Plannen

Af en toe hebben bestuurders en projectontwikkelaars grootse plannen. In hun visioenen zien ze een recreatiegebied dat tegelijkertijd woongebied is. Die woongebieden zijn dan wel bedoeld voor mensen die redelijk goed in de slappe was zitten. Een bekend voorbeeld van zo'n project is 'Blauwestad' in de gemeente Oldambt (provincie Groningen). Ik schreef daarover op 9 april 2010: "Dat begon in 2005. Sindsdien zijn er slechts 150 van de 1480 kavels verkocht, hebben de private investeerders hun handen er vanaf getrokken en moeten de provincie Groningen en de gemeente Oldambt maar zien hoe die zaak nog een beetje rendabel gemaakt kan worden."

Een ander project was de 'Boseilanden' in Hoofddorp in de gemeente Haarlemmermeer. Een kavel zou 803.250 - 1.428.000 euro gaan kosten. En daar zouden dan nog twee woningen op gebouwd moeten worden! Op de website flickr.com las ik een mededeling van 10 januari 2010: "Tot nu toe verkoopt het slecht en zijn er fouten gemaakt met de koop van de grond. Nu is het dus een natuurpark met een aantal gerealiseerde woningen." Ik vind 'natuurpark' een wat groot woord voor een strook grond van 3 km lang en 300 m breed.

De provincie Noord-Holland had ook grootse plannen: het voormalige eiland Wieringen bij de kop van Noord-Holland zou weer een echt eiland moeten worden! Daartoe zou het Wieringerrandmeer gegraven worden, waarlangs (recreatie-)woningen gebouwd zouden worden. Er zou een investering nodig zijn van één miljard euro. Het project heeft al aan een gedeputeerde het (politieke) leven gekost. Er was zelfs sprake van verdenking van corruptie. Het onderzoek daarnaar loopt nog. Gedeputeerde Staten van Noord-Holland hebben inmiddels besloten het hele project maar af te blazen, las ik in de Volkskrant: Het stoppen van het Wieringerrandmeerproject zou te maken hebben met te hoge financiële riscico's (sic). Ook zouden er te weinig investeerders bereid zijn in het project te stappen. Nu ben ik alleen nog benieuwd naar de hoeveelheid geld die er al sinds 2003 in de ontwikkeling van het project is gaan zitten. Wellicht gaan Boskalis en VolkerWessels, die zouden gaan baggeren en bouwen, nog gederfde inkomsten claimen. De provincie had al tientallen miljoen euro's verloren door haar spaarcenten bij die IJslandse bank onder te brengen.

In Wieringen zal wel een feestje gevierd zijn gisteren: Bewoners en milieuorganisaties, verenigd in het Wierings Beraad, daarbij gesteund door agrariërs, waren altijd fel tegen de plannen. Maar hebben de bestuurders en projectontwikkelaars - achterhaald door de financieel-economische realiteit - ook een lesje geleerd? Over een paar jaar gaat alles weer lekker en komt er een groots plan voor een nieuw eiland in het Markermeer. Nee, niet voor dure villa's en appartementen, maar voor een eenvoudig tentenkamp voor uitgeproceerde asielzoeker: het Wilderseiland.

x

Vertrouwen

De grafiek hierboven heb ik ontleend aan een net verschenen rapport van het CBS. De grafiek geeft aan hoeveel vertrouwen men heeft in diverse maatschappelijke 'instituties'. Het is duidelijk dat mensen met alleen basisonderwijs heel wat minder vertrouwen hebben dan mensen met een HBO- of universitaire opleiding. Alleen in kerken hebben de eerste iets meer vertrouwen dan de laatste, maar ook daar houdt het niet over. Verbind er je eigen conclusies maar aan.

x

Kernwapens

Na afloop van de Koude Oorlog is er heel wat veranderd. Landen die vroeger deel uitmaakten van het door de USSR geleide Warschau Pact, zoals Polen en Hongarije, zijn nu leden van de NATO. Amerika en Rusland hebben afspraken gemaakt over de vermindering van de aantallen kernwapens, die voorheen zo'n belangrijke rol speelden in de wederzijdse 'afschrikking'. Momenteel is een gewapend conflict tussen Amerika en bondgenoten enerzijds en Rusland en bondgenoten anderzijds nauwelijks voorstelbaar, laat staan dat daarbij kernwapens gebruikt worden. Het daadwerkelijk gebruik van kernwapens immers heeft effecten die voortduren tot lang na beëindiging van welke conflict of welke oorlog dan ook.

Wanneer je de meer recente grootschalige krijgsverrichtingen in ogenschouw neemt - Irak en Afghanistan - zou je de indruk kunnen krijgen dat 'we' over behoorlijk geavanceerde middelen beschikken om in wat we dan maar een 'conventionele oorlog' noemen 'de tegenpartij' buiten gevecht te stellen. Een land in het Midden-Oosten met gebruik van kernwapens te verslaan zou wat onverstandig zijn, want het wordt dan gedurende geruime tijd wat moeilijk om in een radioactief besmet gebied de olie uit de grond te pompen die we nog steeds zo hard nodig hebben.

In het licht van het bovenstaande vond ik het, op z'n zachtst gezegd, wat merkwaardig in de Volkskrant te lezen dat Groot-Brittannië en Frankrijk gaan samenwerken bij het ontwikkelen en testen van kernwapens. Dat testen gebeurt niet door daadwerkelijk kernkoppen te laten ontploffen - dat is dan nog een meevaller - maar door simulatietechnieken.

'Ontwikkelen' betekent hier, vermoed ik, het ontwerpen van nieuwe kernwapens. Wat moet ik me daarbij voorstellen? Efficiëntere kernwapens: meer vernietiging, maar minder (radio-actieve) fall-out? Wie zijn de vermoedelijke tegenstanders tegen wie ze gebruikt gaan worden? Voorshands kan ik alleen maar denken aan de 'schurkenstaten' Noord-Korea en Iran, die dreigen met het gebruik van kernwapens, respectievelijk ontkennen kernwapens te ontwikkelen. Los daarvan denk ik dat zelfs schurken niet zo stom zijn als eerste kernwapens te gebruiken, omdat ze mogen aannemen dat ze die dan per kerende post terugkrijgen, hetzij uit de bestaande voorraad, hetzij recent ontwikkelde. Je kunt je voorstellen (er zijn al diverse films over gemaakt) dat een groepje terroristen de hand op een kernwapen weet te leggen. Maar kun je terroristen bestrijden met kernwapens?

Ook een conventionele oorlog, al wordt hij met hakmessen gevoerd, is een verschrikking voor allen die er onder te lijden hebben: de burgers die kunnen kiezen tussen vluchten of sterven, de soldaten die bevelen opvolgen die ze liever helemaal niet zouden opvolgen. Je vindt ze bij alle strijdende partijen. Rod McKuen zong het lang geleden:
Soldiers who want to be heroes number practically zero
But there are millions who want to be civilians.

Ik weet niet of Uri Rosenthal al een reisje naar een buitenland gemaakt heeft. Zo niet, dan zou hij eens naar Londen en Parijs kunnen gaan om daar bij onze bondgenoten te informeren waar die kernwapens nou precies voor nodig zijn.

x

Rechts

Een veel gehoorde klacht bij het wat rechtsere deel van het Nederlandse publiek is dat de publieke omroepen - met name nieuws, actualiteiten- en praatprogramma's - te links zijn, om niet te zeggen dat ze door links overheerst worden. Sinds 1 september hebben we 'PowNews' en 'Uitgesproken WNL' die dan het rechtse geluid kunnen laten horen. Wat blijkt nu uit een onderzoek dat Trouw heeft uitgevoerd? De actualiteitenprogramma's 'PowNews' en 'Uitgesproken WNL' trekken amper PVV-stemmers. Dat geldt overigens ook voor actualiteitenprogramma's van andere publieke omroepen.

Je mag toch aannemen dat de PVV-stemmers zich tot de rechterkant van het politieke spectrum aangetrokken voelen. Zij zouden dus moeten klagen over die linkse media. Maar hoe weten ze eigenlijk dat die media zo links zijn als ze er amper naar kijken/luisteren? En waarom kijken/luisteren ze amper naar opvattingen die dan wel wat meer in hun straatje zouden passen?

Mensen kijken en luisteren vaak zeer selectief. Jaren geleden is er eens een proef gedaan. Ed van Thijn (uitgesproken PvdA) en Hans Wiegel (uitgesproken VVD) hielden exact dezelfde toespraak, beiden voor 'eigen' publiek. Wat bleek? Beide keren was de meerderheid van het publiek het met de spreker eens. De conclusie kan zijn: mensen zijn het zonder verder nadenken gewoon met de 'voorman' eens. Een soortgelijk verschijnsel zie je bij het kijken/luisteren naar actualiteitenrubrieken: als je rechts bent en naar iemand luistert/kijkt in een Vara-programma, is die persoon dus links en dus ben je het er niet mee eens. Een kritische vraag aan een rechts persoon is het zoveelste voorbeeld van linkse vooringenomenheid.

Wat mij betreft mogen van nu af aan alle actualiteitenprogramma's rechts worden. Wat 'links' ergens van vindt kan ik zo langzamerhand zelf wel bedenken. Sleep dagelijks VVD'ers en PVV'ers voor camera en microfoon en laat hen maar vertellen wat ze in het algemeen van alles vinden. Laat hen maar hun best doen mij te overtuigen van hun gelijk.
x

Helpdesk

Via zijn wekelijkse column in NRC Handelsblad is Youp van 't Hek een oorlog tegen de helpdesks gestart. Het begon met zijn zoon die een probleem had met T-Mobile. Hij kreeg voortdurend gelijk van de helpdeskmedewerkers, maar zijn probleem werd niet opgelost. Tot paps er op Twitter melding van maakte. Mijn berichtjes werden een vrolijke olievlek en binnen een half uur kreeg ik een aardige meneer van T-Mobile aan de lijn. Probleem van zoon was binnen de kortste keren opgelost. Dat verschijnsel zie je wel vaker. Iemand ligt in de clinch met een bedrijf, maar wordt voortdurend afgescheept en/of aan het lijntje gehouden. Haal de 'Belbus' van 'Kassa' erbij en voor je het weet is alles naar jouw wensen geregeld. Geen enkel bedrijf immers wil via een veel bekeken programma negatief in het nieuws komen. Helaas doet de 'Belbus' maar één geval per week en niet het hele jaar door. De meeste mensen zullen hun problemen gewoon zelf moeten oplossen.

De aanbieders van mobiele telefonie buitelen over elkaar heen met steeds weer mooiere en goedkopere aanbiedingen. Energieleveranciers doen ongeveer hetzelfde. En verzekeraars. En als jij een probleem, of een gewone vraag  hebt, ben je overgeleverd aan de helpdesk die in het algemeen niet door de beste deskundigen bemenst wordt. Natuurlijk kunnen die bedrijven meer en meer deskundige werknemers in dienst nemen, zodat jouw vragen of problemen sneller en beter kunnen worden afgehandeld. Maar meer en deskundiger personeel kost geld. Dat wordt in de tarieven verwerkt. Die stijgen dus. Maar jij wilde toch een laag tarief?
x

Museum

Mijn allereerste bezoek aan het Rijksmuseum in Amsterdam vond plaats in schoolverband,  tijdens mijn HBS-tijd. Ik weet nog altijd wat toen de meeste indruk op mij maakte: de achterspiegel van de 'Royal Charles', het vlaggenschip van de Engelse marine, dat Michiel de Ruyter na de beroemde 'Tocht naar Chatham' en de 'Slag bij de Medway' (tijdens de Tweede Engelse Oorlog in 1667) had buitgemaakt en meegesleept naar Nederland. Ik voelde wel een zekere trots: dat hadden wij als klein landje toch maar mooi geflikt, het 'perfide Albion' een forse klap gegeven.

Die herinnering kwam bij me boven tijdens het nadenken over de vraag: is het nou zo erg dat de financiële steun van het Rijk aan de bouw van het 'Nationaal Historisch Museum' (NHM) alsnog wordt ingetrokken, waardoor het zeer de vraag is of dat NHM ooit wel gebouwd zal worden.

In een tv-programma n.a.v. het niet doorgaan van die subsidie hoorde ik iemand zeggen dat er tegenwoordig jongeren zijn die niet uit hun hoofd weten of de eerste maanlanding nu vóór of na de Tweede Wereldoorlog plaatsvond. Dat zal wel iets aangedikt zijn, maar ik heb wel de indruk dat de kennis van historische feiten en inzichten in historische ontwikkelingen in de generaties na de mijne wat minder zijn geworden. Toen ik tijdens mijn eerste bezoek aan het Rijksmuseum hoorde praten over Chatham, Medway en Tweede Engelse Oorlog stond ik niet met mijn oren te klapperen, want dat had ik op de lagere school al geleerd. Ik kon die namen en gebeurtenissen 'plaatsen'. Je zou kunnen zeggen: het museum verschafte mij een illustratie bij de reeds aanwezige kennis. Ik had al geleerd dat Rembrandt een belangrijke schilder was en foto's gezien van de 'Nachtwacht', maar het is toch wat anders als je op een paar meter afstand van dat schilderij staat. Ik weet ook nog wat daarbij mijn reactie was. Die was niet: "O, wat vreselijk mooi en knap", maar: "O, dat is 'm dus."

Ik weet niet wat er allemaal te zien zou zijn in dat NHM. Er zal wel gedacht zijn aan samenhang met de zogenaamde 'Canon van Nederland': de vijftig thema's die een soort samenvatting van de Nederlandse geschiedenis sinds de hunebedden vormen. Die Canon zou ook de basis moeten zijn voor het geschiedenisonderwijs, maar i.v.m. de vrijheid van onderwijs is geen enkele school verplicht die Canon te gebruiken. Dan zouden dus ouders met hun opgroeiende pubers in het NHM geconfronteerd worden met bijvoorbeeld Spinoza of de Atlas Maior van Blaeu, of de Romeinse Limes. Hoeveel belletjes zouden er gaan rinkelen? Als ze de bijschriften al zouden lezen, hoeveel zou er blijven hangen?

Ik ben er helemaal voor dat mensen kennis hebben van de algemene en vaderlandse geschiedenis, maar af en toe een bezoek aan een museum zal daar niet zoveel aan bijdragen. De meeste kennis en de wens om meer te weten doe je nog altijd op in het onderwijs. De talloze hervormingen in het onderwijs sinds de Mammoetwet hebben er volgens mij nog steeds niet toe geleid dat de mensen van nu meer weten en meer inzicht hebben dan de mensen van toen. Laat dat NHM maar zitten en besteed het uitgespaarde geld aan het onderwijs.
x

Topsalaris

Ben Knapen was ooit journalist, zelfs hoofdredacteur van NRC Handelsblad. Nu is hij staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Hij heeft een brief geschreven aan de Tweede Kamer waarin hij stelt dat de directeuren van ontwikkelingsorganisaties niet meer mogen verdienen dan een directeur-generaal bij een ministerie, 124 duizend euro per jaar. (Die ontwikkelingsorganisaties zijn financieel grotendeels afhankelijk van overheidssubsidies.) Zo ontvangt, las ik in de Volkskrant, de directeur van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) 18.857 euro per jaar teveel.

Van mij hoeft de ontwikkelingshulp niet afgeschaft, zelfs niet verminderd te worden, maar uiteraard vind ik dat geld dat bedoeld is voor ontwikkelingshulp ook zo veel mogelijk ten goede moet komen aan de mensen in de onderontwikkelde gebieden. Bij het artikel staat een lijstje van de hoogste salarissen bij twintig hulporganisaties. Zes daarvan komen boven de norm uit. Gezamenlijk verdienen zij 116.534 euro per jaar teveel. Daartegen gaat Ben Knapen nu keihard optreden. Hij levert zijn eerste bijdrage aan de bezuinigingen van 18 miljard euro: 0,000647 procent van het totaal. Wel eens van symboolpolitiek gehoord? ("Kijk eens, meneer Wilders: we bezuinigingen op de ontwikkelingshulp!") Ik heb geen flauw idee wat je allemaal moet kunnen en kennen om het KIT als efficiënte organisatie te laten functioneren, maar je hoort nog wel eens zeggen dat je om echt een heel goed persoon voor een functie te krijgen je wel eens wat boven de norm moet betalen. Ga maar eens kijken bij zorginstellingen en nutsbedrijven, waar ze het salaris van de KIT-directeur waarschijnlijk ver beneden hun niveau vinden.

Er speelt hier, wat mij betreft, nog iets anders mee. Ik weet dat je de functie en de persoon die de functie bekleedt, altijd moet scheiden, maar ik kan het niet laten. In Het Parool van 20 december 2009 schreef Max Pam (freelancejournalist): Het meest raakt me die anderhalf miljoen voor Ben Knapen, ooit een uitstekend hoofdredacteur van NRC/Handelsblad. Maar hij lag in scheiding, had geld vooor (sic) zijn alimentatie nodig en werd voorlichter bij Philips, waar hij een Gods vermogen ging verdienen. Afgesproken werd dat Knapen altijd bij PCM kon terugkomen, als hij er maar zorgde dat NRC/Handelsblad niet voor zichzelf zou beginnen en binnen PCM bleef. En zo geschiedde. Hij kwam terug – niet als journalist, maar als directielid. Helaas bracht ook hij er helemaal niets van terecht, wat pijnlijk aan het licht kwam, toen hij alle literaire uitgeverijen onder zich kreeg.

Bij de benoeming van Ben Knapen tot staatssecretaris werd al op diverse plaatsen gememoreerd dat hij na het leveren van niet zo'n geweldige prestatie bij PCM een vertrekpremie van anderhalf miljoen euro ontving. (Daar moet een minister-president acht jaar - twee volledige ambtsperioden -  voor werken.) Hij zal toch wel wat nagedacht hebben voor hij zijn handtekening onder die brief aan de Tweede Kamer zette? Bijvoorbeeld: "Goh, mijn vertrekpremie is ruim twaalf keer het bedrag dat zes directeuren samen teveel verdienen. Dat zal wel weer commentaar opleveren." Bij deze.


PS
Wordt de Balkenendenorm nu de Ruttenorm?
x