bedieningsgeld" heen. En al verhoogt gij het percentage tot 50 % of 100 %, ja, al verdrievoudigt ge het, wij gaan door met iets meer te geven. In dit "iets" zit de charme van de hele situatie. Alle koopwaar staat vast geprijsd; de vriendelijkheid van een kellner, de generositeit van de bezoeker echter niet. Dat vaste 'bedieningsgeld' had ook een belastingtechnisch aspect. Het inkomen van horecapersoneel bestond destijds grotendeels uit de fooien en was dus zelfs per dag verschillend. De belastingdienst sloeg ze aan voor een geschat inkomen en de klacht was dat die schattingen altijd te hoog waren. Dat vaste percentage moest daar een eind aan maken. Ik heb me altijd afgevraagd of de fooien die nog steeds gegeven worden nu in feite onbelast zijn.

Tenslotte: zijn we niet enigszins van het goede pad afgedwaald als we een correcte afhandeling van klachten en problemen als innovatie zien?
x

Plannen

Af en toe hebben bestuurders en projectontwikkelaars grootse plannen. In hun visioenen zien ze een recreatiegebied dat tegelijkertijd woongebied is. Die woongebieden zijn dan wel bedoeld voor mensen die redelijk goed in de slappe was zitten. Een bekend voorbeeld van zo'n project is 'Blauwestad' in de gemeente Oldambt (provincie Groningen). Ik schreef daarover op 9 april 2010: "Dat begon in 2005. Sindsdien zijn er slechts 150 van de 1480 kavels verkocht, hebben de private investeerders hun handen er vanaf getrokken en moeten de provincie Groningen en de gemeente Oldambt maar zien hoe die zaak nog een beetje rendabel gemaakt kan worden."

Een ander project was de 'Boseilanden' in Hoofddorp in de gemeente Haarlemmermeer. Een kavel zou 803.250 - 1.428.000 euro gaan kosten. En daar zouden dan nog twee woningen op gebouwd moeten worden! Op de website flickr.com las ik een mededeling van 10 januari 2010: "Tot nu toe verkoopt het slecht en zijn er fouten gemaakt met de koop van de grond. Nu is het dus een natuurpark met een aantal gerealiseerde woningen." Ik vind 'natuurpark' een wat groot woord voor een strook grond van 3 km lang en 300 m breed.

De provincie Noord-Holland had ook grootse plannen: het voormalige eiland Wieringen bij de kop van Noord-Holland zou weer een echt eiland moeten worden! Daartoe zou het Wieringerrandmeer gegraven worden, waarlangs (recreatie-)woningen gebouwd zouden worden. Er zou een investering nodig zijn van één miljard euro. Het project heeft al aan een gedeputeerde het (politieke) leven gekost. Er was zelfs sprake van verdenking van corruptie. Het onderzoek daarnaar loopt nog. Gedeputeerde Staten van Noord-Holland hebben inmiddels besloten het hele project maar af te blazen, las ik in de Volkskrant: Het stoppen van het Wieringerrandmeerproject zou te maken hebben met te hoge financiële riscico's (sic). Ook zouden er te weinig investeerders bereid zijn in het project te stappen. Nu ben ik alleen nog benieuwd naar de hoeveelheid geld die er al sinds 2003 in de ontwikkeling van het project is gaan zitten. Wellicht gaan Boskalis en VolkerWessels, die zouden gaan baggeren en bouwen, nog gederfde inkomsten claimen. De provincie had al tientallen miljoen euro's verloren door haar spaarcenten bij die IJslandse bank onder te brengen.

In Wieringen zal wel een feestje gevierd zijn gisteren: Bewoners en milieuorganisaties, verenigd in het Wierings Beraad, daarbij gesteund door agrariërs, waren altijd fel tegen de plannen. Maar hebben de bestuurders en projectontwikkelaars - achterhaald door de financieel-economische realiteit - ook een lesje geleerd? Over een paar jaar gaat alles weer lekker en komt er een groots plan voor een nieuw eiland in het Markermeer. Nee, niet voor dure villa's en appartementen, maar voor een eenvoudig tentenkamp voor uitgeproceerde asielzoeker: het Wilderseiland.

x