Plicht

Als je, als ambtenaar, iets doet dat door de regering wordt goedgekeurd, wellicht zelfs aanbevolen, is het dan ook goed? Ik bedoel 'goed' in morele zin. Tijdens de processen van Neurenberg is voorgoed afgerekend met het excuus "Befehl ist Befehl". Dat betekent naar mijn mening dat iedereen verantwoordelijk is voor wat zhij doet, al is het in opdracht of op advies van, met medeweten van of oogluikend toegelaten door een regering of hogere bazen.

In de strijd tegen de terreur zijn door Amerikanen, met name CIA-agenten, martelmethoden gebruikt tegen verdachten. Het is al verboden martelmethoden te gebruiken tegen de zwaarste veroordeelde misdadigers, dus het past helemaal niet bij personen die vooralsnog de status van verdachte hebben. Het excuus is zo ongeveer: als je met martelen kunt voorkomen dat er een aanslag wordt gepleegd waarbij honderden doden zouden vallen, ben je toch wel 'goed' bezig. Het is een excuus dat veel gewone burgers wel aanspreekt. "Hoe zou jij reageren als jouw vrouw, jouw kind, jouw man bij een aanslag om het leven zou komen?" Ik weet het niet, maar ik hoop wel dat ik niet tot de conclusie zal komen dat als iemand mij leed of verlies berokkent door onwettig te handelen, ik dat met gelijke munt terug mag betalen. Het lijkt me een van de wezenskenmerken van beschaving: jezelf niet verlagen tot het morele peil dat een ander hoog genoeg vindt.

Onder president Bush werden martelmethoden met goedkeuring van de regering gebruikt. President Obama heeft daar een eind aan gemaakt. Maar hij wil niet, las ik in Het PAROOL dat CIA-agenten die zich hieraan schuldig hebben gemaakt strafrechtelijk vervolgd worden. Obama wil ervoor zorgen dat functionarissen van de geheime dienst die de methode onder Bush 'te goeder trouw' gebruikten terwijl zij 'hun plicht deden', niet voor strafvervolging hoeven te vrezen.

Betekent 'te goeder trouw' dat je ervan mag uitgaan dat je baas en je collega's goed hebben nagedacht over wat ze doen? Kan iemand terecht denken dan het martelen van anderen zijn plicht is?

x

Dalit

India wordt wel 'de grootste democratie ter wereld' genoemd. Groot is het in ieder geval: ruim één miljard inwoners. Qua democratisch gehalte steekt het zeker gunstig af bij vrijwel de meeste landen in Azië. Kamari Mayawati (53) heeft rechten en pedagogiek gestudeerd en is nu premier van de deelstaat Uttar Pradesh (110 miljoen inwoners). Volgens Trouw is Mayawati ook een mogelijke kandidaat voor het premierschap van heel India. Dat is geen geringe prestatie, want Mayawatti is niet alleen vrouw, zij behoort ook nog eens tot de kaste van de 'dalit', de 'onaanraakbaren', de laagste kaste in India, waarvan de bijna 200 miljoen leden meestal voorbestemd zijn als straatveger of poep-opruimer door het leven te gaan.

Nog altijd ben ik naïef genoeg om te veronderstellen dat iemand met een achtergrond als die van Mayawati zijn/haar ambt op ingetogen (een beter woord weet ik niet zo gauw) wijze uitoefent. Dan valt het tegen te lezen dat zij in de hoofdstad Lucknow een huizenhoog standbeeld van zichzelf en haar mentor heeft laten oprichten en van haar verjaardag de 'dag van het zelfrespect' heeft gemaakt. Veel dalits zullen toch op haar stemmen. In het artikel in Trouw worden dalits geciteerd die zeggen dat ze dank zij haar een studie hebben kunnen volgen, maar ook een die zegt dat Mayawati niet anders is dan andere politieke leiders wat het afpersen van geld betreft. En weer een ander: "Ik heb op Mayawati gestemd omdat ik dacht dat zij ons leven zou verbeteren, maar dankzij haar heb ik nu zelfs geen onderdak meer", zegt hij. Naast hem doen afgeragde doeken op houten palen dienst als tenten.

Macht doet vervelende dingen met mensen.

x

Handtekening

De digitale wereld is mij niet geheel vreemd. Toch kan ik af en toch nog verbaasd staan over de mate waarin soms de meest onverwachte dingen gedigitaliseerd zijn.

Gisteren kwam de NUON een nieuwe elektriciteitsmeter plaatsen. Ik kan mijn verbruik nu ook digitaal aflezen, maar dat leverde geen verwondering op. Als ik ook nog eens, via een windmolentje of zonnecellen, mijn eigen energie zou opwekken en een overschot aan het publieke net zou leveren, zou dat via die digitale cijfertjes apart vermeld worden. Maar opnieuw dacht ik: so what else is new? (Ik denk soms in het Engels.)

Toen de heren na iets meer dan een uur klaar waren werd mij verzocht een handtekening te plaatsen. Er werd geen officieel NUON-formuier tevoorschijn gehaald, maar een klein computertje, iets groter, maar veel dikker dan een mobieltje, maar met een groter schermpje. De bovenste helft van het schermpje was gevuld met gegevens over mij en mijn elektriciteitsmeter. Op de onderste helft kon ik met een speciaal stiftje mijn handtekening plaatsen. What's next?

x

Stroming

Naar het zich laat aanzien krijgen we er een nieuwe publieke omroep bij: PowNed, de Publieke Omroep Weldenkend Nederland En Dergelijke. Minister Plasterk moet daar t.z.t. een vergunning voor verlenen, maar volgens Trouw zal hij zich soepel opstellen. Het belangrijkste criterium voor toetreding tot het bestel – het vertegenwoordigen van een 'maatschappelijke stroming' – wil Plasterk 'liberaal' toepassen.

PowNed is een initiatief van de makers van de website 'Geen Stijl'. Een 'stroming' is volgens Van Dale Online een "heersende denkwijze of werkwijze op enig terrein". Als je af en toe 'Geen Stijl' leest, meer in het bijzonder de reacties op de berichten die daar geplaatst worden, dan vraag je je in de eerste plaats af of daar wel gedacht wordt. Begrijp me goed: als een voldoende aantal geborneerde, bevooroordeelde, niet nadenkende mensen een omroepvereniging willen oprichten, hebben ze mijn zegen. Vind je 'Hilversum' te links, dan mag je van mij een rechtse omroep oprichten. "Met PowNed zul je erachter komen dat je rechterspeaker ook geluid maakt." Vind je 'Hilversum' niet kritisch genoeg tegen over 'the powers that be', ga er maar flink tegenaan.

PowNed wordt gemaakt "voor mensen die geïnteresseerd zijn in nieuws en opinie." Nou, dat ben ik, al jaren. "PowNed is bedoeld voor wat wij de netwerkgeneratie noemen. Actief lid van de informatiemaatschappij. Altijd verbonden met internet (mobiel of niet) en met elkaar." Al ben ik dan van ruim vóór het internet, je hoeft mij niet op de voordelen ervan te wijzen. Je zou haast zeggen dat PowNed mijn zender gaat worden.

"Kijkers zijn immers oud en wijs genoeg om zelf hun mening te bepalen." Dat klopt helemaal. Daar heb ik 'Netwerk', 'NOVA', 'Zembla', 'Rondom Tien' en 'Buitenhof' niet voor nodig. Daar komen regelmatig mensen aan het woord die een stuk rechtser zijn ik. Ik heb PowNed niet nodig om nog rechtsere meningen te horen, want die ken ik zo langzamerhand ook wel en als ik het weer precies wil weten, lees ik een uurtje 'Geen Stijl'.

Waar het op neer komt - en dat heb ik niet zelf bedacht, dat is al jaren geleden uitgezocht - is dat heel veel mensen via de tv geen andere mening dan de hunne willen horen, zij willen hun eigen mening bevestigd zien. Anders moet je gaan nadenken. Ze willen kunnen zeggen: "Zhij (een willekeurige BN-er) vond het ook." Tel uit je winst! De potentiële achterban van PowNed is groot genoeg om er een A-omroep van te maken, maar ik zal de initiatiefnemers van PowNed wat vertellen: het merendeel is nog te lullig om lid te worden. Die wachten wel af welke hapklare brokken er in hun richting gegooid worden.

x

Vrijblijvend

Er is weer eens een manager in de semi-publieke sector die met heel veel geld zijn functie achter zich laat. Zijn opvolger als bestuursvoorzitter van woningbouwcorporatie 'Aedes' maakt het nog wat bonter: hij treedt niet eens, volgens Trouw, in loondienst, maar krijgt een 'management fee' van 200.000 euro per jaar. Dat is niet heel ver boven de Balkenendenorm, maar Jan Peter heeft een werkweek van vijf dagen, terwijl de nieuwe bestuursvoorzitter voor dat bedrag maar drie dagen per week hoeft te werken. Die kan dus ook nog aardig bijklussen.

Ik heb het hier al eens eerder gezegd: convenanten werken niet. Richtlijnen en afspraken die het bedrijfsleven 'vrijwillig' opstelt werken evenmin. Onder STER-spotjes van banken staat tegenwoordig in kleine lettertje dat geld lenen geld kost. Dat zal vast helpen bij het voorkomen van risicovolle leningen. Maar intussen heeft de Tweede Kamer, van links tot rechts, ook het licht gezien. De kop in Trouw:

Vrijblijvende codes zijn passé

Zelfs de VVD, toch geen partij die tegen (veel) geld verdienen is, overweegt een spoeddebat met minister Van der Laan aan te vragen.

Mijn moeder zei vaak dat het leven een stuk mooier zou zijn als we met ons allen aardig tegen elkaar waren. Dat valt niet te ontkennen, maar erg realistisch is het niet. Erop vertrouwen dat het bedrijfsleven en de semi-publieke sector zich aan convenanten, afspraken en codes zal houden is net zo onrealistisch. Op de website van het ministerie van wonen, wijken en integratie is te lezen dat de minister vindt dat corporaties de adviesregeling van de corporatiesector over inkomens van bestuurders zouden moeten toepassen. Ik vind dat de minister en de Tweede Kamer moeten doen waar we ze voor ingehuurd hebben: dwingende regels maken.

x

Verandering

President Obama beloofde 'change'. Hij besloot de beruchte gevangenis in Guantanamo Bay te sluiten. Prachtig! Maar veranderingen worden niet altijd even consequent doorgevoerd. Amerika vecht nog steeds zijn 'war on terrorism', vooral in Afghanistan. Daar worden gevangenen gemaakt, die van terrorisme worden verdacht. Zij worden gevangen gehouden op de (Amerikaanse) luchtmachtbasis in Baghram, zo'n honderd kilometer ten noorden van Kabul.

Een aantal gevangenen in Baghram heeft voor een Amerikaanse rechtbank bepleit dat zij, net als de gevangen in Guantanamo Bay, hun gevangenschap mogen betwisten voor een Amerikaanse burgerlijke rechtbank. De rechtbank gaf ze gelijk. Dus president Obama was het daarmee eens? Niet dus. De Amerikaanse regering gaat tegen de uitspraak van de rechtbank in beroep. Net als Bush wil Obama van terrorisme verdachte personen voor onbepaalde tijd kunnen gevangenhouden zonder juridisch toezicht.

Tina Foster, directeur van 'International Justice Network", dat de gevangenen vertegenwoordigde, zei er dit van (ik citeer de website "Think Progress'): President Obama has taken on the defense of one of the Bush administration’s unlawful policies founded on nothing more than the idea that might makes right. (Onderstreping toegevoegd.)

Ik heb het hier al eerder geschreven: "Wat je ook van Obama kunt zeggen, hij is in de eerste plaats een Amerikaan". Als het beter uitkomt verdachten die mogelijk een gevaar voor Amerika zouden kunnen vormen incommunicado te houden, dan doe je dat gewoon. Dan ga je de politiek van je voorganger niet veranderen.

Feit

Vandaag wordt hier en daar herdacht dat zo'n tweeduizend jaar geleden een aantal vrouwen in Jeruzalem een leeg graf aantroffen. Voor de grootgrutters is dat aanleiding ons ertoe te verleiden duurdere en luxere dingen te kopen en consumeren dan we normaliter in het weekend doen. Degenen die het gedenken van het wonderbaarlijke feit niet zo belangrijk vinden of hoe dan ook niet precies weten waar 'Pasen' nou eigenlijk voor staat, vinden deze feestdagen, om voor mij nog altijd onduidelijke redenen, een uitgelezen gelegenheid om een meubelboulevard te bezoeken. Ook de keukenbedrijven timmeren de afgelopen dagen in de STER-reclame weer druk aan de weg.

Om religieuze redenen zegt Pasen mij niets en aangezien ik alleen de eerste drie maanden van deze eeuw nog bij het arbeidsproces was betrokken, levert dit feest mij ook al tien jaar geen extra vrije dag meer op.

Ik houd het er maar op dat inmiddels de lente herkenbaar is geworden. Afgelopen vrijdag was de eerste dag van dit jaar dat al bij het opstaan de temperatuur in huis 20 graden was, hoewel al twee dagen de verwarming niet meer aanstond. Ook gisteren constateerde ik voor het eerst dit jaar dat de bomen in de achtertuin al weer blaadjes vertoonden. Aan de voorkant doen ze er altijd iets langer over. Ik moest denken aan iets wat Godfried Bomans ooit schreef: "De Russen komen. Misschien. De lente komt. Zeker. Laten we ons aan de feiten houden."