Winnen

Het pensioenfonds van (havensleepbedrijf) Smit is een van de vijf fondsen die vanaf begin 2011 noodgedwongen hun uitkeringen korten. Dat las ik in NRC Handelsblad. Tja, het gaat niet zo goed met de pensioenfondsen, zeggen ze, en met sommige gaat het nog slechter dan met andere. Met Smit dus ook.

Uit de rest van het artikel blijkt dat dat "noodgedwongen" enigszins genuanceerd bekeken moet worden, want Smit heeft tot driemaal toe een aanbod van overnamepartner baggeraar Boskalis geweigerd om 25 miljoen euro bij te storten in zijn noodlijdend pensioenfonds. De bestuurstop gaf er de voorkeur aan te kiezen voor de belangen van de aandeelhouders en het geld als dividend uit te keren.

Het is al vaker gezegd: "De aandeelhouder wint."

x

Ontwikkelen

In Trouw van gisteren stond een toch wel opvallend bericht: Antropologen hebben in het Amazone-regenwoud in Peru een aantal tot nog toe onbekende stammen aangetroffen. De Peruaanse minister van Cultuur Juan Ossio liet vrijdag (lokale tijd) speren, handbogen en een aantal andere objecten van de inheemse volkeren zien aan journalisten. (..) De stammen, die zich volledig afsluiten van de moderne samenleving, leven in de regio's Cuzco en Madre de Dios, in het zuidoosten van Peru. (De rode vierkantjes op de kaart geven die regio's.)

Er is in Peru een nationaal instituut dat zich bezig houdt met de ontwikkeling van volkeren in onder meer het Amazonegebied. Zo'n mededeling zet me aan het denken. Ik vraag me bijvoorbeeld af: hebben we hier te maken met mensen die al eeuwen lang bewust elk contact met 'anderen' vermijden? Je mag niet aannemen dat ze enig inzicht hebben in het functioneren van wat wij 'de moderne samenleving' noemen, als ze al weten dat die bestaat. Anderzijds: als antropologen hen ontdekt hebben, mag je aannemen dat hen het bestaan van die antropologen niet geheel ontgaan is. Zij bewegen zich immers wat gemakkelijker - en zo nodig onopvallender - door het regenwoud. De gelijkenissen en verschillen tussen hen en die antropologen zullen hen opgevallen moeten zijn.

Een andere vraag is: moeten die stammen 'ontwikkeld' worden? Toen wij 'ons Indië' nog hadden werd er wel eens wat dweperig gedaan over 'de onschuldige inlander': die was al gelukkig met een dagelijks kommetje rijst met toebehoren en hoefde al die moderne ontwikkelingen niet. Gemakshalve vergaten we dan dat bij die moderne ontwikkelingen ook hoorden: niet meer doodgaan aan simpel te genezen ziektes, minder ziektes door betere hygiëne, meer voedsel door efficiëntere landbouw. Maar ook toen al gold: elk voordeel heb z'n nadeel. De nakomelingen van de pre-Columbiaanse indianen zijn niet onverdeeld gelukkig met alles waarmee de nakomelingen van de Conquistadores hen hebben opgezadeld. In eigen land zijn ze vaak nog steeds tweederangsburgers.

Het ergste wat er kan gebeuren, lijkt mij, is dat die regio's een soort menselijk 'Jurassic Park' worden. De voodoorituelen, het didgeridoo blazen van de Aboriginals en de volksdansen van de Bosjesmannen kennen we zo langzamerhand wel, hier kunnen we nog 'echte primitieven' zien, die met speren gooien en met handbogen schieten om in hun levensonderhoud te voorzien. Geen Incaruïnes, maar hedendaagse hutten die nog gewoon in gebruik zijn.


Moeten we hen met rust laten of moeten we hen de zegeningen van onze beschaving opdringen? Zeg het maar.
x

Financiering

Leonardo DiCaprio speelde in de film 'Blood Diamond'. Daarin wordt erop gewezen dat de diamanten die 'wij' zo hard nodig (menen te) hebben, mede een oorzaak zijn voor zeer bloedige conflicten in Afrika. Het bloedige geweld in Oost-Congo wordt, volgens Trouw, deels gefinancierd uit de opbrengst van daar gewonnen grondstoffen die noodzakelijk zijn voor de fabricage van de mobiele telefoons die uit de moderne maatschappij niet meer weg te denken zijn. De krant schreef over "bloedmobieltjes".

Je kunt stellen dat in de moderne industrie diamanten bij bepaalde processen onontbeerlijk zijn, maar veel diamanten worden gebruikt ter verfraaiing en misschien ook wel als geldbelegging. Als we daarvan zouden afzien, zou dat wellicht een bijlage kunnen leveren aan de vermindering van het geweld. Dat zou mogelijk ook opgaan als we niet voortdurend het nog mooiere en nog meer kunnende mobieltje zouden willen hebben.

Wie het nieuws een beetje volgt weet dat er de laatste tijd in Mexico grootschalige moordpartijen plaatsvinden. Trouw had gisteren een artikel onder de kop Mexicaans drugscrimineeltje van 12 martelt en onthoofdt. De 'drugsbaronnen' in Mexico - en elders in Zuid-Amerika - worden steenrijk en moorden naar believen, om met name de goedverdienenden in vooral de westerse landen te voorzien van een 'partydrug', een genotmiddel: cocaïne. Het enige positieve gebruik (ik ontleen deze kennis aan Wikipedia) is dat als lokaal verdovingsmiddel in de geneeskunde, maar daar zal geen enkele drugsbaron rijk van worden.

In Nederland en elders is handel in en bezit en gebruik van cocaïne verboden vanwege de verslavende effecten en risico's voor de gezondheid. Alleen al dat verbod leidt tot prijsverhoging, maar dat laat ik nu even buiten beschouwing. Het zou wellicht goed zijn de yuppen die cocaïne gebruiken in een spannende film, een doorwrochte documentaire of een helder artikel erop te wijzen dat hun 'genotmiddel' elders tot een te vroege en vaak beestachtige dood van medemensen leidt. Of hebben ze daar, net als voor dat aardige cadeautje voor hun partner of vriend(in) en voor dat nieuwe mobieltje, ook een goed excuus voor?

PS
Het PAROOL meldde gisteren dat de nationale recherche afgelopen maandag 112,5 kilo cocaïne heeft buitgemaakt. De gebruiker betaalt voor één gram een bedrag dat kan variëren van 40 tot 60 euro.
x

Openingstijden

 Wie als Nederlander het buitenland bezoekt zal het al snel niet ontgaan dat in de meeste buitenlanden veel winkels op zondag gewoon open zijn. Dat is al zo lang ik 55 jaar geleden voor het eerst naar een buitenland ging. Omdat wij hier zo'n rijke christelijke traditie hebben, waren bij ons de winkels op de dag des Heren gesloten. Daarin is nog niet eens zo lang geleden verandering in gekomen. Dat begon met een aantal koopzondagen per jaar, waarover een gemeente kon beslissen. Vervolgens mocht een gemeente beslissen dat in toeristisch gebieden de winkels op alle zondagen open mogen zijn. Dat begrip 'toeristisch gebied' werd hier en daar nogal opgerekt. Zo is in Nieuw Vennep (Haarlemmermeer) de AH op zondag open van 16.00 tot 20.00 uur, maar het is mij niet geheel duidelijk wat er toeristisch gezien nou zo boeiend is aan Nieuw Vennep. De AH bij mij om de hoek is inmiddels ook al weer een paar maanden elke zondag open van 10.00 tot 20.00 uur, hoewel ik bij mij in de buurt zelden toeristen tegenkom.

Voor het kabinet-Rutte is elke stem meegenomen, dus om SGP en ChristenUnie wat vriendelijk te stemmen werd in het regeerakkoord afgesproken de touwtjes weer wat strakker aan te trekken. Dat was overigens in het vorige kabinet al afgesproken, omdat de PvdA lief wilde zijn voor CDA en ChristenUnie. Dat had zelfs al tot een wetsvoorstel geleid dat volgende week in de Eerste Kamer behandeld wordt. Maar nu lees ik in de Volkskrant dat er een grote kans is dat de VVD in de Eerste Kamer tegen dat voorstel gaat stemmen.

Natuurlijk kan ik dat niet bewijzen, maar ik vermoed dat van de koopzondagen meer door ingezetenen dan door toeristen gebruik gemaakt wordt. Ik maak er zelden gebruik van, eigenlijk alleen als ik op zaterdag iets vergeten ben, koffiemelk of zoiets. Dan zie ik mensen met afgeladen karretjes, die perfect Nederlands spreken. Die hebben gewoon hun inkoopgedrag gewijzigd, of die willen zo vers mogelijk brood en groenten, of er stond onverwacht een kudde (schoon)familie voor de deur.

De principiële bezwaren tegen winkelopening op zondag komen voornamelijk uit protestants-christelijke hoek. Daartoe rekent zich minder dan 20% van de bevolking. Een belangrijk deel van deze christenen echter zal ook zelf gebruik maken van de mogelijkheid of er geen bezwaar tegen hebben dat anderen dat doen. Gerekend naar het stemmental van SGP en ChristenUnie bij de laatste verkiezingen en wat CDA'ers meetellend, denk ik dat maximaal 10% van de bevolking om religieuze redenen tegen de koopzondag is. Als die in gemeentes in de Biblebelt, waar ze meerderheid in de gemeenteraad verkrijgen, de winkels op zondag weten dicht te houden, moeten ze dat vooral doen. Zit je toevallig in een bungalow in Garderen of Elspeet en je hebt op zondag geen koffiemelk, dan heb je dus pech.

Democratie betekent dat de meerderheid beslist, maar ook dat met belangen van minderheden rekening gehouden wordt. Ik denk dat ik voldoende rekening houd met de belangen - en zelfs met de overtuiging - van de orthodoxe christenen als zij op die plekken waar ze min of meer geclusterd zijn de winkels en uitgaansgelegenheden op zondag gesloten kunnen houden. Eén dag in de week niet kunnen winkelen of zwemmen is voor andersdenkenden niet zo'n zware opgave. Maar in mijn wereldse omgeving wil ik op een zonnige zondag gewoon op een terrasje kunnen zitten en op mijn weg huiswaarts die koffiemelk kunnen kopen.
x

Profiel

Toen ik de lagere school verliet kon je voor de vervolgopleiding ruwweg kiezen tussen:
a.beroepsopleiding (ambachtsschool);
b. mulo-A of -B;
c. hbs-A of -B;
d. gymnasium-A of -B.
Daarna kon je dan kiezen tussen:
- werken;
- alsnog een 'hogere' middelbare opleiding volgen;
- een mbo- of hbo-opleiding volgen;
- een universitaire opleiding volgen.
Bij A lag het accent op talen, bij B op de exacte vakken.

Toen kwam de Mammoetwet en sindsdien werd er voortdurend gesleuteld aan de structuur van het onderwijs. Het netto resultaat anno 2010 is dat werkgevers, mbo- en hbo-opleidingen en universiteiten nog steeds klagen dat het onderwijs na de basisschool niet of nauwelijks aansluit bij hun wensen/eisen/verwachtingen. Nu moet er ook nog ergens op onderwijs bezuinigd worden en dan valt er volgens het kabinet 50 miljoen (= 0,28% van 18 miljard) te halen door weer eens te gaan sleutelen aan de 'profielen' voor havo en vwo. Nu kunnen de jongelui kiezen uit vier profielen en dan zouden er twee moeten worden. Ik heb geen zin om uit te pluizen wat die twee profielen nou precies inhouden, maar het komt erop neer dat je (ouders) bij het verlaten van de basisschool kan (kunnen) kiezen uit:
- vmbo;
- havo-A en -B;
- vwo-A en - B.
(A en B staan hier niet voor 'talen' en 'exacte vakken'.) Zijn we er dan? Eindelijk?

Natuurlijk zijn we  er dan niet. Tijdens de vervolgopleiding blijkt dat voor diverse kinderen te laag is ingezet, voor weer andere te hoog.  Hoeveel jongelui kiezen nu bewust een opleiding die leidt tot een beroep dat ze heel graag willen uitoefenen? Hoeveel jongelui weten eigenlijk of er wel vraag is naar dat beroep als ze hun opleiding voltooid hebben? Hoeveel jongelui kunnen de door hen gewenste opleiding niet volgen omdat de opleidingen 'vol' zijn?

Het was prof. dr. J.H. van den Berg die, in 'Metabletica' (1962), schreef over het 'verborgen beroep'. "Thans zijn de meeste beroepen opgesloten in fabrieksruimten, waar geen kind wordt toegelaten. Hoe kan het weten wat daar gebeurt? (...) Welke indruk heeft het kind van het werk van zijn vader als deze personeelschef, sociaal werker, belastingconsulent of psychotherapeut is?" Er zijn niet zo gek veel kinderen die kunnen uitleggen wat hun vader of moeder nu precies doet in zijn/haar werk, laat staan dat ze weten wat ooms en tantes of de buren doen. Ze weten nauwelijks wat er in allerlei beroepen gedaan wordt en wat de voor- en nadelen van diverse beroepen en werkzaamheden zijn. Hoe moeten ze dan zo rond hun vijftiende een goede keuze maken? En doen we daar iets aan als we ze bij havo en vwo een keuze laten maken tussen twee profielen? Laat me niet lachen!

Af en toe bedenk ik wel eens een aforisme. Deze is van enkele decennia geleden: "De kinderen van vandaag worden opgeleid voor morgen door de volwassenen van gisteren." Het resultaat kun je dagelijks aanschouwen. Daarvoor heb ik er nog een: "De meeste kinderen komen uiteindelijk goed terecht ondanks hun opvoeding en opleiding."
x

Rol

Artikel 43 van de Grondwet: De minister-president en de overige ministers worden bij koninklijk besluit benoemd en ontslagen. Meer is er wettelijk niet geregeld over de wijze waarop een Nederlands kabinet tot stand komt. Het is allemaal gewoonterecht. Het staatshoofd, i.c. Beatrix, speelt er een rol in, maar niemand kan dat staatshoofd ter verantwoording roepen over de besluiten die zhij in het hele proces neemt en op grond van welke overwegingen. Uiteindelijk is het de nieuwe minister-president die verantwoording moet afleggen.

In NRC Handelsblad las ik: PvdA-leider Job Cohen vindt dat de rol van de koningin moet worden beperkt in de vorming van een nieuw kabinet. (...) Dat kan niet anders na deze formatie. De normale formatieregels zijn met voeten getreden. Die formatieregels werden overigens, als ik het goed begrepen heb, niet met koninklijke, maar met parlementaire voeten getreden. Al ben ik republikein, ik ben ervan overtuigd dat Onze Hare Majesteit, in overleg met een rijtje adviseurs, haar uiterste best deed alle ongeschreven regeltjes zo goed mogelijk te volgen.

Wat valt er nou precies te "beperken" in de rol van het staatshoofd bij kabinetsformaties? Wat doet het staatshoofd nou? 1. Eén of meer informateurs aanwijzen; 2. een formateur aanwijzen; 3. een Koninklijk Besluit tekenen. Wanneer de (laatste) informateur zijn rapport uitbrengt, is in feite al door de politiek - een meerderheid in de Tweede Kamer - beslist wie er deel gaan uitmaken van de coalitie en wie minister-president wordt. Haal dus stap 1 bij het staatshoofd weg en zhij doet alleen nog iets formeels. In de visie van Job Cohen (en die van D66 en GroenLinks) zou de Tweede Kamer - na een debat na de verkiezingen - een informateur moeten aanwijzen. Maar de aanwijzing van een informateur geeft al een richting aan naar een mogelijke coalitie, dus een debat over de aanwijzing van een informateur kan vrij lang duren. Ik stel daarom voor artikel 43 van de Grondwet te wijzigen. Dat komt er dan volgt uit te zien:

Artikel 43
1.	De minister-president wordt rechtstreeks gekozen door de Nederlanders die de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen ten aanzien van Nederlanders die geen ingezetenen zijn.
2.	De overige ministers en de staatssecretarissen worden door de minister-president benoemd en ontslagen.

Partijen kunnen vóór de verkiezingen al gezamenlijk een kandidaat voor het premierschap aanwijzen. Dat geeft de kiezers enige duidelijkheid over welke kant die partijen op willen. Lekker democratisch, toch? En het staatshoofd kan ondertussen ergens een lint doorknippen.

x

Museum

Ik ben geen fanatiek museumbezoeker. De laatste twintig jaar kom ik, denk ik, op een gemiddelde van hooguit twee musea per jaar en meestal zijn dat musea in buitenlandse steden die ik met een drietal vrienden bezoek. Dit jaar heb ik er overigens al drie bezocht: het Uffizi in Florence, het Verzetsmuseum in Amsterdam en het Museum Boerhave in Leiden. De bezoeken aan de laatste twee werden overigens niet zo zeer ingegeven door de wens mijn kennis te verruimen of het uitgestalde te bewonderen, maar door de wens iets leuks te doen samen met vriendin Zuster Klivia en haar dochter. (Afgelopen zondag heb ik met haar en haar Vlam in het Concertgebouw kunnen genieten van de Carmina Burana, waaraan ook mijn zusjes kun vocale aandeel bijdroegen.)

Nu vermoed ik dat er heel wat mensen zijn die nog minder aan museumbezoek doen dan ik en wie ben ik dat ik ze dat kwalijk zou nemen? Net als ik zijn ze ongetwijfeld best wel geïnteresseerd in kunst of de geschiedenis van wat dan ook. Maar ja, om de een of andere reden komt het er (vrijwel) nooit van om die laatste stap te doen. Wat ik dan weer niet begrijp is dat de 'Museumnacht' in Amsterdam, afgelopen zaterdagavond en vroege zondagochtend, totaal uitverkocht was: 26.000 mensen  hadden een kaartje - á 17,50 euro, dat is meer dan de toegangsprijzen voor bijvoorbeeld Rijksmuseum en Van Gogh Museum - aangeschaft. Van zo'n aantal op één dag kunnen de gezamenlijke Amsterdamse musea waarschijnlijk alleen maar dromen.

Waar kwamen al die bezoekers nou op af? In de Volkskrant las ik: Met name het sprinkhanen eten in De Hortus en het optreden van de band Zwart Licht in Smart Project Space waren erg populair. Het eten van sprinkhanen is ongetwijfeld een bijzondere ervaring en 'Zwart Licht' zal voor de liefhebbers vast wel aardige muziek maken, maar ik aarzel toch dat typisch museale activiteiten te noemen. Bij het Bijbels Museum kon je (in een plastic bal) over het water (van de Herengracht) lopen.

De musea kunnen een les trekken: mensen komen wel, als je maar net iets meer doet dan je normale collectie laten zien. Ik heb wel enkele suggesties. Voor het Rijksmuseum bijvoorbeeld zie ik 'Een nacht wachten': je mag voor één euro naar binnen, mits je een hele nacht in een geheel lege zaal doorbrengt vóór je de andere zalen mag zien. 'Bekijk het door andermans bril' in het Nationaal Brilmuseum. 'Laat je een oor aannaaien' in het Van Gogh Museum. 'Geef je pijp aan Maarten' ('t Hart bijvoorbeeld) in het Pijpenmusem & Smokiana. Last but not least: 'Beklim de Venusheuvel' in het Sexmuseum Venustempel.
x