Warm

De zomer heeft kennelijk ook invloed op mijn hersenactiviteiten. Het kan ook zijn dat voor de kranten de komkommertijd al is aangebroken. Ik vond geen teksten die tot enig commentaar inspireerden.

De afgelopen dagen heb ik aardig wat door Amsterdam gesloft en heb ik mij op terrasjes cappuccini en tomatensapjes laten serveren, want ik zat er vóór half vijf. Daarbij zat ik mensen te bekijken en te lezen. De meest recente van Nicci French, 'What To Do When Someone Dies' (de titel is al intrigerend), liet zich aangenaam lezen.

Wat me opviel was dat het nooit moeilijk was een plekje op een terras te vinden, terwijl het toch uitgesproken terrasweer was. Zorgt de crisis toch voor minder dagjesmensen?

Elite

Gedurende een aantal (ik geloof: zeventiger) jaren was Hans Hillen vrij vaak op tv te zien. Hij was toen politiek verslaggever van het NOS-journaal. Later werd hij voor het CDA lid van de Tweede Kamer. Nu is hij lid van de Eerste Kamer. Hij behoort tot de conservatieve vleugel van het CDA. Zijn mening telt zwaar binnen die partij. Hij was ook actief binnen de Edmund Burke Sichting, een conservatieve 'denktank'. Het pleit voor hem dat hij die activiteiten beëindigde toen de directeur van die stichting zich bekeerde tot Wilders' PVV.

Ook voor Hillen pleit dat hij in het algemeen van zijn hart geen moordkuil maakt en ook zijn eigen partij daarbij niet spaart. In de Volkskrant las ik een interview met hem. Daarin zegt hij dat het ontbreekt aan ideeën en idealen. Als gevolg daarvan lopen CDA-kiezers over naar de PVV van Geert Wilders. Hillen is kennelijk geen voorstander van samenwerking tussen CDA en PvdA, want het CDA wordt telkens als de partij met de PvdA regeert 'zwaar geïnfecteerd'. Bij de VVD moeten ze Neelie Kroes partijleider maken. Zij kan Geert Wilders aan. Een tof wijf. Opvallend genoeg noemt hij Balkenende niet als de CDA-er die Wilders aankan, maar Maxime Verhagen en Camiel Eurlings. Ik zie Wilders in zijn vuistje lachen.

Natuurlijk komt de aap uit de mouw: Er moet een leider opstaan die niet bang is voor de toekomst. De elite moet het volk corrigeren, niet andersom. Ach ja, dat domme volk, dat maar blijft denken dat het alles beter weet dan de elite. Ze lopen over van de elite naar Geert Wilders. Die behoort niet tot de elite, want hij is geen lid van het CDA. De echte leider is nog niet opgestaan. Jan Peter, Maxime, Camiel, ze zijn nog een maatje te klein. Hillen zal ook niet klakkeloos achter een tof wijf aan lopen. Een leider van PvdA-huize zal alleen maar alles infecteren. De elite speurt om zich heen, op zoek naar de reïncarnatie van Kuijper, Schaepman of Colijn. Als die gevonden is, hoeft het volk niet meer na te denken: Führer befehl! Wir folgen.

Nee, ik verdenk Hillen absoluut niet van sympathie voor het nazisme. Ik verdenk hem van onderschatting van 'het volk'. Ik verdenk hem van overschatting van wat hij de elite noemt. 'Het volk' heeft niet voor de huidige economische crisis gezorgd. 'Het volk' is nooit een oorlog begonnen.

Ja, een minderheid van 'het volk' - en niet alleen de allerdomsten - zal altijd - uit ongegronde angst, uit gemakzucht, uit geborneerdheid, uit eigenbelang - achter 'de leider' aan lopen. Ik heb een simpele regel: kijk welke kant 'de leider' op gaat en ga precies de andere kant op.
x

Celeb

Het overlijden van Michael Jackson heeft me niet diep aangegrepen. Ik heb niets met zijn muziek. Dat heeft niet te maken met een generatiekloof: ik heb ook nooit iets met de Rolling Stones gehad. Ik had wat met The Band, de Beach Boys en de Beatles, in die volgorde. Uit allerlei commentaren begrijp ik nu dat hij een immens grote invloed op de popmuziek en randverschijnselen daarvan heeft gehad. Dat neem ik dan maar aan. Duidelijk is ook dat het over de verleden tijd ging. Al jaren had hij op muziekgebied niets van enig belang meer gepresteerd. Op grond van financiële motieven had hij zich laten verleiden tot een reeks optredens in Londen. In de Volkskrant las ik dat hij per optreden een miljoen zou hebben verdiend. (Er stond niet bij of dat dollars ponden of euro's waren.) Per optreden waren duizend personeelsleden ingehuurd. Er zijn minder mensen nodig om een heel Concertgebouworkest te laten optreden. Dat laat voor minder dan een miljoen per optreden toch ook op competente wijze verdienstelijke muziek horen.

Michael Jackson was van popster een 'celeb' geworden, zoals ze die in de VS noemen. ('Celeb' komt van celebrity = beroemdheid.) Dat betekent o.a. dat een Engelse tabloid van het ergste soort - The Sun - je dood paginagroot aankondigt met:
CELEBRITY PAEDOPHILE DIES
WACKO
JACKO
HEART
ATTACKO

Celebs zijn niet meer interessant vanwege hun oorspronkelijke activiteiten - zingen, voetballen, acteren. Ze worden niet meer gevolgd door serieuze journalisten van serieuze bladen, maar door de paparazzi van de roddelpers. Met wie worden ze gezien? Welk kwaaltje hebben ze misschien? Welk misstapje hebben ze begaan? Gaan ze een python als huisdier nemen? Ze zijn holle vaten geworden. En de fans vinden elk geluid dat eruit komt prachtig.
x

Vlieg

Omdat ik een vlees- en viseter ben, worden, om mij daarin tegemoet te komen, dieren gedood. Er zijn mensen die het doden van dieren in het kader van de voedselvoorziening afwijzen. Ik denk dat de mens, puur biologisch gezien, een omnivoor is. Dat wil zeggen: hij houdt zich in stand door het eten van zowel planten als dieren. Ook het dierenrijk kent carnivoren, herbivoren en omnivoren. Wij nemen het leeuwen niet kwalijk dat zij leuke antilopen doden en opeten. Ik vind het dan ook moreel niet verwerpelijk (andere) dieren te eten. Met dierenbeschermers ben ik het eens dat wij dieren een zo natuurlijk mogelijk leven moeten gunnen voordat wij ze doden. Dat doden moet op een zo 'humaan' mogelijke wijze gebeuren. Ik ben daar niet helemaal consequent in. Ik ben me ervan bewust dat ik wel eens delen eet van een dier dat geen al te vrolijk leven heeft geleid. Bij mijn dagelijkse boodschappen probeer ik daar wel zo veel mogelijk op te letten.

Persoonlijk heb ik ook talloze levende wezens opzettelijk gedood. Daar hoef je niet van te schrikken, want de overgrote meerderheid daarvan bestond uit muggen. Ik heb vijftien vakanties doorgebracht in Lapland. Daar komen niet veel muggen voor, daar komen echt heel veel muggen voor. Als je denkt dat je hier in Nederland wel eens veel muggen hebt meegemaakt, dan heb je nog altijd geen idee hoe veel je er in Lapland kunt meemaken. Daar kun je dagen achter elkaar van 's morgens vroeg tot 's avonds laat constant een zwerm om je heen hebben. De onbeschermde lichaamsdelen moet je voortdurend insmeren met 'djungelolja', dat ze op een afstand houdt. Je moet ook op diverse plekken je kleding ermee insmeren. (Waar spijkerkleding strak tegen je lichaam zit, prikken ze er dwars doorheen.) Desondanks word je toch wel enkele keren per dag ergens gestoken. Je gaat 's avonds niet slapen voordat je enkele tientallen muggen in je tent hebt gedood. Nog iets erger dan gewone muggen zijn knutjes, die gelukkig iets minder voorkomen. Maar als je daardoor gestoken wordt heb je er nog veel langer last van. Van die muggenbeten loop je geen enkele ziekte op, maar ze zijn wel hoogst irriterend en ik heb dus zonder enig gewetensbezwaar heel veel muggen gedood.

Enkele dagen geleden kwam president Obama in het nieuws omdat hij ten aanschouwe van de gehele wereld een vlieg doodsloeg. Gewone vliegen bijten of steken niet, maar zijn op hun manier ook irriterend. Ze zijn minder makkelijk dood te slaan dan muggen en op zich leverde Obama een knappe prestatie. Dat kwam hem te staat op een berisping van 'PETA', People for the Ethical Treatment of Animals. PETA liet Obama weten: "We support compassion for all animals, even the most curious, smallest, and least sympathetic ones." Dat citaat haal ik uit het weblog van Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer. Ze wil niet van een mug een olifant maken, maar ze vindt wel "dat kleine dieren evenzeer onze aandacht verdienen als grote dieren." Welnu, een mug krijgt van mij alle aandacht en zodra dat kreng binnen handbereik is sla ik het in één klap morsdood. Ik ga niet proberen het langs vreedzame weg uit mijn omgeving te verwijderen, want het blijft terugkomen tot het zijn doel bereikt heeft: mijn bloed drinken en daartoe een antistollingsmiddeling injecteren. Dat is een agressieve daad waarbij het niet gehinderd wordt door ethische overwegingen. Daartegen mag ik mij verdedigen met alle beschikbare middelen. Eigen schuld, dikke bult.

PS
Het NOS-journaal van 8 uur gisteravond besteedde ruim 10 minuten (de helft van de beschikbare tijd) aan het overlijden van een Amerikaanse popzanger. Meest opmerkelijke mededeling (naar mijn mening): hij laat een schuld na van 500 miljoen dollar
x

Nederzettingen

Wie enigszins kritisch spreekt over de politiek van Israël moet zijn woorden zorgvuldig kiezen. In sommige kringen immers wordt anti-Israël al gauw gelijkgesteld met anti-Joods. Het laatste ben ik niet, het eerste in een aantal gevallen wel. In 1967 stond ik, net als vrijwel de gehele Nederlandse bevolking, achter Israël, overtuigd als ik was van de bedreiging door Egypte, Syrië en Jordanië, die op het punt stonden Israël binnen te vallen. De Zesdaagse Oorlog (5 t/m 10 juni 1967) maakte aan die bedreiging een einde. Israël bezette delen van Egypte (de Gazastrook), Syrië (de Hoogte van Golan) en Jordanië (de Westelijke Jordaanoever).

De werkelijke bedreiging van Israël in 1967 van met name Egyptische kant is later genuanceerd door niemand minder dan de voormalige premiers Menachem Begin en Yitzchak Rabin, vogels van zeer verschillende politieke pluimage. In de loop der jaren - na de erkenning van de staat Israël door Egypte en Jordanië - is het conflict tussen Israël en de buurlanden togespitst op een conflict tussen Israël en de Palestijnen. Nog weer later werd het toegespitst op een conflict tussen Israël en radicale Palestijnen: Hezbollah en Hamas.

Tussen Israël en de gematigde Palestijnen zijn heel wat akkoorden gesloten, maar nooit volledig uitgevoerd. Een van de allergrootste struikelblokken is het zich metterwoon vestigen van Israëlische staatsburgers op bezet buitenlands grondgebied. Die vestiging is jarenlang door de Westerse bondgenoten, met name de Verenigde Staten, met de mond veroordeeld, maar in de praktijk oogluikend toegestaan. De onverdacht nationalistische politicus Ariel Sharon besloot tot terugtrekking van alle Israëliërs uit de Gazastrook. Die terugtrekking werd gerealiseerd. Inmiddels wordt de Israëlische regering geleid door de nationalistische Benjamin Netanyahu. In de Volkskrant wordt geschreven dat minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Lieberman de stopzetting van de nederzettingenpolitiek "onacceptabel" vindt. In de discussie over de nederzettingenpolitiek claimt Israël ruimte om de 'natuurlijke aanwas' van de circa 500 duizend kolonisten huisvesting te bieden. Onze eigen minister Verhagen pleitte gisteren voor een onmiddellijke stopzetting van de uitbreiding, 'zonder mitsen of maren'. Hij zei het dan ook te betreuren dat de Israëlische regering deze week akkoord is gegaan met de bouw van driehonderd woningen in de nederzetting Talmon, ten noordwesten van Jeruzalem. Duidelijke taal, zou je zeggen. Die taal kennen ze in Israël. Die gaat het ene oor in en het andere weer uit. Daarna gaan ze verder met landjepik.
x

Martelen

De 'war on terror' heeft ook ethische discussies losgemaakt. Een van de vragen die in die discussies gesteld werden en worden is: is het in een democratische rechtsstaat moreel geoorloofd marteling te gebruiken als middel voor het verkrijgen van informatie over voorgenomen terreurdaden, waardoor die terreurdaden (met mogelijk veel onschuldige slachtoffers) voorkomen kunnen worden? Er zijn nogal wat mensen die, al of niet na enig nadenken, geneigd zijn die vraag bevestigend te antwoorden. De regering van de Verenigde Staten, onder aanvoering van president George W. Bush, vice-president Dick Cheney, minister van defensie Ronald Rumsfeld en CIA-directeur George Tenet,heeft die vraag bevestigend beantwoord. Volgens internationaal, ook door de Verenigde Staten, aanvaarde normen zijn personen die verdacht werden van betrokkenheid bij Al Qaida gemarteld. In elke democratische rechtsstaat is marteling, zelfs van de ergste misdadiger, categorisch verboden. De hier genoemde personen kunnen zich er niet op beroepen dat ondergeschikten te ver zijn gegaan. Die ondergeschikten volgden bevelen op. Zij voerden het beleid uit dat aan de allerhoogste top was ontworpen.

De smerige geschiedenis van de Amerikaanse martelpraktijken wordt beschreven in een boek van Jane Mayer, 'The Dark Side - The inside story of how the war on terror turned into a war on American ideals'. Jane Mayer is een journaliste (o.a. 'The New Yorker' en 'The Wall Street Journal'; voor de laatste krant was ze correspondent bij het Witte Huis).

Bij de 'war on terror', de opsporing en aanhouding van terreurverdachten, waren naast de ministeries van defensie en justitie twee Amerikaanse organisaties nauw betrokken: de FBI en de CIA. De twee organisaties hebben altijd met elkaar in de clinch gelegen. Hun doelen en werkwijzen zijn totaal verschillend. De CIA is gericht op het verzamelen van informatie. De FBI is een politieorganisatie, gericht op het opsporen van verdachten en het verzamelen van bewijzen die tot veroordeling door de rechter kunnen leiden. Als zij bij het verzamelen van die bewijzen ook maar één verkeerde stap zet, volgt er geen veroordeling. Alleen al om die praktische reden was de FBI fel gekant tegen welke martelmethode dan ook. In het boek van Mayer wordt dan ook aangetoond dat als het maar even kon de FBI buiten de onderzoeken werden gehouden. 'Je aan de regels houden' werd als 'soft' beschouwd. FBI-agenten die op de hoogte kwamen van de martelpraktijken en daartegen protesteerden werden op een zijspoor geschoven.

Maar er is meer. De FBI had specialisten in dienst: agenten met kennis van terreur, de islam, verhoortechnieken en Arabisch sprekend. Met traditionele, overal als normaal beschouwde politiemethoden wisten zij informatie los te krijgen van verdachten. Dat ging 'hogerop' niet snel genoeg. Er moesten resultaten geboekt worden. Aanvankelijk werden verdachten naar landen als Egypte, Syrië en Jordanië overgebracht, waar ze niet moeilijk deden over martelen en daar ook de nodige ervaring mee hadden. Het boek spreekt van "Outsourcing torture".

De Amerikaanse krijgsmacht heeft programma's waarin militairen geleerd wordt marteling in krijgsgevangenschap te weerstaan. De kennis over martelmethoden was dus ruim voorhanden. Die kon je dus ook tegen je tegenstanders gebruiken. Het boek van Jane Mayer toont echter aan dat informatie die via marteling verkregen wordt hoogst onbetrouwbaar is. Vrijwel ieder mens wil maar één ding: dat het martelen ophoudt. Dus bekennen ze alles wat de martelende personen willen horen. Ze verzinnen er nog van alles bij. Wat ook gebeurd is: verdachten die door de CIA werden 'overgenomen' van de FBI, stortten na de martelingen compleet in elkaar en zeiden helemaal niets meer. Een voorbeeld daarvan was Zubayda, van wie vast stond dat hij tot Al Qaida behoorde. Tegenover de FBI vertelde hij veel. Hij werd overgenomen door een CIA-team onder leiding van een militair psycholoog met geen enkele kennis van het Midden-Oosten, islamitisch terrorisme of de Arabische taal. Hij vond dat Zubayda behandeld moest worden "als een hond in een kooi". Het gevolg was dat Zubayda niets meer vertelde en dat de directeur van de FBI zijn medewerkers verbood aanwezig te zijn bij verhoren door medewerkers van de CIA. Deskundigheid verdween en het martelen nam toe.

Het boek van Jane Mayers maakt ook duidelijk: al dat martelen heeft nauwelijks tastbaar materiaal opgeleverd waarmee terreuraanslagen zijn voorkomen.

Heffing

Het gaat niet goed met de meeste Nederlandse kranten. Die tendens was er al voordat de financiële en economische crises gingen woeden. Oorzaken daarvan zijn, dacht ik, de opkomst van al die gratis kranten die overal rondslingeren en de verminderde inkomsten door advertenties. Adverteerders kunnen hun geld ook maar één keer uitgeven. Dat besteden ze ook aan die gratis kranten en aan advertenties op het internet. Een niet onbelangrijk deel gaat ook nog eens naar de commercials op radio en tv. Het mag overigens opvallend genoemd worden dat een vrij nieuwe krant als NRC Next niet deelt in de malaise. De bedenkers daarvan gingen uit van een nieuw idee van 'krant'. Dat idee sloeg duidelijk aan. Een van de redenen waarom ik al lang geleden mijn abonnement op de Volkskrant heb beëindigd was de - in mijn ogen - overdaad aan bijlagen, die grotendeels ongelezen naar de oudpapierbak gingen. Al die 'achtergronden' kan ik desgewenst elders vinden, op het internet bijvoorbeeld.

Voor alle duidelijkheid zeg ik maar even dat ook naar mijn mening onafhankelijke nieuwsgaring en nieuwsverschaffing onlosmakelijke onderdelen zijn van een democratische samenleving. Als de overheid meent dat die nieuwsgaring en -verschaffing in gevaar dreigen te komen, mag ze zich dus best bezinnen en er zelfs een commissie voor in het leven roepen. Dat heeft ze dus gedaan en niemand minder dan Elco Brinkman werd voorzitter van die commissie. Elco c.s. hebben een briljant idee: de maatregelen ter ondersteuning van (met name) de (regionale) kranten worden gefinancierd door een heffing op alle internetabonnementen. Dat las ik in Trouw. Het komt er dan op neer dat jij en ik de kranten in stand gaan houden. Zoals altijd zijn het dus de laagstbetaalden onder de internetabonnementhouders die relatief het meeste gaan betalen.

Hoewel ik al jaren geen krant meer in de bus krijg en er ook zelden één koop, ben ik aardig op de hoogte van wat er in Nederland en de rest van de wereld gebeurt. Ik zie nog wel eens wat op de tv. Ik hoor nog wel eens wat op de radio. Ik neus nog wel eens rond op het internet. Ik lees via het internet minimaal drie gratis kranten. Ik heb daar niet om gevraagd, het werd mij aangeboden. Als ze daarmee stoppen hebben ze wat mij betreft groot gelijk. Als ze me vervolgens een keuze bieden tussen een betaalde complete versie en een 'light' versie, zal ik kiezen voor de laatste. Maar het kan ook zijn dat ik tijdens het dagelijkse boodschappen doen bij de warme bakker die ik passeer zo'n gratis krant oppik.

Ik wil nog wel een stapje verder gaan. Mijn grootouders waren voor hun nieuwsvoorziening geheel afhankelijk van dorp- of stadsomroeper, mond-op-mondverhalen en de krant. Voor mijn ouders kwam daar de radio bij. Ik heb de opkomst van de tv van het begin af aan meegemaakt en de generaties na mij groei(d)en op met pc en internet. Ik wil daarmee zeggen dat wij voor onze nieuwsvoorziening helemaal niet meer afhankelijk zijn van dagbladen. Er komt naar mijn idee onherroepelijk een tijd dat op papier gedrukte kranten alleen nog in musea en archieven te vinden zijn. Met (onder andere) mijn centen noodlijdende kranten in leven houden is een achterhoedegevecht, dat toch een keer verloren wordt. Als liefhebbers de trekschuit en de stoomtram in leven willen houden is dat hun goede recht, maar ik reis gewoon met de NS, het GVB, Arriva, Connexxion en andere vervoerders die eigentijds transport aanbieden. De radio beluister ik niet met een kristalontvanger, inclusief 'Mexicaanse hond', maar via het internet. Zo schrijdt de beschaving voort. Wie zijn nieuws per se in op papier gedrukte vorm tot zich wil nemen zal daarvoor moeten betalen en waarom zou ik daar aan meebetalen? Het elektronische 'boek' is in opkomst. Wat dat betreft ben ik zeer ouderwets: ik wil een boek in mijn hand kunnen houden. Als door de opkomst van het elektronische boek het gedrukte boek duurder wordt, blijf ik hardnekkig die gedrukte boeken aanschaffen zolang die nog geleverd worden. En ik ga niemand vragen mij daarbij financieel te ondersteunen door de uitgevers te subsidiëren via een heffing op alle internetabonnementen.
X