Perspectief

Het Koninkrijk der Nederlanden gaat dus 4 miljard euro bezuinigen. Dat is per Nederlander ongeveer 240 euro. Waar maken we ons nou druk over? Er zijn mensen die veel harder getroffen zijn. Neem nou Warren Buffet, over wie ik in de Volkskrant las. Die is vorig jaar 10 miljard dollar van zijn vermogen kwijt geraakt. Hij heeft nog maar 40 miljard dollar over. En hij is de enige niet. Wat dacht je van Bill Gates? Die verloor 7 miljard dollar (van de 57 miljard). De vierhonderd rijkste mensen van de VS hebben samen 300 miljard dollar moeten inleveren.

Ik heb een aardig boekje in huis van ene David Cay Johnston: 'Perfectly legal'. De ondertitel luidt: "The covert campaign to rig our tax system to benefit the super rich - and cheat everybody else". Het boekje gaat over de belastingmaatregelen die de regering van George W. Bush heeft getroffen. Die kwamen niet ten goede aan mensen met de lagere inkomens. Zelfs de mensen met middeninkomens werden er niet beter van. Alleen een select clubje van superrijken werd er NOG rijker van.

300 miljard dollar staat gelijk aan 205.521.684.175,66 euro (koers op 1-10-2009, 9.39 uur). Die vierhonderd Amerikanen zouden er geen boterham minder om eten als zij dat bedrag aan ons zouden overmaken. Dan zouden wij de komende 51 jaar die 4 miljard euro per jaar niet hoeven te bezuinigen. Dan hadden we geen ruzie in de polder gehad. Ja, ik weet ook wel dat het niet zo'n zinnige redenering is, maar ik vind het altijd wel leuk om bepaalde zaken eens vanuit een wat ander perspectief te bekijken.
x

Amateurs

Politici en bestuurders hoeven niet van alles verstand te hebben. Wat ze wel moeten kunnen is: goede ambtenaren en andere adviseurs aanstellen. Dat konden de Amsterdamse bestuurders ook niet zo goed. Het PAROOL kijkt terug op de enquête naar de Noord-Zuidlijn. Conclusie: we zijn overgeleverd aan amateurs. De hele gemeenteraad, uitgezonderd de SP, vindt dat 'we' moeten doorgaan, ondanks de miljardenoverschrijding van het budget en ondanks de jarenlange vertraging. In de verhoren bleek dat nieuwe financiële tegenvallers niet uitgesloten zijn, bijvoorbeeld: Een deel van de problemen blijkt nog groter te zijn dan gedacht, terwijl het moeilijkste nog moet komen: het boren van een 3,2 kilometer lange tunnel onder het stadshart. Een opgave die de Zwitserse professor Kalman Kovari in een risicoanalyse 'absoluut uniek' noemt. ''Er zijn in de internationale tunnelbouw geen ervaringen met een soortgelijke bouwopgave.'' En dat allemaal om de tocht van het Buikslotermeerplein naar het station Amsterdam Zuid met 16 minuten te bekorten.
x

AOW

Op het moment dat ik dit schrijf is nog niet bekend of de werkgevers en werknemers erin geslaagd zijn overeenstemming te bereiken over de AOW-leeftijd. Een belangrijk twistpunt is nog de vraag: gaat de AOW-leeftijd in één keer (in 2025) van 65 naar 67 jaar (werkgevers), of wordt de AOW-leeftijd flexibel, zodat je zowel eerder als later dan je 65ste kunt stoppen, waardoor je bij de aanvang minder, resp. meer AOW krijgt (werknemers). De regering wil, dat zeg ik er nog maar even bij, de AOW-leeftijd stapsgewijs - één maand per jaar - verhogen van 65 naar 67. Wat het ook wordt: het moet een besparing van 4 miljard euro opleveren.

Kern van de AOW is: werkenden tot (nu nog) 65 jaar staan een deel van hun inkomen af, zodat iedereen vanaf de maand waarin zhij (nu nog) 65 jaar wordt een gegarandeerd basisinkomen heeft. De AOW werd in 1957 ingevoerd. Het ingangstijdstip, de leeftijd van 65, had o.a. te maken met de gemiddelde leeftijdsverwachting, d.w.z.: hoeveel jaar zou men gemiddeld van de AOW kunnen 'genieten'? De gemiddelde leeftijd(sverwachting) is sinds 1957 met zeven jaar gestegen. We krijgen dus gemiddeld zeven jaar langer AOW dan toen. Daardoor is het totaal benodigde bedrag toegenomen. Daar kwam bij dat er steeds minder kinderen werden geboren. Steeds minder mensen moesten een steeds groter bedrag opbrengen. Dat probleem noemden we 'de vergrijzing'. Een bijkomend probleem is dat mensen die lichamelijke arbeid verrichten (stratenmakers, bouwvakkers, om er een paar te noemen) eerder 'op' zijn dan mensen die vooral met het hoofd werken. (Wat niet wil zeggen dat stratenmakers en bouwvakkers hun hoofd niet hoeven te gebruiken.)

Er is in de afgelopen decennia nog iets veranderd: steeds meer mensen in loondienst bouwen zolang ze werken een pensioen op. Dat zou je een soort gedwongen 'sparen voor je oude dag' kunnen noemen. 'Gedwongen' in die zin, dat dat sparen een onderdeel is geworden van de collectieve arbeidsvoorwaarden. Je zou, in mijn niet door deskundigheid vertroebelde visie, kunnen zeggen: de behoefte aan AOW neemt af naarmate het zelfopgebouwde pensioen stijgt. Echter, bij het vaststellen van het pensioen en de daarbij behorende premie wordt rekening gehouden met het feit dat je hoe dan ook die AOW krijgt. Even heel kort door de bocht: de AOW is de basis, het pensioen is voor de leuke dingen. In al mijn financiële onnozelheid denk ik nu: gooi alle Nederlandse pensioenfondsen op één hoop en laat iedereen, via de belastingsdienst, premie betalen. Over het verloop van een aantal jaren vermindert het aandeel AOW-premie en neemt het aandeel pensioenpremie toe totdat de AOW-premie geheel is verdwenen en de jongere generaties niet meer voor het basisinkomen van de ouderen hoeven te zorgen.

Zijn we er dan uit? Was het maar waar! Want wat is het geval? Uiteindelijk gaat het om de vraag: welk bedrag wordt er aan het eind van de maand op mijn bankrekening bijgeschreven? Van ons inkomen wordt van alles afgehaald, zoals belasting en zorgverzekeringspremie en dan ook nog eens die pensioenpremie. Alles bij elkaar noemen we dat 'de collectieve lasten' en hoe je het ook wendt of keert, wat naar de collectieve lasten gaat, gaat van ons besteedbare inkomen af. Dat vindt niemand leuk, vooral niet de mensen met een hoger inkomen die 'meebetalen' voor de mensen met de lagere inkomens. Politieke partijen die eraan meewerken dat de collectieve lasten stijgen kunnen zich meestal niet verheugen op grote populariteit. We willen elk jaar iets meer overhouden dan vorig jaar, toch?

Waar gaat de hele AOW-discussie nou over? Over een leeftijdsgrens met financiële consequenties. Volgens mij is dat niet meer dan 'uitwerking'. De principiële vraag is: in welke mate zijn 'wij' bereid een deel van ons inkomen af te staan aan mensen die niet (meer) in staat zijn zich door middel van arbeid van een (basis)inkomen te voorzien? Dan kun je ook nog ergens een leeftijd 'prikken' waarop 'we' zeggen: je kan nog wel, je mag nog wel, maar van 'ons' hoef je niet meer; je mag lekker gaan doen waar je zin in hebt en je krijgt toch elke maand een bijschrijving. Als die vraag beantwoord is kunnen 'we' gaan rekenen. Ga zelf maar na tot hoe ver jouw solidariteit gaat en bedenk daarbij: je zou ook oud kunnen worden, je zou ook arbeidsongeschikt kunnen raken.

PS
Werkgevers en werknemers zijn er dus niet uitgekomen. Nu mag 'de politiek' beslissen. Maakt het wat uit?
x

Consumptie

Een hoog inkomen is ontzettend slecht voor het milieu, zegt socioloog en hoogleraar milieukunde, Egbert Tellegen. Zo'n uitspraak, in Trouw, lees ik graag. "We leven in een tijd waarin de consument de productie niet meer kan bijhouden, in plaats van andersom. We moeten consumeren, niet omdat we die producten nodig hebben, maar omdat anders de koersen dalen en het personeel op straat komt te staan."

Afgelopen zondag stapte ik in het centrum in de tram. Ik kon er nog maar net bij. Een dame merkte tegen een andere dame op: "Het lijkt wel of het tegenwoordig op zondag drukker is in de stad dan op zaterdag." Tegen mijn gewoonte in haakte ik daar op in en zei: "Het is 's zaterdags net zo druk als 's zondags, hoor." Als ik het allemaal goed begrijp is het goed voor het bedrijfsleven - en dus voor de economie - als winkels op zondag open zijn. Dat kan volgens mij alleen maar betekenen dat wij door die winkelopenstelling op zondag meer kopen dan vroeger. Ik heb dat nooit helemaal begrepen. Als je vroeger een nieuwe koelkast nodig had en die op zaterdag wilde kopen, maar er kwam plotseling wat tussen, dan ging je hem maandag kopen. Nu doe je dat dus op zondag, maar dat maakt voor de economie niet uit. Als ik nu op zondag ineens zonder koffie blijk te zitten, zijn er diverse AH's dicht in de buurt open om die alsnog aan te schaffen, maar ik geef nog steeds niets meer uit dan voorheen. De conclusie moet dus zijn: dankzij de zondagse winkelopenstelling gaan mensen dingen aanschaffen die ze strikt genomen niet echt nodig hebben.

Ik vermoed dat we hier moeten denken aan 'funshoppen'. Dat is inmiddels officieel een Nederlands woord (het wordt vermeld in het 'Groene Boekje'), maar ik kon er geen definitie van vinden. Die maak ik dan maar zelf: iets kopen omdat het leuk is om iets te kopen, ongeacht de vraag of men het aangeschafte product werkelijk nodig heeft. De mobiele telefoon is een product dat in deze categorie valt. Ik neem dan nog aan dat de basisfuncties van dit apparaat - bellen en sms'en - inmiddels behoren bij het normale maatschappelijke verkeer. Maar ze krijgen steeds meer functies en worden steeds 'mooier' en via tv-commercials wordt er bijna dagelijks ingeramd dat we toch vooral het laatste model moeten hebben. (De 'iPhone' was al een hype vóór hij te koop was.) Dat lijkt me nu typisch zo'n product dat je op zondag gaat aanschaffen. Kun je meteen even ergens gezellig lunchen. Dat t-shirt had je ook niet direct nodig, maar het is wel fun.

Mijn goede vriend John probeert mij er wel eens van te overtuigen dat ik hdtv zou moeten aanschaffen, maar ik zie het verschil met mijn huidige tv niet. Mijn geluidsinstallatie is al jaren oud, maar ik vind de kwaliteit bevredigend. Als ik de muziek een keer echt goed wil horen, ga ik naar het Concertgebouw. Ik ben niet echt een zuinig type, maar ik koop geen dingen alleen omdat ik zo nodig moet 'meedoen'. En de enige shop die ik fun vind is de bookshop. Afgelopen zondag (ik was toch in de stad i.v.m. theaterbezoek) heb ik me bij Scheltema uitvoerig laten voorlichten over e-books. Ik heb twee verschillende typen e-readers kunnen bekijken. Ik heb in ieder geval geleerd dat - als ik zo'n ding al zou willen aanschaffen - ik een type moet kopen, waarop ik Amerikaanse boeken kan lezen en de Amerikanen gebruiken een ander systeem dan de Europeanen. De twee systemen zijn niet compatible. Wil ik dus ook Nederlandse e-books lezen dan zou ik dus twee e-readers moeten hebben. Dat is ook een manier om de consumptie te stimuleren.

Sinds enige tijd doen overheden hun stinkende best onze consumptie te stimuleren. Daarvoor moet eerst geproduceerd worden. Van 7 tot 18 december a.s. gaan ze in Kopenhagen praten over de kwalijke gevolgen van dat produceren. Daar zal wel weer een 'doelstelling' uitkomen die in 2050 of daaromtrent niet gehaald zal blijken te zijn. Maar wie dan leeft, wie dan zorgt.

En dan nog dit: er zijn mensen die vanwege hun inkomen nooit aan funshoppen toekomen, die al blij zijn als ze het hoogstnoodzakelijke kunnen aanschaffen. Die zien ook alle reclames, worden ook 'gestimuleerd'. Maar ze kunnen niet 'meedoen'. Elders op de wereld gaan ze gewoon dood van de honger, omdat het leefgebied een woestijn wordt en onze productie/consumptiedwang tot verdere verwoestijning leidt.
x

Hooggeplaatst

SIN-NL staat voor: Slachtoffers Iatrogene Nalatigheid-Nederland (iatrogeen=veroorzaakt door medisch handelen). Ik moest, naar aanleiding van een artikel Trouw, googelen om erachter te komen waar die afkorting voor stond en wat het doel is van deze club. (Ik gebruik hier het woord 'club' niet denigrerend, maar omdat ik er niet achter kwam of het een stichting, vereniging of zomaar een aantal mensen is.) Op de website van SIN-NL lees ik: "SIN-NL richt zich op het verbeteren van de situatie van slachtoffers van medische fouten, oa veroorzaakt door onjuiste diagnostiek en onjuiste behandeling." Dat dit geen overbodige activiteit is mag blijken uit het feit dat in Nederland per jaar zo'n 8000 mensen overlijden als gevolg van medische fouten in ziekenhuizen. "Artsen verstrekken vrijwel geen eerlijke informatie en herstelbehandeling aan de slachtoffers. Zij spreken liever van complicaties om de juridische gevolgen van foutief handelen te beperken. Artsen registreren fouten vrijwel niet, ondanks wettelijke verplichtingen om melding te maken van ernstige fouten. Hierdoor wordt onderzoek geblokkeerd en blijft preventie achterwege." In mijn eigen directe familie is een sterfgeval voorgekomen als gevolg van een medische fout, maar er moest tot aan de Hoge Raad doorgeprocedeerd worden om deze fout en de verantwoordelijkheid daarvoor vast te stellen.

Er wordt van alles aan gedaan en er wordt veel geld uitgegeven om te voorkomen dat de Mexicaanse griep veel (onnodige) slachtoffers zal maken. Ik denk dat 8000 doden als gevolg van die griep als een slechte 'score' zal worden gezien. Er is, vermoed ik, beduidend minder geld nodig om onnodige doden als gevolg van medische fouten te voorkomen. Maar nog vrij recent kwam in het nieuws dat een ziekenhuis in Twente het fout functioneren van een neuroloog gedurende een aantal jaren bewust in de doofpot stopte. Het komt niet alleen bij artsen en in ziekenhuizen voor, maar in allerlei beroepen en werksituaties: het vergoelijken of verzwijgen van fouten van collega's, zelfs als het om wetsovertredingen gaat of tot ernstige schade bij anderen leidt. 'Klokkenluiders' worden vrijwel alom met de nek aangekeken. De vuile was moet tot elke prijs verborgen blijven, desnoods tot de dood erop volgt.

Het artikel in Trouw ging over een kort geding dat de Groningse hoogleraar en neuroloog Jan Kuks had aangespannen tegen SIN-NL. Die had Kuks op de via het internet voor iedereen toegankelijke 'zwarte lijst' geplaatst met de vermelding: "Weigert eerlijke diagnostiek, informatie en herstelbehandeling aan slachtoffer van medische fout. Het betreft de weigering van oa basale diagnostiek zoals meting bloeddruk en pols(hartritme), weigering om verzoek tot advies van collega-arts adequaat te beantwoorden, weigering om twee brieven te beantwoorden, het sturen van foutieve brieven naar collega-artsen en plegen van fraude." SIN-NL hoeft Kuks niet van de zwarte lijst af te halen. Volgens de rechter moet Kuks er maar tegen kunnen dat hij als hooggeplaatst figuur openbare kritiek over zich heen krijgt.

In de rechterlijke uitspraak zit één merkwaardig, vind ik, woord: hooggeplaatst. In mijn jeugd golden het woord en het handelen van een arts als bijna net zo onaantastbaar als het woord en het handelen van God. In de loop der jaren is dat beeld enigszins bijgesteld, omdat we er meer en meer achter kwamen dat artsen gewone mensen zijn die fouten kunnen maken en die we kritisch mogen benaderen. Maar wat maakt die Kuks 'hooggeplaatst'? Dat hij niet alleen arts is, maar ook nog eens hoogleraar? Hoeft een 'gewone' specialist, of een huisarts niet tegen openbare kritiek te kunnen? Of wel en zijn die dus ook 'hooggeplaatst'? Dan wil ik wel eens weten hoe hoog ze geplaatst zijn. Hoger dan ik? Hoger dan Ab Klink, de minister die over de volksgezondheid gaat? Ergens daar tussenin? Ik vind dat Ab Klink niet eens hoger geplaatst is dan ik, zelfs onze Hare Majesteit niet. Het verschil tussen hen en mij is dat ze een andere functie en andere verantwoordelijkheden hebben dan ik. De onderste sport van een ladder is niet minder belangrijk dan de bovenste. Als het me zo uitkomt heb ik op die mensen in het openbaar kritiek, die ik netjes, zonder schelden of beledigende taal zal verwoorden. Als ze daar niet tegen kunnen is dat mijn probleem niet.
x

Getto

In deze sombere economische tijden lees ik toch zomaar een hoopgevend bericht in Het PAROOL: op het Amsteleiland (dat ligt - vanuit Amsterdam komend - even voorbij Ouderkerk aan de Amstel - in de Amstel, vlakbij een prachtige polder, de Ronde Hoep), worden een appartementencomplex van maximaal twaalf woningen en veertien villa's gebouwd. De appartementen gaan 2 miljoen euro of meer kosten, maar per appartement heb je dan ook wel plek voor drie auto's in de ondergrondse garage. De villa's gaan 3,5 tot 6 miljoen euro kosten. Het handige van zo'n eiland is dat niet voortdurend het klootjesvolk voor je deur langs rijdt, fietst of loopt. Dat wordt daar gewoon niet toegelaten. Als je dus de grachtengordel zo langzamerhand zat bent (waar laat je tegenwoordig je Maserati, Mercedes en Volvo?) kun je toch 'buiten' en vlakbij Amsterdam wonen. Met die Maserati zit je in een mum van tijd in de PC. Een parkingvalet zet hem wel even voor je in de parkeergarage onder het Museumplein.

Er staan nog vijf huurhuizen op dat eiland. De huurders daarvan willen vreemd genoeg niet weg. Daar zal de projectontwikkelaar wel een mouw aan weten te passen.

Zou het nu leuk zijn met alleen soortgenoten in zo'n getto voor de 'filthy rich' te wonen?
x

Hotel

Babi Yar. Zegt die naam je wat? Die kwam ik tegen in een kort bericht in de Volkskrant. Op enig tijdstip gedurende mijn schooltijd heb ik die naam en wat er gebeurde voor het eerst gelezen en hij is nooit meer uit mijn geheugen verdwenen. Babi Yar is de naam van een ravijn in wat nu een buitenwijk van Kiev, de hoofdstad van Oekraïne, is. Bijna 68 jaar geleden zal dat waarschijnlijk nog een eind buiten de stad geweest zijn. Op 29 en 30 september 1941 vond daar de grootste moordpartij uit de Tweede Wereldoorlog plaats: bijna 34.000 (vierendertigduizend) joden werden in die twee dagen door een Duitse 'Einsatzgruppe' en Oekraïense handlangers doodgeschoten. Later is daar een monument opgericht.

In 2012 worden in Polen en Oekraïne de Europese Kampioenschappen voetbal gehouden. Dat trekt, zoals bekend, wat extra bezoekers. Er is tegen die tijd dus extra hotelruimte nodig. Je zou denken dat in Kiev en omgeving de naam Babi Yar en wat er gebeurde wat meer bekend is dan hier. Planners en architecten zullen dat de terrein en het monument bezocht en gezien hebben. Ze kwamen niet op het idee dat het van weinig historisch besef en weinig compassie getuigde juist op die plek een hotel te willen bouwen. De burgemeester van Kiev moest eraan te pas komen om de bouw te verbieden.
x