Gewetensnood

De laatste twintig jaar van mijn arbeidzame leven was ik ambtenaar. Ik was zo'n type dat ten behoeve van politici opschreef wat ze in concrete gevallen zouden kunnen besluiten. De politici konden ermee doen wat ze wilden. Als ze een besluit genomen hadden mocht ik (of een collega) dat uitvoeren. Ik kon het een waardeloos of stom besluit vinden, maar dat was niet van belang. Het was ook niet de bedoeling dat ik tegenover de in aanmerking komende burgers zou laten blijken dat ik het een slecht besluit vond.

In die twintig jaar heb ik mij wel eens afgevraagd wat ik zou doen als mij gevraagd werd iets te schrijven wat volledig tegen mijn principes indruiste, bijvoorbeeld ('vertaald' naar de huidige tijd): ontwerp een regeling, waardoor het mogelijk is dat ambulancevervoerders weigeren allochtonen te vervoeren. (Voor de goede orde: zelfs met Geert Wilders op Volksgezondheid zal geen ambtenaar dat verzoek krijgen.) Ik zou tegen de betreffende politicus zeggen: dat schrijf je zelf maar. Intussen begrijp ik uit de Volkskrant dat het probleem weer actueel is geworden: Van alle ambtenaren noemt 42 procent het een 'slechte zaak' als het tot gedoogsteun van de PVV komt. De ambtenaren die vrezen in gewetensnood te komen, verwachten vooral problemen op het gebied van de vrijheid van godsdienst, immigratie en integratie. "Als ze ons maar geen zaken willen laten uitvoeren die in strijd zijn met onze grondwet", zegt er een. Dat laatste kan hoe dan ook niet. Een wetsvoorstel in die zin zou al een negatief advies van de Raad van State krijgen. Maar wat zou je doen als je gevraagd wordt een voorstel tot wijziging van de Grondwet te schrijven, waardoor de Koran verboden zou kunnen worden?

Toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst (PvdA) gaf toen (n.a.v. Kamervragen van Wilders) te kennen dat een ambtenaar ontslag moet nemen als hij zich niet in het beleid kan vinden. Zo is het precies. Maar minder dan een procent zegt daadwerkelijk ander werk te gaan zoeken als het zo ver komt. Ik ga anderen niet voorschrijven hoe principieel ze moeten zijn. Ik zou wel graag willen weten wat sommige ambtenaren onder gewetensnood verstaan.
x

VIP

Weer een reden om Amsterdam te verkiezen boven Rotterdam. Beide steden hadden gisteren een publiekstrekker. Van 'Sail' kun je in ieder geval zeggen dat het niet zo'n kolereherrie maakte en niet zoveel stank opleverde als de 'Bavaria City Racing'. Vorig jaar rond deze tijd heb ik daar ook over geschreven.

Trouw meldt in een kort berichtje over dat Rotterdamse evenement: Zo is aan de voet van de Willemsbrug een groot vipdorp opgetrokken. Een VIP is een Very Important Person. Wikipedia zegt er dit over: "Op feesten en andere manifestaties zijn er vaak speciale zones gereserveerd voor vips, waar het gewone publiek geen toegang heeft zodat de beroemdheden daar niet het gevaar lopen te worden lastiggevallen door opdringerige fans. Vips dragen daartoe vaak een speciaal herkenningsteken zodat de beveiligingsmedewerkers direct weten met wat voor soort persoon zij te maken hebben. De omschrijving in de Engelse Wikipedia vind ik aardiger: "Very Important Person, or VIP is a person who is accorded special privileges due to his or her status or importance. Examples include celebrities, heads of state/heads of government, major employers, high rollers, politicians, high-level corporate officers, wealthy individuals, or any other notable person who receives special treatment for some reason. In some cases, such as tickets to events, VIP may be used in a similar way to premium, and can be purchased by anyone. The term was coined between 1940 and 1945. The term often may be used in a facetious or sarcastic manner, depending on the context in which it is being used."


Ik weet niet welke VIP's zich gisteren in dat lawaaierige dorp bevonden. Als ik het wel wist, zou ik waarschijnlijk geen van hen bijster interessant vinden. Volgens de Engelse Wikipedia kun je VIP dus ook in grappige of sarcastische zin gebruiken. In dit geval hoef je daar geen moeite voor te doen. Wie zichzelf zo belangrijk vindt dat hij zich bij zo'n gelegenheid door Bavaria laat fêteren, maakt een grap van zichzelf. Daar hoef ik geen sarcastisch commentaar bij te verzinnen.
X

Als

Meermalen heb ik hier gezegd dat ik een stuk financieel onbenul ben. Dat betekent niet dat als het over geldzaken gaat ik helemaal nergens iets van begrijp. Zelfs als het over de dekkingsgraad van pensioenfondsen gaat, haak ik niet automatisch na enkele seconden af. Omdat die dekkingsgraad te laag is, moeten aardig wat mensen het binnenkort met minder inkomen doen. Daar is veel over te doen en er wordt ook op tv aandacht aan besteed.

Afgelopen vrijdag hoorde ik een vertegenwoordiger van de Algemene Pensioen Groep (APG) die in NOVA te gast was. De APG is een koepel van een groot aantal pensioenfondsen, die alles bij elkaar zo'n 240 miljard euro beheren. Die APG-man deed in het geheel niet paniekerig. Ik begreep dat de pensioenfondsen als ze vooruit kijken, uitgaan van verwachte rente-inkomsten. Dat leek me normaal: je moet ergens van uitgaan. De pensioenfondsen nu gaan uit van de ontwikkeling, als ik het goed begrepen heb, van de rente op staatsobligaties. Die is behoorlijk vast, maar niet erg hoog: ergens tussen de 2 en drie procent. Dat is dus een aanname, een rekenmodel, meer niet. Maar op basis van die aanname ziet het er somber uit.

Ik dacht dus wat door. Stel dat we niet uitgaan van de rente op staatsobligaties, maar van de verwachte rente die het beleggen bij beleggingsfonds X oplevert. Fonds X is al decennia lang een zeer betrouwbaar fonds. De gemiddelde rente die het uitkeerde was zeven procent en niets wijst erop dat daarin een noemenswaardige verandering komt. Halleluja: alle pensioenfondsen zitten weer ruim boven de dekkingsgraad en de pensioenen hoeven in het geheel niet verlaagd te worden.

Nu zat ik niet alleen naar NOVA te kijken. Ik was op bezoek bij een vriend. Twee andere vrienden waren net naar huis vertrokken. Die vriend heeft een gedegen opleiding tot registeraccountant achter de rug. Hij weet dus wel iets van geldzaken. Het aardige is dat zijn huidige functie die is van directeur van een pensioenfonds. (Ik verzin dit echt niet!) Het is geen groot pensioenfonds en het zit totaal niet in de gevarenzone. Deze deskundige vriend gaf mij gelijk: het is maar waar je van uitgaat.

Een reëel probleem is dat we steeds ouder worden en dus langer pensioen ontvangen. Dus moet je óf de pensioengerechtigde leeftijd, óf de premie verhogen, óf de uitkering verlagen. Maar ik voel me domweg bestolen als mijn uitkering verlaagd wordt, alleen maar omdat ze nu eenmaal gekozen hebben voor een willekeurig rekenmodel.
x

Zeil

Het wordt vandaag qua weer, geloof ik, een aardige dag in Amsterdam. Zo'n dag waarop het aangenaam toeven is op een terras. Ik zit graag op het terras van het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis of van het Muziekgebouw aan het IJ. Daar zal ik vandaag niet zitten. Vooral dat terras aan het IJ zal ik mijden. Daar zal het vergeven zijn van de toeristen die en masse naar de verzamelde schepen komen kijken. Ik heb weinig tot niets met water en schepen, maar ik geef eerlijk toe dat zo'n 'tall ship' best indrukwekkend is. Dat wil zeggen: als het op het ruime sop zeilt, niet als het op motorkracht door het Noordzeekanaal vaart of stil ligt op het IJ. Een kudde olifanten op een savanne is ook boeiender dan een paar in Artis.

Ik heb overigens nooit begrepen dat zeelieden (een deel van) hun opleiding doorbrengen op een zeilschip. Als ze immers hun vak gaan uitoefenen zullen ze nooit meer een zeil hoeven te hijsen of in een mast te klimmen en aan de schootsteek zullen ze ook niet vaak meer toekomen. Net als in veel andere beroepen zal hun werk voor een deel bestaan uit het kijken naar een pc-monitor of andere displays en het drukken op knopjes. Typistes worden toch ook niet opgeleid met behulp van een typemachine? Leren ze op de landbouwschool nog ploegen met een door een paard voortgetrokken ploeg?

Ik vind het prima dat er veel mensen zijn die graag naar een oud schip komen kijken, maar waarom moet het meteen zo'n overdosis zijn? Omdat ook hier de commercie genadeloos heeft toegeslagen. Het moet GROOT zijn, maar al die schepen hierheen halen kost veel geld en je kunt iemand die over de Prins Hendrikkade wandelt geen toegangsprijs vragen. Dus verzin je er van alles omheen waaraan je wel geld kunt verdienen. "Die dingen moeten wel wat duur zijn", sprak een organiserend type in het NOS-journaal, "omdat anders al die duizenden mensen niet gratis naar die schepen kunnen kijken." Grote bedrijven hebben al lang van tevoren allerlei 'arrangementen', met drank en eten, ingeslagen om onder relaties te verdelen. Er schijnen mensen rond te lopen die al drie van die arrangementen hebben. Die zitten in alle goede netwerkjes. Ze lijken op die mensen die naar een skybox van een voetbalstadion gehaald worden, hoewel ze liever een potje zouden gaan biljarten.

De eerste 'Sail' was in 1975 een onderdeel van de viering van het 700-jarig bestaan van Amsterdam: "Laten we ook iets nautisch doen." Sindsdien is het om de vijf jaar herhaald, want het trekt veel mensen naar Amsterdam, die daar geld gaan uitgeven. Toevallig bevond ik mij gisteren een heel groot deel van de dag op een plek met uitzicht op de Amstel. Ik heb nog nooit eerder zoveel plezierbootjes op de Amstel gezien. Wordt het niet eens tijd iets nieuws te bedenken om al die mensen naar Amsterdam te halen. En dan niet de Olympische Spelen of een voetbalkampioenschap. Die hebben we ook al eens gehad.

Natuurgebied

Nadat we een dijk in het IJsselmeer hadden gelegd waardoor de Flevopolder kon ontstaan, bleef een uithoek die industriegebied had moeten worden  wat langer dan bedoeld braak liggen. Toevallig passerende vogels vonden het kennelijk wel een aantrekkelijk gebied en bleven hangen. Daar zaten zelfs tamelijk zeldzame soorten bij, zoals de roerdomp en de kleine zilverreiger. Er ontstond zomaar een nieuw natuurgebied dat we de Oostvaardersplassen noemden. Staatsbosbeheer ging het beheren en de politiek ging zich ermee bemoeien.

Toen de politiek zich nog niet vreselijk druk maakte over bezuinigingen had ze er tijd voor zich druk te maken over vragen als: moet je dode dieren in dat natuurgebied wel opruimen en moet je ze in de winter bijvoeren? Gisteren las ik in de Volkskrant dat Staatsbosbeheer jarenlang de zoogdieren daar verkeerd had geteld. Er zijn er minder dan we altijd dachten. Dat maakte bij mij weer eens een vraag wakker: zijn de Oostvaardersplassen nog wel een natuurgebied? Er lopen daar konikpaarden en heckrunderen rond. Het konikpaard komt oorspronkelijk uit Polen. Het is niet, net als de vogels, eigener beweging naar de Oostvaardersplassen toe gewandeld, het is daar uitgezet om het gras bij te houden. Het heckrund is geen natuurlijk beest. Het is een door de Duitse gebroeders Heck gefokt rund, dat enigszins moet lijken op de oeros die in de zeventiende eeuw is uitgestorven. Het heckrund is in feite een samenraapsel van diverse in Europa voorkomende koeiensoorten, zoals de Schotse hooglander en het Corsicaanse bergrund. Met de natuur heeft het beest dus vrij weinig te maken. Net als het konikpaard heeft het heckrund nauwelijks of geen verzorging nodig en houdt het het gras bij. Het zijn in feite onbezoldigde hoveniers van Staatsbosbeheer. Ze doen ongetwijfeld nuttig werk, maar is het natuur? Als het goed heb krijgen ze er nog een collega bij: de wisent, die nauw verwant is aan de Amerikaanse bison. In de vrije natuur kwam het dier al nergens meer voor, maar vanuit dierentuinen zijn ze hier en daar in Oost-Europa weer uitgezet.

Het 'excuus' van Staatsbosbeheer is dat er vroeger in ons land wilde paarden en oerossen voorkwamen. Dat zal best, maar nog wat langer geleden liepen hier ook mammoets rond en iets minder lang geleden wolven. Ik zie nog niet gebeuren dat olifanten en wolven in de Oostvaardersplassen geïntroduceerd worden. Over herintroductie van wolven op andere plekken wordt wel eens gepraat, maar het zal er niet van komen.

De Oostvaardersplassen waren gedurende een aantal jaren een spontaan natuurgebied. Tot de mens zich ermee ging bemoeien en het gebied ging opleuken met paarden en hybride runderen. Gevolg was dat een aantal vogelsoorten weer verdween. Het is vast nog wel een aardig gebied, maar net als de rest van Nederland een cultuurgebied. Afgezien van alle polders die we sinds de Haarlemmermeer hebben drooggelegd zijn er eigenlijk geen lelijke gebieden in Nederland. Maar ze worden allemaal zorgvuldig 'beheerd'. Dan ga je tellen en discussiëren over bijvoederen. Dat is cultuur.
X

Handsfree

Over ambtenaren wordt wel eens wat lacherig gedaan ("Een ambtenaar is iemand die voor elke oplossing een probleem weet."), maar dat is echt niet altijd terecht. Je hebt er echt goede onder. Neem bijvoorbeeld die van Verkeer en Waterstaat. Die hebben vastgesteld dat een chauffeur (van een rijdende auto) beter niet naar een film op zijn mobieltje kan kijken. Dat schijnt af te leiden en dat is niet geheel zonder gevaar. Zo schijnen er ook chauffeurs te zijn die denken dat als ze maar goed hun navigatieapparaat in de gaten houden ze vanzelf op de juiste plek komen. Dat klopt zeker als je toevallig toch op weg naar het ziekenhuis was.

In Trouw las ik een bericht dat Verkeer en Waterstaat volgende maand een campagne lanceert waarin erop gewezen zal worden dat ook handsfree bellen niet zonder risico's is, evenals dat constant naar je Tomtom kijken. Ik zit niet vaak in een auto en dan nog alleen als passagier, maar ik heb altijd de indruk gehad dat het een bezigheid is, waar je meestal je kop redelijk goed bij moet houden.

Ik sta ook wel eens het verkeer te bestuderen terwijl ik wacht op tram of bus. Omdat ik in de grote stad woon is dat verkeer vaak druk. Met sombere regelmaat zie ik volwassenen met een klein kind voorop de fiets, met één hand sturend en met de andere hand een mobieltje tegen het oor houdend, druk pratend en nadenkend naar beneden starend. Kortom, je vind onder alle categorieën weggebruikers dezulken die niet graag de mededeling van het thuisfront gemist zouden willen hebben dat er ook geen gestampte muisjes meer waren en toevallig zijn die bij de Aldi, waar je toch langs fietst, in de aanbieding.

Ik maak dan wel grapjes over die komende campagne van Verkeer en Waterstaat, maar VVD-Kamerlid Charlie Aptroot is 'not amused': "Laat ze eerst het bestaande belverbod in de auto eens handhaven", zegt hij in de krant. Zo is het maar net. Zijn grote voorman Mark Rutte zit zich rot te peinzen over allerlei bezuinigingen, gaat die demissionaire Camiel Eurlings geld over de balk staan smijten. Zou Charlie echt niet weten dat je voor 'handhaven' ambtenaren nodig hebt en dat Mark, Maxime en Geert er daar een heel stel van willen afschaffen?

Ik moet geen grapjes over ambtenaren maken, ik moet me ergeren aan de talloze mensen die denken dat voortdurend bellen, sms'en en Twitteren gelijk staat aan 'sociaal bezig zijn'. Ik heb ook nog wel een onderwerp voor onderzoek door de SWOV, de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, in samenwerking met TNO: is het mogelijk te maken handsfree te sms'en en te Twitteren? Door een goedgeplaatst mobieltje moet je al rijdend de sms'jes en de Tweets van anderen kunnen lezen. Dat zou ook verboden moeten worden, maar hoe haaf je dat hand?
x

Icoon

Bepaalde dingen krijgen na enige tijd een zekere 'icoonwaarde'. Als iemand de afbeelding hiernaast op een computer ziet, weet zhij meteen wat er bedoeld wordt: klik hierop om iets op te slaan. Maar wie gebruikt er tegenwoordig nog een floppy disk, ook wel diskette genoemd, om gegevens op te slaan? De opslagcapaciteit van harde schijven worden tegenwoordig gemeten in terabytes (1 terabyte=1000 gigabyte). De harde schijf van mijn eerste pc haalde de 20 megabyte. Wie tegenwoordig ook vrij grote bestanden naar een andere plaats wil vervoeren kan dat doen als bijlage bij een e-mail. Een andere keus is de cd-rom, maar de meest voor de hand liggende manier, als het niet per e-mail gaat, is de usb-stick.

Ik neem aan dat er al heel wat pc-gebruikers zijn die nooit een diskette gebruikt hebben en dat dus ook nooit zullen doen. Maar in Office 2010 van Windows, dat binnenkort op de markt komt, zal dat icoon nog steeds gebruikt worden. Het wordt althans gebruikt in de betaversie die al enige tijd in omloop is.

Het is toch een merkwaardig  verschijnsel dat een eenvoudig alledaags gebruiksvoorwerp, dat een kleine dertig jaar geleden werd geïntroduceerd intussen al weer volledig obsoleet is, maar toch zijn symboolwaarde heeft behouden. Ik heb me zitten afvragen of er meer en wellicht oudere van dat soort symbolen zijn. Niet de esculaap, want ik denk niet dat er ooit veel artsen hebben rondgelopen met een slang die om een staf kronkelde. Ik houd mij aanbevolen voor voorbeelden.

x