Levensbehoeften

Wijn, pepermunt, bonbons en, zeer belangrijk, jenever. Waar doen die vier tezamen je aan denken? Op die vraag zou ik niet spontaan het juiste antwoord kunnen geven. Slechts één daarvan roept een directe associatie bij me op: pepermunt. Pepermunt is bij mij en veel generatiegenoten onlosmakelijk verbonden aan de zondagse kerkgang. Als ik mij goed herinner kregen mijn broers, zussen en ik voor elke kerkdienst drie pepermuntjes. Kingpepermuntjes had je toen in twee maten. Wij kregen de kleinste maat. Een gemiddelde gereformeerde kerkdienst duurde al gauw anderhalf uur, waarvan een uur besteed werd aan de preek, waar je als kind totaal niets van begreep. En dat twee keer per zondag. Die pepermuntjes waren heel kleine lichtpuntjes.

Wat bleek mij nu gisteren uit een artikel in de Volkskrant? Wijn, pepermunt, bonbons en, zeer belangrijk, jenever zijn de vier eerste levensbehoeften voor de ware calvinist. Dat zei althans niemand minder dan ons aller Jan Peter Balkenende. Je ziet hem daarbij als het ware op schalkse wijze knipogen. Jan Peter is ook niet te beroerd om ronduit toe te geven: Dus ja, ik durf mijzelf 'calvinist' te noemen. Zo durft Benedictus XVI zich rooms-katholiek te noemen en Hamid Karzai noemt zich zonder blikken of blozen islamiet.

Het is je misschien nog niet opgevallen, maar 2009 is het 'Calvijnjaar'. 500 jaar geleden werd Calvijn geboren. Voor Jan Peter was dat een goede rede afgelopen zaterdagavond tijdens de herdenkingsbijeenkomst in Dordrecht (de bakermat van de hervormde en gereformeerde kerken) weer een eind weg te gaan neuzelen. Begrijp me goed, ik ben gek op "verantwoordelijkheid van mensen". Je zult mij niet horen beweren dat wij niet "de morele verantwoordelijkheid om keuzes te maken" hebben. Calvinisten zijn gek op kiezen. In 1619 werden de remonstranten in Dordrecht op hun nummer gezet en sindsdien heeft iedere keuze tot weer een nieuwe afsplitsing geleid. De poging om alles weer bij elkaar te krijgen binnen de PKN heeft er toe geleid dat links en rechts allerlei groepjes gewoon voor zichzelf begonnen zijn, want je moet er toch niet aan denken als calvinist met een evangelisch-lutheraan onder één kerkdak te zitten. Dan liever de 'Herstelde Hervormde Kerk' of de 'Voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland'. Ik vond het lang geleden al moeilijk aan buitenstaanders het verschil tussen 'hervormd' en 'gereformeerd' uit de te leggen. Dan heb ik het nog maar niet over de 'Gereformeerde Bond'. Als lid daarvan ben je hervormd, maar toch weer gereformeerder dan synodaal gereformeerden, maar net weer iets minder dan oud-gereformeerden. Ergens daar tussen in heb je dan nog de 'vrijgemaakte gereformeerden' en de 'christelijk-gereformeerden'. Ik denk dat nu zelfs Calvijn moeite zou hebben het subtiele onderscheid tussen 'Hersteld Hervormd' en 'Voortgezet Gereformeerd' te zien.

Gelukkig hebben we Jan Peter die ons uitlegt dat het verantwoordelijkheidsbegrip van Calvijn leidt tot meer onderlinge betrokkenheid en respect. En het is de basis van een samenleving die sterk genoeg is om 'iedereen te laten delen in welvaart en welzijn'. Ik zou best eens aan al die stoere calvinisten willen vragen: 'Hoe betrokken voelt u zich bij en hoeveel respect heeft u voor uw islamitische buren?"

Privé

Het is inmiddels vijftig jaar geleden: Sidney van den Bergh, minister van defensie, treedt af nadat bekend is geworden dat hij van plan is te trouwen met een vrouw die op dat moment formeel nog niet gescheiden is. Tegenwoordig is dat onvoorstelbaar. We gaan ons immers niet bemoeien met het privéleven van onze bestuurders en politici.

We maken even een onderscheid tussen feiten/handelingen die (een deel van) de bevolking niet netjes of onbehoorlijk vindt, maar waarmee onze wetgeving zich niet bemoeit en strafbare feiten. Luchtig voorbeeld: het verschil tussen 'buiten de pot piesen' en wildplassen. Een bestuurder/politicus die zich met het eerste bezighoudt kan rustig doorfunctioneren. Waarschijnlijk komt hij met het tweede ook nog wel weg. We gaan niet op elk slakje zout leggen. Daar begint dus al de glijdende schaal. In 1966 trad minister Smallenbroek af nadat bekend was geworden dat hij onder invloed van drank tegen een geparkeerde auto was gereden, die beschadigd had en niet terstond naar de politie was gegaan. Strikt formeel was dat 'doorrijden na een ongeluk'. Nadat minister Pronk in 1984 onder invloed van drank met zijn auto van de weg raakte, was dat geen reden tot aftreden. Er waren weliswaar geen andere auto's bij betrokken, maar rijden onder invloed is wel een misdrijf.

Hoe ver mag een politicus/bestuurder de wet overtreden zonder dat dit consequenties voor zijn functioneren heeft? Die vraag is actueel, omdat ik in de Volkskrant lees dat een wethouder van Lelystad vervolgd zal worden wegens huiselijk geweld. Hij heeft hiervoor (in januari) al een nacht in de politiecel doorgebracht. Strikt genomen gaat het hier nog om een verdachte, maar de krant meldt niet dat hij ontkent en de woordvoerder van de gemeente zei in januari: 'Het gaat om iets in de privésfeer. Wij kunnen het nog niet beoordelen, het onderzoek loopt nog.' Ook nu stelt de gemeente zich nog formeel op. De verdachte wethouder blijft aan het werk. Het college van burgemeester en wethouders vindt dat het incident het functioneren van Kok niet belemmert.

Zeer recent bracht 'in de privésfeer' een man zijn vriendin, zijn ex-vrouw, zijn kinderen en zichzelf om het leven. Nog recenter kwam een twaalfjarig meisje om het leven tijdens geweld 'in de privésfeer'. Ik weet niet hoe ernstig het geweld in de privésfeer van de wethouder is geweest. Ik weet wel dat dit soort geweld de gemoederen in ons land bezighoudt. De betrokken wethouder heeft o.a. emancipatie en jeugd- en jongerenbeleid in zijn portefeuille.

Vraag: wat zou jij doen als lid van het college van B & W, of als lid van de gemeenteraad van Lelystad?

De wethouder heeft een eigen website. Daarvan citeer ik het volgende:
Persoonlijk

Ik ben vader van vier fijne kinderen Willeke, Wim, Bart en Daan. Ook hun partners Rinze, Daphne en Ingrid horen voor de volle 100% bij onze familie. Daarnaast ook al trotse opa van Lars en Lise en de kleine Maika.

Vraag: wie mis je in de opsomming van familieleden?

Nog één citaatje van de website:
We moeten natuurlijk wel binnen de wet te (sic) blijven en als dat niet gebeurt moet er hard worden ingegrepen.
x

Pinkpop

We hebben een paar vrije dagen voor de boeg en het wordt nog eens heerlijk weer ook! Wat fijn dat we niet alleen een Eerste, maar ook nog een Tweede Pinksterdag hebben. Dat hebben we toch maar te danken aan het feit dat wij als land een christelijke cultuur en identiteit hebben. Als over een paar jaar de moslims hier aan de macht zijn, zijn we die extra vrije christelijke feestdagen mooi kwijt.

Wat betekent Pinksteren ook al weer? Goeie vraag! Dat hebben ze volgens Trouw aan 8000 mensen gevraagd. Meer dan de helft van die mensen gelooft in God en mag je dus wel christen noemen. Toch kan 58% niet met zekerheid zeggen waar Pinksteren voor staat. 14% heeft wel het idee dat het iets christelijks is, maar ja: wat?

Zal ik het maar vertellen? Pinksteren komt van 'Pinkpop'. Dat is een driedaags muziekfestival in Landgraaf (Limburg), dat elk jaar 50 dagen na Pasen (Nationaal Meubelboulevard Weekend) gehouden wordt. Daar gaan zoveel mensen heen, dat je van die derde dag net zo goed meteen een vrije dag voor iedereen kunt maken. Met name onder druk van de Limburgse afdelingen van het CDA is daar dus een nationale vrije dag van gemaakt. Omdat de C in CDA voor 'christelijk' staat, denken nu veel mensen dat Pinksteren een soort christelijke feestdag is. Toch zijn er veel christenen die uit principe niet naar Pinkpop toe gaan. Dit jaar komt niemand minder dan 'The Boss' (Bruce Springsteen) daar zingen, maar heb jij The Boss wel eens een psalm horen zingen? Precies! Ik ook niet. Ook geen andere aan God gewijde liedjes trouwens. En reken er maar niet op dat Anouk, The Kooks of de All-American Rejects dat wel zullen doen. Zelfs niet op zondag. Logisch dus, dat zondagavond niet de EO, de NCRV of de KRO delen (hoogtepunten!) van de diverse optredens uitzendt. Dat laten ze aan de NPS, VARA en VPRO over. (Maandagavond van 19.00 tot 24.00 uur!) Zo gooien we onze christelijke identiteit te grabbel. Maar dan over een paar jaar niet komen zeuren als je verplicht op bedevaart naar Mekka wordt gestuurd en dat van je eigen vakantiegeld moet betalen.
x

Ontkennen

Het gebeurt niet elke dag dat ik het eens ben met Mark Rutte, de politiek leider van de VVD. Mark vindt dat je mag ontkennen dat de Holocaust heeft plaatsgevonden. Dat vind ik ook. Mensen die de Holocaust ontkennen zijn hoogstwaarschijnlijk antisemieten. Ik ben dat niet en voor zover ik dat kan weten Mark Rutte ook niet. Met hem ben ik er volledig van overtuigd dat de nazi's ruim zes miljoen joden hebben vermoord.

Joden kunnen zich gekwetst voelen als ze iemand de Holocaust horen ontkennen. Dat begrijp ik en ik vind dat niet overdreven. Boukje, mijn vrouw, is overleden aan kanker. Als ik iemand hoor praten over kanker-dit of kanker-dat, doet mij dat pijn. Dat zullen de meeste mensen kunnen begrijpen, maar als ik zou voorstellen het gebruik van 'kanker' als beschrijvende term te verbieden, zou men zich afvragen of ik wel goed bij mijn hoofd ben.

Nee, als nabestaande van een kankerpatiënt stel ik mij niet op één lijn met de joden. Ja, ik weet dat Mark Rutte met zijn uitspraak ook gemotiveerd is door een poging Geert Wilders de wind uit de zeilen te nemen als 'kampioen van het vrije woord'.

In dit zich tolerant noemende land wordt links en rechts aan borreltafels, tijdens familiebijeenkomsten, tijdens werkoverleg, in de wandelgangen van een congres, tijdens recepties, in de pauze van of tijdens een sportwedstrijd discriminerende taal geuit en/of opgeroepen tot haat. Loopt er in die gevallen wel eens iemand naar de politie om aangifte te doen van een strafbaar feit? Ik vrees van niet. 'We', (dat wil zeggen: als de media daar weer eens ruim aandacht aan besteden), maken ons daar pas druk over als een BN'er dat doet, of waarschijnlijk doet, of dat volgens (politieke) tegenstanders doet. Of als een werkgever op andere dan zakelijke gronden sollicitanten afwijst.

Onze wetten zijn er om mensen zonder macht te beschermen tegen mensen met macht: kinderen tegen ouders, burgers tegen de overheid, werknemers tegen werkgevers etc. Wetten kunnen niet voorkomen dat mensen er walgelijke ideeën op na houden. Wetten mogen niet de vrijheid van meningsuiting beperken, hoe abject die mening ook is. Ik wil het recht hebben iedereen op te roepen Geert Wilders te haten. De mensen die vinden dat ze dus Geert Wilders lichamelijk geweld mogen aandoen haat ik nog meer.
x

Dichtbij

Thijs Berman, PvdA-lijsttrekker bij de Europese verkiezingen, schrijft in het 'verkiezingsblog' van de Volkskrant dat hij niet eens nadenkt over het antwoord op de vraag: ben je Europeaan of Nederlander? Hij is beide. Ja, wat moet je als politicus anders zeggen? Ik ben geen van beide. En dan kom ik niet met iets vaags als: "Ik ben een wereldburger." Ik ben een Amsterdammer en dat zegt verder ook niet zoveel.

Thijs noemt de Eurofiel een hartstochtelijk Europeaan. Verslingerd aan de negende symfonie van Beethoven, losgezongen van de wereld en dromend over een federaal Europa. Eigen identiteit en cultuur zijn zoiets als de folklore uit het Zuiderzeemuseum. Het laatste wat hij zegt is mij uit het hart gegrepen. Er zijn maar weinig Nederlanders die zich inzetten voor het behoud van de klompendans. Even weinig Schotten of andere Britten zullen zich druk maken over de teloorgang van de horlepiep. Beide danssoorten vind je alleen nog terug in de museumsfeer. Het komende weekend maken miljoenen aan beide zijden van de Noordzee zich druk over de vraag wie de winna(a)r(es) wordt in resp. 'Brittain's got talent' en 'Holland's got talent'. Trots als wij zijn op ons nationale identiteit hebben we niet eens de titel van de show "naar 's lands gelegenheid verdietst". In de Nederlandse 'Top 40' staan precies 4 Nederlandstalige nummers. 'Onze' Eredivisie voetbal is inmiddels een voorronde voor de (Europese) Champions League. Een Nederlandse melkveehouder wil, net als alle melkveehouders in Europa, dat zijn melk door 'Brussel' gesubsidieerd wordt. We eten tegenwoordig met evenveel smaak paella als stamppot boerenkool met worst en preferen Oud Zottegems boven een ordinair pilsje van Amstel of Heineken.

Ondanks het feit dat de 'Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden' een eenheidsstaat is geworden, zijn de Friezen rustig blijven doorkaatsen en fierljeppen, de Limburgers bakken nog steeds vlaaien, in Den Bosch bakken ze nog altijd bollen en in Weesp vertellen ze nog altijd moppen. Sterker nog: die aanvankelijk regionale cultuuruitingen zijn als het ware nationaal bezit geworden. We hebben nog maar net 100 jaar overal in Nederland dezelfde tijd.

Dankzij de tv en het internet wordt 'cultuur' steeds meer een Europese, zo niet mondiale eenheidsworst. We doen ons best een voorheen typisch Nederlandse sport als korfbal over de wereld te verspreiden. Om de muziek van Bach te horen hoeven we niet naar Duitsland te gaan. Binnen een gloednieuw appartementencomplex in Amsterdam Zuid is een petanguebaan aangelegd. (Petanque wordt ook wel jeu de boules genoemd en werd vroeger alleen door oude Franse mannetjes gespeeld. Het is hier populairder dan het oer-Nederlandse klootschieten.)

Veel Nederlanders moeten niets van 'Brussel' hebben, zoals veel Texanen niets van 'Washington' moeten hebben. Ik denk dat veel Molukkers niets van 'Djakarta' moeten hebben. Limburgers, Friezen, Drenten en Brabanders zijn eraan gewend geraakt dat bepaalde dingen door het Hollandse 'Den Haag' worden geregeld. Het duurt nog een paar generaties voor 'we' eraan gewend zijn dat er dingen door 'Brussel' worden geregeld. Als we het bestuur zo dicht mogelijk in de buurt willen hebben, hoe komt het dan dat in 2006 de opkomst bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer 80% was en bij de gemeenteraadsverkiezingen 58,2%?

PS
Ik heb een nieuwe pagina aan mijn website toegevoegd. Klik hier even.
X

Superieur

Gisteren las ik op de site van de Volkskrant een column die daar afgelopen zaterdag al verscheen. De titel intrigeerde me: Westerse cultuur superieur aan islam. Schrijfster van de column is Amanda Kluveld. Zij is een historica en universitair docent cultuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Haar column werd ingegeven door hetgeen zij hoorde tijdens het 'Nationaal Islam Congres', dat op 16 mei j.l. plaatsvond in de Apollohal. Zij woonde dat congres vooral bij omdat de omstreden moslimprediker Tariq Ramadan er over sociaal en moreel leiderschap zou spreken. Maar Tariq had de voorkeur gegeven aan andere bezigheden. In haar column concentreert Amanda zich dus op sjeik Khalid Yasin. Hij gelooft dat de islam de macht in het Westen zal overnemen en in de Apollohal verheugde hij zich daar al zichtbaar op. Amanda is een andere mening toegedaan: Niet de islam maar de westerse cultuur is superieur. Zij vindt het zelfs onbegrijpelijk en een teken van capitulatie dat de gemeente Amsterdam de Apollohal aan de organisatie van dit evenement heeft verhuurd.

Een column is geen wetenschappelijk betoog. Ook wetenschappers willen en mogen wel eens stoom afblazen. Ik neem ook direct aan dat sjeik Khalid tijdens dat congres dingen heeft gezegd over homoseksualiteit, vrouwelijke premiers en mensen die een ander geloof aanhangen dan de islam (...) het feminisme, het vrouwenkiesrecht en de Verlichting, die de gemiddelde Nederlander, op zijn zachtst gezegd, als achterhaald zou beschouwen

Ik ben toch wat teleurgesteld in Amanda. Zij wekt op zijn minst de suggestie dat de gemeente Amsterdam de Apollohal niet had moeten verhuren aan de organisatoren van het congres. Of vindt zij dat de gemeente dat ook niet zou moeten doen als de 'Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland' vergaderruimte zoekt? Die club is tegen homofilie, tegen abortus, tegen euthanasie, tegen anti-conceptie, (vaak) tegen vaccinatie, tegen tv, tegen bioscoopbezoek, tegen internet voor privégebruik.

Ik vind het voor een wetenschapper wat onzorgvuldig een religie te vergelijken met een cultuur. Het is hetzelfde als de jaguar, een vertegenwoordiger van de (biologische) familie der katachtigen, te vergelijken met de gehele (biologische) klasse der ongewervelden. Een religie is immers niet meer dan een onderdeel van een cultuur. Als kenner van de cultuurgeschiedenis moet zij toch weten dat er enig cultuurverschil is tussen twee islamitische landen als Indonesië en Iran. Jan Peter Balkenende en Geert Wilders maken beiden deel uit van de Nederlandse cultuur, maar ik zie wel eens wat verschil tussen die twee. Bij geen van beiden dringt zich de associatie 'superieur' bij mij op.

Amanda was ook aanwezig bij de uitreiking van de Jos Brink Homo-Emancipatie Prijs aan Henk Krol, hoofdredacteur van de Gay Krant. Nogal genuanceerd merkt zij op dat zij allerlei gemengde gevoelens (heeft) bij een staatsprijs voor homo-emancipatie. Maar ik zag de pracht en praal van de schouwburg. Ik zong mee met het optreden van Sandra Reemer. Ik hoorde Henk Krol zijn vader liefdevol toespreken. Ik gun Amanda haar warme gevoelens bij een samenzijn waarbij werd geklonken met roze champagne door goedgeklede mannen en vrouwen. Het moet heerlijk zijn je deel voelen van een volle Stadsschouwburg, die stijf staat van tolerantie en ruimdenkendheid. Ik noem mezelf ook tolerant en ruimdenkend. Daarom zal ik niet zo gauw mijn opvattingen en dat deel van de Nederlandse cultuur waarbij ik mij thuis voel superieur achten aan andere opvattingen en andere culturen.

Ik denk niet dat Amanda Kluveld een Wilders-adept is. Maar een wetenschapper die op haar manier over 'superieur' schrijft, plaveit wel de weg voor (nog) meer aanhang van zijn ideeën.
x

186.000.000

Er gaat veel aan mij voorbij. Dat komt onder meer doordat ik nooit naar spraakmakende tv-programma's kijk, zeker niet naar programma's waaruit na weken van zinderende spanning de beste zanger (m/v), danser (m/v) of wat dan ook (m/v) voortkomt. In andere landen kijken ze naar precies dezelfde programma's - succesvolle 'formats' worden direct overgenomen - dus de kudde wordt steeds groter.

Vrijdag wordt de finale van 'Holland's Got Talent' bij SBS6 uitgezonden. In het zelfde weekend kunnen ze aan de andere kant van de Noordzee naar de finale van 'Brittains's Got Talent' kijken. Ik had nog nooit van Susan Boyle gehoord, maar zij is nu DE sensatie in Engeland, las ik gistermiddag in de Volkskrant. Ik kon doorklikken naar YouTube. Dat heb ik gedaan en ik was verrast.

Susan is geen moderne, mooie, jonge meid. Zij is een vrouw van 48, die eerder bekende nooit te zijn gekust en alleen leeft in Schotland met haar kat ... (Ze) had haar doodgewone, no-nonsense uiterlijk die (sic) haar zo beroemd maakte in het geheel niet aangepast aan haar nieuwe status van beroemdheid. In die video zingt zij 'Memories' uit de musical 'Cats', een aangenaam klinkend melodietje, dat een tijd geleden een tophit was. Ik ben geen kenner, maar ook haar stem klonk mij aangenaam in de oren. Anderzijds dacht ik niet meteen: dit is de stem waar we jaren op gewacht hebben en wanneer komt haar eerste cd uit?

Het is natuurlijk vreselijk voorspelbaar. Een heel gewone vrouw kan heel aardig zingen. Met haar kun je je, als je zelf, zoals ik, ook heel gewoon bent, gemakkelijk identificeren. Dat kunnen we allemaal bereiken! Het moet wel heel raar lopen als zij het komende weekend niet wint. Zowel hier als in Engeland barst het natuurlijk van talent, maar hoe lang gaat zo'n 'format' mee? Weten we volgend jaar nog wie Susan Boyle ook al weer was?
x