Stabiel

Iedereen heeft zo zijn of haar voorkeuren voor de samenstelling van het nieuwe kabinet en de koers die het gaat varen. De nog altijd wat moeilijke financiële en economische situatie schijnt ook te schreeuwen om een stabiel kabinet. Je moet natuurlijk geen kabinet hebben dat vier jaar lang langs het randje van de afgrond loopt, maar het zaakje krampachtig en ten koste van alles bij elkaar willen houden is naar mijn smaak weer het andere uiterste. Dat betekent oeverloze discussies over het derde cijfer achter de komma.

Nu kunnen eenvoudige Nederlanders als jij en ik zo hun persoonlijke voorkeuren hebben qua kabinet, op basis van persoonlijke motieven, maar ook informateur Ruud Lubbers gaat geen lieverbroodjes zitten bakken. Hoewel ... Als ik Teun Lagas mag geloven, die daarover een artikel in Trouw schreef, mocht één Nederlands staatsburger wel een persoonlijk wensenlijstje bij Ruud inleveren. "Zorg voor iets stabiels, Ruud."
"Ja, natuurlijk, dat is landsbelang."
"Ja, ook, maar daar gaat het me nu even niet om."
"O, is er dan nog wat belangrijkers?"
"Ja, ik wou het zo langzamerhand ook wel eens wat rustiger aan gaan doen. Stel nou dat we het zoveelste kabinet op rij krijgen dat weer voortijdig uit elkaar klapt. Dan zit Willem-Alexander koud hier op het Noordeinde en dan mag hij een crisis gaan oplossen. Zie je het al een beetje voor je? Dan kan ik die jongen toch niet aandoen?"
"Nou ... jongen ... hij is al drieënveertig hoor. Mark Rutte is maar een paar maanden ouder."
"Ja, OK, maar je begrijpt wat ik bedoel. Dan kan net zo goed meteen jij of Wim Kok of Herman Tjeenk Willink de formatie zo'n beetje gaan begeleiden."

Teun Lagas schrijft het zo: Op de achtergrond speelt ook de troonswisseling een rol. Mocht kroonprins Willem-Alexander binnen afzienbare tijd de positie van zijn moeder overnemen en wil hij zich rustig kunnen inwerken, dan zit de koningin niet te wachten op een kabinet dat elk moment op punt van breken staat. Zal ik eens vertellen op wat voor soort kabinet ik niet zit te wachten? Op een kabinet dat mede is gebaseerd op het feit dat één specifieke Nederlander een beetje aangename en niet al te ingewikkelde werksfeer moet hebben. Hebben we nog meer argumenten nodig tegen een erfelijk staatshoofd?
X

Vervolg

(van gisteren)

Daar zitten we dan. Dankzij alle voorgaande informaties is alles wat er te weten valt over 's lands huidige en toekomstige situatie binnen de mondiale verhoudingen wel bekend. We hebben tien knappe koppen (m/v) bij elkaar die besluiten willen en durven nemen. Die geven we een week om een programma op hoofdlijnen vast te stellen. Daarbij plegen zij geen enkel overleg met hun politieke leiders of hun politieke achterban. Zij bedenken, als toekomstig kabinet, wat naar hun oordeel noodzakelijk is, niet wat politiek al of niet haalbaar is. "Dat", zeg ik tegen de fractieleiders, als de kandidaat-ministers zijn vertrokken om te gaan overleggen, "blijkt wel als de plannen, voorstellen en besluiten van het kabinet in alle openbaarheid door het parlement besproken worden. Daar zien jullie maar of jullie voor jullie alternatieven en amendementen een meerderheid bij elkaar kunnen sprokkelen. We gaan er weer een ouderwets duaal bestel van maken. We gaan niet om de haverklap met moties van wantrouwen wapperen en het kabinet hoeft niet meteen de vertrouwenskwestie te stellen als een voorstel dreigt te worden afgewezen. Dat heeft niets met vertrouwen te maken, maar met andere ideeën. Is er wel eens een Amerikaans president afgetreden omdat een door hem gewenste wet niet werd aangenomen?"

Met de fractieleiders maak ik nog wat afspraken. Zo zal er niet meer over elk wissewasje een Kamervraag gesteld worden, omdat een backbencher weer eens zo nodig in de krant of in 'Hart van Nederland' wil komen. Het 'bewindsliedenoverleg' wordt per direct afgeschaft: de ministers hoeven niet meer elke week aan 'hun' fracties te vragen wat ze moeten zeggen in de ministerraad. Fracties mogen in het openbaar van mening verschillen met een minister van de eigen partij. Die minister spreekt immers namens het kabinet, niet namens zijn/haar partij. "Begrijpt het volk dat wel?", vraagt een fractieleider. Moet ik nou boos worden op of medelijden hebben met die fractieleider? "Het merendeel van het volk", zeg ik, "weet niet uit het hoofd wie minister van wat is. Laat staan dat ze weten van welke partij die minister is. Het volk wil weten hoeveel belasting ze moeten betalen, hoe lang ze moeten wachten op een knieoperatie, hoe lang de files zijn, wat de woonlasten zijn en bij wie ze moeten zijn als er weer eens niet gebeurt wat ze graag willen. En zo kan ik nog even doorgaan. Jij mag over een tijdje uitleggen waarom jouw partij niet voor 16 miljard maar voor 14,73 miljard aan bezuinigingen heeft gekozen. Succes!"

Drie dagen later krijg ik een sms'je van Nelie Kroes: "Wij zijn eruit." Ik ga naar paleis Noordeinde en geef Onze Majesteit in overweging Nelie tot formateur te benoemen. Een paar uur later kan de verzamelde pers een foto maken van het gezelschap op de trappen van Huis ten Bosch.

Ik vrees dat Ruud Lubbers het heel anders gaat aanpakken.
X

Informatie

Vlak na de verkiezingen riep Mark Rutte in een overmoedige bui dat er vóór de maand juli een nieuw kabinet zou zijn. Intussen mogen we aannemen dat het zelfs niet vóór augustus lukt. Drie informatiepogingen hebben alleen duidelijk gemaakt welke varianten niet tot de mogelijkheden behoren. Job Cohen heeft al aangegeven, gelukkig, dat er met hem over een combinatie van VVD, PvdA en CDA niet gepraat hoeft te worden. Over diverse combinaties kan nog een hele tijd doorgemodderd worden.

Stel je het onvoorstelbare voor: na nog twee mislukte informatiepogingen word ik benoemd tot informateur. Ik roep alle fractievoorzitters bij elkaar en vraag ze allemaal een lijstje op te stellen van de punten waarop volgens hun de komende vier jaar een beslissing moet vallen, in volgorde van het belang dat ze aan elk punt hechten. Ze hoeven er niet bij te vertellen welke beslissing er moet vallen. Gewoon een simpel lijstje. Dat moeten ze in een dag kunnen klaren.

Ik neem een uurtje om die lijstjes naast elkaar te leggen en daar één gemeenschappelijk lijstje van te maken. Bovenaan komen hoe dan ook: bezuinigingen, hypotheekrenteaftrek, mobiliteit, lastenverdeling, onderwijs en nog zo wat zaken. Maar vóór de lunch is dat gemeenschappelijke lijstje er. Dan hebben we de hele middag voor de vraag: met welke partijen wil je wel in één kabinet zitten en met welke liever niet of per se niet. Goed, de SP, ChristenUnie, PVV, SGP en PvdD kunnen naar een terrasje verhuizen. Ik kijk de vijf nog aanwezige fractieleiders diep in de ogen. "Vijf is veel, hè?" zeg ik. Ze kijken elkaar aan. Maxime staat op: "Ik weet wanneer ik teveel ben." Mijn opdracht voor de volgende dag: bedenk uit hoeveel ministers het nieuwe kabinet gaat bestaan en ja, de VVD de levert de minister-president.

De volgende dag weten we op zijn laatst bij de tweede kop koffie hoeveel ministers er komen, in ieder geval niet meer dan tien. Ik maak me sterk dat we vóór de lunch ook weten wie welke ministeries krijgt. Natuurlijk heeft af en toe wel eens een fractieleider iets geroepen van "Maar de inhoud. Het programma." Ik roep dan: "First things first." Die middag en de volgende dag hoef ik ze niet te zien. Mijn opdracht: "Zoek in eigen kring naar de beste kandidaten voor de ministersposten. Let meer op bestuurlijke dan politieke kwaliteiten. Overmorgen wil ik jullie en die kandidaten hier zien."

Morgen vertel ik hoe het verder gaat.
x

Titel

Wie in een Raad van Bestuur zit wil ook iets te besturen hebben. Die wil beslissingen nemen. De leden van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep doen daar enthousiast aan mee.

"Wat heb je vandaag gedaan, pap?"
"De hele dag vergaderd, jongen."
"Waarover dan, pap?"
"Over programmatitels."
"Kun je daarover vergaderen dan?"
"Reken maar! Er zijn publieke omroepen, je weet wel: Vara, Avro, de EO en zo, die bedenken een programma en als ze dat bedacht hebben, bedenken ze er een naam voor die in de gids komt te staan. Anders weten de mensen niet waar ze naar moeten kijken. En nu zijn er publieke omroepen, ik verzin het echt niet, die gebruiken hun eigen naam in die titel. Voorbeeldje: Uitgesproken Vara. Voor een actualiteitenrubriek."
"Nou, dat is toch hartstikke duidelijk voor in de gids?"
"Ja, dat kan wel duidelijk zijn, maar daar gaat het niet om. Het is niet consequent. Stel je nou eens voor dat de ene omroep wel zijn naam in een programmatitel zet en de andere niet. Dan wordt het toch een rotzooitje? Dus ik en de Raad van Bestuur hebben besloten dat de publieke omroepen eenduidig naar de kijkers toe moeten communiceren."
"Gossie, pap. Wat goed! Wat is dat eigenlijk, eenduidig communiceren?"
"Dat leg ik later nog wel eens uit."
"Maar de tv-kijkers, pap, vinden die het belangrijk dat er eenduidig ... eh ... gedingest wordt?"
"Wat is dat nou voor domme vraag? Wat hebben de tv-kijkers daar mee te maken? Die hoeven alleen maar te kijken. Je vader en de andere leden van de Raad van Bestuur lopen zich wel uit de naad om dat hele publieke bestel een beetje goed op orde te houden. Dacht je dat het leuk was een hele dag over programmatitels te vergaderen terwijl de mussen van het dak vallen? Maar we kennen onze verantwoordelijkheid. Zo, en haal jij nou maar een lekker koud pilsje voor pappa uit de koelkast."
"Mamma heeft nog geen boodschappen gedaan. Die had een tennistoernooi, weet je wel? Wil je een glas Roosvicee?"

Lees dit bericht in de Volkskrant.
X

Vijand

Een ANP-bericht in de Volkskrant: Volgens de Washington Post zijn er binnen de VS meer dan twaalfhonderd overheidsinstellingen en ruim negentienhonderd particuliere organisaties die zich bezighouden met terreurbestrijding, binnenlandse veiligheid en inlichtingen. Verspreid over 10 duizend locaties in het land hebben 854 duizend mensen de bevoegdheid om te werken met ‘top secret’ materiaal, zo blijkt uit het onderzoek van de Amerikaanse krant. De VS is dat land waar ze een grondige hekel hebben aan overheidsbemoeienis en bureaucratie. De bescherming van de persoonlijke levenssfeer hebben ze daar hoog in het vaandel staan. Zeggen ze.

Het zal wel duidelijk zijn dat deze branche van de Amerikaanse arbeidsmarkt enorm is gegroeid sinds '9/11'. Er is een nieuw ministerie gekomen: 'Homeland Security'. Nog altijd is de VS het machtigste land van de wereld, maar je hebt de indruk dat ze niet meer buiten een 'vijand' kunnen. Gedurende tientallen jaren hebben 'de communisten' die rol met verve vervuld, maar alleen in Noord-Korea wordt nog enigszins nageprutteld.

Als je iets meer weet van de VS - en niet geheel toevallig weet ik iets meer - weet je dat twee grote organisaties, de FBI en de CIA, een deel van hun tijd ook nog eens besteden aan het in de gaten houden van elkaar. Ze zijn het niet altijd met elkaar eens over het antwoord op de vraag wie nu precies wat mag doen. Het lijkt ook nogal aannemelijk dat als alleen al twaalfhonderd overheidsinstellingen zich bezighouden op min of meer hetzelfde terrein er sprake zou kunnen zijn van enige overlap. Ga dat maar eens een beetje coördineren! Kennelijk komen die twaalfhonderd instellingen nog niet overal aan toe, want waarom heb je anders nog eens negentienhonderd particuliere organisaties nodig?

Ik ga niet zeggen dat terrorisme een geheel imaginair probleem is en dat ruim 800.000 mensen tegen spoken vechten. Maar als je aan de Amerikaanse zuidkust woont, was de laatste tijd olie die in grote hoeveelheden de zee instroomde een iets groter en directer probleem dan terroristen die elkaar voor de landsgrenzen in de weg liepen.  De effecten van die vrij wegstromende olie zullen ze nog jaren voelen, maar het enigszins aan banden leggen van boren naar nog meer olie behoort niet tot 'the American way'. Het hoeft maar een beetje kouder of warmer te worden dan normaal en op allerlei plaatsen valt de stroom uit door overgebruik, zoals onlangs in New York.

Waarom hebben de Amerikanen eigenlijk een vijand nodig? Ze hebben elkaar toch?
x

Oplichting

Niemand maakt mij wijs dat er zorginstellingen zijn, waarbij de administratie niet beschikt over ten minste één persoon die weet welke kosten op grond van de AWBZ bij zorgverzekeraars gedeclareerd kunnen worden en welke aan cliënten geleverde goederen en/of diensten bij die cliënten in rekening kunnen worden gebracht. Als die kennis niet in huis is, mag dat al als een schandaal betiteld worden.

Wanneer, zoals nu gebleken is, zorginstellingen bij hun cliënten allerlei zaken, zelfs iets elementairs als toiletpapier, in rekening brengen die gewoon binnen het verzorgingstarief vallen, kan er geen sprake meer zijn van een administratief foutje of een verkeerde boeking. Dan is er sprake van klinkklare ordinaire OPLICHTING.

De zorginstellingen die de fout ingaan zullen wel opmerken dat ze niet rondkomen met de hun toegekende budgetten. Dat zou best kunnen, maar dat mag nog steeds geen excuus zijn voor het dan maar in rekening brengen van kosten bij de cliënten. Dat zijn immers vaak mensen met een handicap, die na het inleveren van de eigen bijdrage niets meer overhouden dan een karig 'zak- en kleedgeld': 289,26 euro per maand voor ongehuwden.

Een behoorlijk aantal jaren ben ik actief geweest in de georganiseerde patiëntenbeweging. Ik weet dus dat veel patiënten/cliënten en/of hun familie geen idee hebben waar ze wel of niet recht op hebben. Als ze dat wel hebben en weten of vermoeden dat ze belazerd worden, houden ze toch maar hun mond, omdat ze de relatie met 'de instelling' niet op scherp willen stellen, want dat zou wel eens ten koste kunnen gaan van de zorg. Voor hen, vrezen ze, wordt geen vinger meer extra en wellicht zelfs een vinger minder uitgestoken.

De marktwerking in de zorg zou het allemaal veel beter en goedkoper maken voor de patiënt/cliënt. Nog niet lang geleden leed mega-instelling Philadelphia een miljoenenverlies door het opzetten van megalomane projecten die met de kerntaken niets te maken hadden. (Lees dit nog maar eens.) De verantwoordelijke bestuurders werden ontslagen, maar kregen desondanks een forse gouden handdruk mee. Zo werkt de markt kennelijk.

We hebben een instelling die toezicht houdt op de zorginstellingen: de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Die heeft, volgens Trouw, een brief geschreven aan de zorgverzekeraars. De NZa vraagt ze actie te ondernemen als er "onredelijk hoge bijbetalingen" worden gevraagd. Mogen redelijk hoge bijbetalingen dan wel gevraagd worden? Onlangs vertelde iemand mij dat een bewoner van een zorginstelling 15 euro moest betalen om gedurende een half uur in een rolstoel in de buitenlucht rondgereden te worden. Is dat een redelijke bijbetaling? Dankzij de marktwerking komen er instellingen waar je een abonnement kunt krijgen, zodat je nog maar 10 euro per half uur buitenlucht betaalt.
x

Personeel

In de Volkskrant schrijft columniste Nausicaa Marbe wat bozig  over het bezoek dat Willem-Alexander en Máxima gebracht hebben aan die villa in het rijkemensenreservaat aan de zonnige Mozambikaanse kust. Daar zou hij toch niet heen gaan? Je moet onze toekomstig staatshoofd toch op zijn woord kunnen geloven? Maar ja, het stel was, vanwege het voetballen, toch in de buurt, relatief gezien, dus waarom zouden ze niet toch even van hun bezit profiteren zolang het nog niet verkocht is?

Die column stelt verder inhoudelijk niet zo veel voor, maar er staat wel een aardig detail in. Nausicaa had ook de website bezocht van de makelaar die zich met dat project bezighoudt en op die website wordt vermeld dat het personeel beschikt over een onderkomen, met water en elektriciteit. Zoiets wordt vermeld, mag je aannemen, omdat het elders in die regio gebruikelijk is dat de autochtone bevolking , waaruit het personeel gerekruteerd wordt, niet over water en elektriciteit in hun onderkomens beschikt. (Ik ga er maar even vanuit dat het hier gaat om water uit een inpandige kraan en elektriciteit uit een inpandig stopcontact.)

Waarom zet een makelaar zo'n mededeling op zijn website? Is hij bang dat potentiële kopers zullen zeggen "Ik koop dat riante pand alleen als het personeel verzekerd is van een onderkomen met water en elektriciteit."? Je hebt heel sociale rijke mensen, zeker, maar de meeste van de kopers daar hebben wel andere dingen aan hun hoof. Of vermoedt de makelaar dat potentieel personeel ook wel eens zijn website bekijkt? Wordt er niet gesolliciteerd als ze niet in ieder geval qua water en elektriciteit op hetzelfde level zitten als hun werkgever?

Ook het gebruik van 'onderkomen' is aardig. Ik neem aan dat in het origineel het woord 'accomodation' is gebruikt. Dat is, net als 'onderkomen' een multi-interpretabel begrip. Huis ten Bosch is een onderkomen en een tweepersoons trekkerstentje ook. Dat huis dat Willem-Alexander en Máxima gaan verkopen heeft een wand die geheel uit glas bestaat, zodat je ook binnen ruim van het uitzicht over de Indische Oceaan kunt genieten. Het personeel zal zijn onderkomen moeten verlaten voor hetzelfde uitzicht, denk ik. Maar ach, hoeveel inwoners van Scheveningen, Noordwijk, Callantsoog en andere kustplaatsen loopt nog dagelijks naar het strand om van het uitzicht te genieten?
x