Inzicht

Het afgelopen weekend kon je in Amsterdam-Noord terecht op het Saunafestival op het NDSM-terrein. Mobiel relaxen in tenten, caravans, bouwketen, hottubs en nog zo wat. Ik ben er niet geweest. Ik las erover in Het PAROOL. Achteraan op het terrein staan twee zweethutten. Voor de hutten, eigenlijk tenten, liggen basaltstenen in een kampvuur. Een man met slechts een kleedje om zijn middel staat met een riek klaar om de gloeiendhete stenen de hut in te dragen.

Het betreft een ritueel dat afgekeken is van de indianen, legt Sander Jaakke, één van de festivalorganisatoren, uit. Deelnemers gaan tweeënhalf uur in de hut zitten zweten om zo tot diepe inzichten te komen.

Saunabezoek is bepaald geen onbekend gebruik in Nederland. Ik vermoed dat de meeste mensen het doen omdat ze het gewoon plezierig vinden. Ik heb het, lang geleden, ook wel eens  gedaan en vond het ook plezierig. Maar om de een of andere reden is het er nooit meer van gekomen. Nu gingen ze dus in Noord zitten zweten in een tent volgens een indiaans ritueel en dan is het niet alleen meer gewoon plezierig, nee, dan moet je ineens tot diepe inzichten komen. Waarschijnlijk zijn dat hetzelfde soort inzichten als die welke je krijgt als je in een yogahouding gecontroleerd in- en uitademt en gedurende enige tijd een mantra herhaalt. Ja, Amsterdam-Noord wordt steeds hipper en daar hoort een paar uu spiritueel zweten natuurlijk bij.
x

Identiteit

Máxima heeft ooit eens een relletje veroorzaakt door op te merken dat er volgens haar niet zoiets als een 'Nederlandse identiteit' bestaat. Ik was het destijds volledig met haar eens. Ik voel me geen Nederlander. Met een variatie op een uitspraak van Louis Couperus zou ik kunnen zeggen: "Zo ik iets ben, ben ik een Amsterdammer." Ik vind Nederland een prima land om in te leven, maar ik zou me, als het zou moeten, ook thuis voelen in welk democratisch land dan ook, zelfs in Amerika.

Wat 'wij' onze 'Nederlandse identiteit' noemen wordt al geruime tijd bepaald door allerlei gewoonten en maniertjes die we van de Amerikanen hebben overgenomen. Sinterklaas is voor een belangrijk deel verdrongen door de Kerst. We doen ineens aan Valentijnsdag en Halloween. In TV-commercials wordt hard meegewerkt aan die veramerikanisering. Gisteren viel me dat weer eens op in die commercial voor Chio popcorn. Daarin zie je een jong stel dat naar (een film) op de tv zit te kijken en daarbij een zak popcorn leeg eet. Daarbij wordt de tekst uitgesproken: "Met Chio popcorn is het alsof je in de bioscoop zit." Al een jaar of vijf, zes ben ik niet meer in een bioscoop geweest. Maar van de laatste keren herinner ik me dat er toen al vrij veel popcorn werd aangeschaft en niet in kleine zakjes, maar in hele emmers om die tijdens de film op te peuzelen. (Daarbij gaat er wel eens wat mis en dat leidt dan weer tot muizenplagen in Amsterdamse bioscopen als City en Tusschinkski.) Popcorn eten tijdens de film is een Amerikaanse gewoonte en 'dus' doen wij dat ook. De (typisch?) Nederlandse gewoonte om de film te onderbreken door een pauze waarin ijsjes en andere snoepwaar verkocht werd, is voor zover ik weet al overal afgeschaft. Daar hebben we een stukje Amerikaanse identiteit voor terug gekregen.
x

Zonder

In mijn jeugd dronk ik dagelijks melk. Ik geloof zelfs meerdere glazen per dag. Toen vond ik melk ook wel lekker. Tegenwoordig drink ik melk uitsluitend per wolkje in mijn thee. De magere melk of de melk met 0% vet vind ik 'puur' niet echt lekker.

Yoghurt at ik vroeger ook vrij vaak. (Voor de jongsten onder de lezers: drinkyoghurt is een uitvinding van de laatste jaren.) Ik deed er wel altijd een schepje suiker bij, want zonder vond ik het wat te zuur.

In commercials worden melk en yoghurt tegenwoordig vaak aangeprezen met kreten als "zonder suiker" of "zonder smaakstoffen". De melk die de koeien leveren smaakte van zichzelf prima, tot alles wat het lekker maakte eruit gehaald was. De yoghurt die ervan gemaakt werd was ook zonder suiker of andere smaakstoffen voor de meeste mensen prima te eten. Nadat alle kraak en smaak uit de melk en yoghurt verdwenen waren, ging de industrie deze simpele voedingsmiddelen weer opleuken. Melk kreeg bijvoorbeeld een sinaasappelsmaakje. (Melk met een colasmaakje heeft, geloof ik, nog niemand aangedurfd.)

Nu wordt het weer eigentijds om melk en yoghurt 'puur' te gebruiken. Als je al die 'magere' troep tenminste 'puur' mag noemen. Nog moderner is: de koe uitschakelen en melk van soja maken. Die wil ik niet eens proberen.
x

Hangen

Hangjongeren zijn allang een bekend verschijnsel. Later kwamen daar de hangouderen bij. Maar uit een artikel in Het PAROOL blijkt dat de mens niet het enige wezen is dat geneigd is tot (rond)hangen. Zilvermeeuw 6004 neemt elke dag de moeite om twee uur te vliegen van zijn kolonie op Texel naar het Lambertus Zijlplein in Geuzenveld om daar een paar uur 'rond te hangen'. (...) En na een paar uur hangen met de jongens vliegt 6004 weer terug naar vrouw en kinderen op Texel.  De meeuw, dat zal wel duidelijk zijn, is voorzien van een gps-zendertje, zodat al zijn reizen en trekken exact gevolgd kunnen worden.

Wat ik maar zeggen wil: er staat echt ook wel eens leuk nieuws in de kranten.
x

Nieuw

In Trouw lees ik: 'Aandachtshoer', 'anusfissuur', 'legerhoer', 'bitchfight', 'twaiku': enkele van de meer opvallende woorden die De Dikke Van Dale (voorlopig) aan zijn online woordenboek heeft toegevoegd. In totaal gaat het om bijna duizend nieuwe woorden.

Nu eerst even wat anders. Op de website van 'Onze Taal' lees ik de volgende zin: "We gaan straks naar de Efteling en komen we pas laat in de avond thuis." Je hoeft geen groot taalkundige te zijn om te voelen dat er er iets wringt in deze zin. Deze zin bestaat uit twee nevengeschikte (hoofd)zinnen, verbonden door 'en'. In de tweede zin treedt foutieve inversie op, d.w.z.  persoonsvorm ( komen) en onderwerp (we) staan in de verkeerde volgorde. We noemen deze stijlfout een 'tante betje'. Deze naam is bedacht door de taaalpurist Charivarius (1870-1946) die zei dat zijn tante Betje die fout nogal eens maakte. De naam van deze stijlfout is dus al minstens 68 jaar oud. Ik ken hem al sinds mijn HBS-tijd.

Nu weer naar Trouw. Een van de 'nieuwe' woorden in De Dikke Van Dale: Tantebetje: taalfout door foutieve inversie, zoals in de tantebetjestijl. De samenstellers van Van Dale zijn, naar ik aanneem, taalkundigen, die in ieder geval tijdens hun studie met het fenomeen 'tante betje' kennis gemaakt moeten hebben. Is het ineens een nieuw woord omdat het als één woord geschreven wordt, althans in de samenstelling 'tantebetjestijl'? 'Onze taal' heeft het enerzijds over 'tante betje' en anderzijds over tantebetjeconstructie en tantebetjezinnen. Als 'tantebetje' als nieuw woord beschouwd wordt, kunnen we nog heel wat nieuwe woorden tegemoet zien, want zulke samenvoegingen in samenstellingen zullen nog veel vaker voorkomen.
x

Herdenken

Zoals bekend, heb ik niets met verjaardagen en andere gedenkdagen. Toen Boukje nog leefde, ‘vierden’ we dat soort dagen door met ons tweeën uit eten te gaan. Dat deden we dus ook op 11 december, onze trouwdag, en op 2 juni, de dag waarop we elkaar in 1967 op Texel ontmoetten en waarop mijn leven voor goed veranderde.

Wat voor 'feestdagen' geldt, gaat ook op voor de meer 'donkere' dagen. Op 29 juli, de dag waarop Boukje in 1996 overleed. ga ik niet bewust of nadrukkelijk zitten herdenken. Boukje is gecremeerd, dus er is geen graf waar ik heen zou kunnen gaan. Er is ook geen urn met as die ik had kunnen bewaren. Ik wist toen al - en heb dat ook tegen Boukje gezegd - dat ik haar niet op die manier zou herdenken.

Waarom begin ik hier vandaag ineens over? Het is vandaag 14 mei en ik denk dat niemand behalve ik zich herinnert dat op 14 mei 1996 Boukje - en ik een paar uur  later - volkomen onverwacht te horen kreeg dat ze niet lang meer zou leven. Opnieuw, en meer nog dan 29 juli, was 14 mei 1996 een  dag waarop mijn leven voor goed veranderde. Op 29 juli gebeurde waar we bijna 11 weken naartoe geleefd hadden. Vandaaar dat 14 mei voor mij een 'zwartere' dag is, het begin van het einde van de ruim 29 mooiste jaren van mijn leven.

Ik ga vandaag niet de hele dag verdrietig zitten wezen. Het is een dag als alle andere waarop ik aan haar denk. Dat kan iedere dag zijn. Van alles kan een aanleiding zijn. En de meeste herinneringen zijn mooi. Ergens heb ik al eens een vertaling van een sonnet van William Shakespeare geciteerd, waarin de volgende twee regels voorkomen:
De dood zal jou niet in zijn schaduw krijgen,
Wanneer jij in mijn zinnen blijft bestaan.
Boukje bestaat voor mij nog altijd.
x

Woonland

Een in Marokko wonende weduwe die een nabestaandenuitkering krijgt, kan daar - in Marokko - ruimer van een leven dan een in Nederland wonende weduwe. Dat vinden 'we' hier in Nederlamd niet leuk en dus hebben we het woonlandbeginsel uitgevonden. Dat betekent dat er gekort wordt op uitkeringen aan mensen die wonen in landen waar het levensonderhoud minder kost dan hier. Deze regeling werd al bedacht in de tijd van Balkenende/Bos en al diverse malen heeft de rechter bepaald dat de regeling in strijd is met diverse verdragen. Maar Rutte c.s. blijven er vrolijk mee doorgaan en zijn recentelijk ook weer teruggefloten door de rechter.

De toepasssing van het woonlandbeginsel past, geloof ik, vooral in allerlei bezuinigingsplannen, maar ik kan me niet voostellen dat het ons miljarden oplevert. Ik vrees dat er ook iets in zit van 'Waarom zouden mensen daar het beter hebben dan hier?' Het is meestal andersom: 'wij' hebben het in het algemeen (veel) beter dan 'zij', zelfs in tijden dat het hier economisch wat minder gaat. Maar nu het weer wat beter gaat hier, kunnen we een paar mensen daar toch wel iets extra's gunnen?
x