Een ernstig ongeluk heb ik nog nooit meegemaakt, zelfs geen klein ongelukje, laat staan een vliegramp. Je probeert je wel eens voor te stellen hoe je zelf zou reageren als je lijfelijk bij zo'n ingrijpende gebeurtenis zou zijn betrokken en het grotendeels ongedeerd zou hebben overleefd.
Het blijft gissen, natuurlijk, maar ik kan mij niet voorstellen dat ik al twee dagen na de crash me zou bezighouden met de vraag wat ik er financieel aan zou kunnen overhouden. Materiële schade zou gedekt worden door mijn reisverzekering, eventuele kosten van medische behandeling door mijn ziektekostenverzekering. Daar zou ik na een tijdje wel even mee bezig zijn, denk ik. Ik ben er nog niet helemaal uit of ik vervolgens zou nagaan of ik ook 'emotionele schade' had opgelopen en hoeveel euro's me daar overheen zouden helpen. Maar in Trouw lees ik dat er al een stichting in de maak is die dat gaat coördineren. Ergens heb ik gehoord of gelezen dat al kort na de crash Amerikaanse advocaten zich meldden bij de overlevenden met de aanbieding hun claims te regelen. In Amerika noemen ze dat 'ambulance chasers'. Dat zijn advocaten die letterlijk achter een ambulance aan rijden en al op de plaats des onheils of in het ziekenhuis het slachtoffer aanspreken zodra deze maar een pen kan vasthouden om een contract te tekenen, "for a fee, of course." Ik ben er vrijwel zeker van dat ik zo'n type op zeer onbeleefde wijze zou duidelijk maken dat hij kon opsodemieteren.
Ik weet echt wel dat je als gevolg van zo'n ongeluk emotioneel uit balans kan raken. Ik heb ook van PTSS, de Posttraumatisch Stress Stoornis gehoord. Daar kun je tijdelijk, zelfs voor lange tijd, arbeidsongeschikt van raken, met alle financiële nadelen daarvan. Het is volkomen terecht dat je bij de verantwoordelijke(n) daarvoor verhaal gaat halen. Maar ik weet echt niet hoe je 'derving van levensgeluk' financieel moet vertalen. Mensen die dat wel kunnen wil ik niet kennen.
Het moet wel goed gaan met de vrede op de wereld. Volgens de Volkskrant heeft het Noorse Nobelcomité maar liefst 205 nominaties voor de Nobelprijs voor de Vrede ontvangen, een record aantal. 33 organisaties en 172 personen hebben zich in de achterliggende periode zo druk gemaakt voor de vrede dat zij, volgens weer anderen, in aanmerking zouden moeten komen voor deze prestigieuze prijs.
Hoewel: prestigieus? Ik heb zo'n gevoel dat er in dat prestige een beetje de klad is gekomen. Al weer enige tijd geleden kregen Arafat, Rabin en Peres deze prijs gezamenlijk, maar volgens mij is sindsdien de situatie in het Midden-Oosten niet merkbaar verbeterd en zijn Israëliërs en Palestijnen nog geen echte vriendjes. Vorig jaar kreeg Al Gore deze prijs vanwege de hype rond "An Unconvenient Truth". Intussen, las ik gisteren ook ergens, rijden er vrachtwagens rond met een - gesubsdieerd - roetfilter dat 20% van het fijnstof tegenhoudt in plaats van de beoogde 90%. Een paar dagen geleden schreef ik al dat we bij het bouwen van woningen niet meer zo moeilijk moeten doen over milieuregels: eerst bouwen en later kijken of de bewoners erg last van hebben.
Wat betekent die Nobelprijs eigenlijk? Zo'n beetje hetzelfde als de AKO Literatuurprijs: een clubje mensen vindt dat zhij de prijs verdient. Gefeliciteerd.
Wat doet een nieuwsmedium dat niets te melden heeft? Dat gaat speculeren. De kranten van gisteren hadden over het neergestorte Turkse vliegtuig nog niet veel meer te melden dan radio en tv eergisteravond. Toen was bekend dat er negen doden en een aantal gewonden waren en verder niets. Dus wordt er over gepraat in 'De Wereld Draait Door'. Dus wordt er over gespeculeerd in 'NOVA'. Dan doen 'Pauw en Witteman' het nog eens dunnetjes over. 'Netwerk' heb ik niet gezien, maar dat zal ook wel een deskundoloog aan het woord gelaten hebben die niet verder kwam dan de mededeling dat er over de oorzaak van het neerstorten nog niets met zekerheid te zeggen valt. "Van Turkish Air zijn heel wat toestellen neergestort." O, vandaar. "O nee, de laatste vijf jaar is er bij Turkish Air geen ongelukje geweest. En in alle drukte vergeet iedere verslaggever te melden dat er niet gedacht wordt aan een terroristische aanslag.
Pieter van Vollenhoven was helemaal naar Hilversum gekomen om te vertellen dat we pas wat meer weten als de 'black box' en de voicerecorder zijn onderzocht. Ja, dat hadden ze mij ook kunnen vragen en dan had ik hetzelfde antwoord gegeven. Pieter was ook in het wrak geweest. Dat zag er allemaal niet mooi uit. Bepaald geen onverwachte beschrijving van de situatie.
Groot nieuws gisteravond in het NOS-journaal: de black box en de voicerecorder worden in Parijs onderzocht. Om de een of andere duistere reden spreken de piloten Turks onder elkaar en daar kunnen de Nederlandse deskundigen en hun apparatuur niets mee.
En het is niet eens komkommertijd. Maar het leidt wel af van dat gezeur over de economische crisis.
"Wat in Hilversum voor kunst doorgaat is vaak cultuur en wat cultuur heet mag die naam niet altijd hebben." Zo'n uitspraak bedenk ik echt niet zelf, die haal ik van www.omroepc.nl. En die uitspraak zet mij aan het denken. Wat is 'kunst' ook al weer? Volgens van Dale online: "het creatief en origineel tot uiting of voorstelling brengen van gedachten of gevoelens op vaak ontroerende of schokkende wijze". Cultuur is: "kunst en wetenschap". Dus: 'Wat in Hilversum voor kunst doorgaat is vaak kunst en wetenschap en wat kunst en wetenschap heet mag die naam niet altijd hebben.' Wat 'Omroep C' eigenlijk bedoelt is: de omroep (ook de publieke) geeft een hoop rotzooi te horen en zien. Zorg dat wij vóór 1 april 2009 50.000 leden hebben en ergens in 2010 krijg je in ieder geval twee uur per week tv-programma's die vaak ontroerend of schokkend zijn, want kunst. Of cultuur, whatever.
De huidige publieke omroep is 'te links' of 'te Volkskrant', dus 'we' zitten te springen om een 'rechts' geluid. Voor de oudjes hadden we 'Max' al. LLink is er voor een betere wereld, ook nooit weg. De VARA is verschillig. De EO is voor God. De VPRO is van God los. De TROS is één grote familie. NCRV, KRO, AVRO en BNN maken ook programma's voor mensen die zij als hun doelgroep zien. Als er tussen al dat oppervlakkige geneuzel toevallig eens een keer iets zit wat aan kunst of cultuur doet denken, is dat midden in de nacht of in de vroege weekenduren. Dat schiet niet op, natuurlijk. Wil je een keer op prime time geschokt of ontroerd worden, dan moet je echt lid van Omroep C worden.
Ik lees wel eens een boek. Ik ga diverse keren per jaar naar het Concertgebouw. Over een paar weken kun je me tegenkomen in het Prado in Madrid. Begin april ga ik helemaal naar de Doelen in Rotterdam om één stuk van één componist te horen. Dus ga me niet vertellen dat ik niks met kunst en cultuur heb. Vreemd genoeg echter heb ik nooit gedacht: ik wou dat er wat meer kunst en cultuur op tv was. Dat zal wel aan mij liggen, want ik heb een nogal eigenzinnige opvatting over kunst. (Kunst bestaat niet.) Daar komt bij dat, als ik naar kunst wil kijken, ik dat graag met mijn eigen ogen doe en niet via de ogen van een cameraman of regisseur, die weer zijn eigen kunst zit te maken met de kunst van een ander.
Ik heb dus tv en kijk zelfs elke dag even of een van de vele netten waarover ik beschik iets te bieden heeft wat ik graag zou willen zien. Het merendeel van het aanbod kun je, wat mij betreft, meteen doorspoelen. Van de rest kun je een hoop missen zonder dat je leven daardoor in ernstige mate negatief beïnvloed wordt. En maar hoogst zelden word je geconfronteerd met iets dat je echt raakt en niet een uur later vergeten bent. Dat geldt wat mij betreft net zo hard voor kunstprogramma's.
Jeroen Krabbé is een groot kunstenaar voor het aangezicht des Heren, dus hij is 'ambassadeur' van Omroep C. Gisteravond was hij bij RTL7 te zien als slechterik in de film 'Robin Hood', een doodgewone B-movie, cultuur misschien, maar kunst? OK, in huize Krabbé moet ook brood op de plank komen en als dat niet met Hamlet of Oedipus kan, dan maar als slechterik in een B-movie. Een tijdje geleden mocht Jeroen in 'De Wereld Draait Door' reclame maken voor Omroep C. Hij wil geloof ik programma's waarin kunst 'geduid' wordt, of waarin de kunstenaar vertelt hoe zhij daartoe gekomen is. Het zou ook fijn zijn als hem verteld werd wat er allemaal te zien is in de vele galerieën die ons land rijk is. En veel mensen willen dat met hem, echt wel een paar honderdduizend tegelijkertijd met hem, zegt hij. Nou, ik geloof er geen pest van. Televisiemakers onderzoeken het kijkgedrag van de mensen. Als vier- of vijfhonderduizend mensen liever kijken naar "Mozart, de Ennio Morricone van de 18e eeuw" dan naar "Boer zoekt koe", dan máken ze een programma over Mozart en niet over die boer. Vraag mij niet waarom de meeste mensen toch liever die boer zien, want dan geef ik een antwoord dat sommige mensen uiterst elitair zouden vinden. En ik ben helemaal niet elitair, want ik kijk liever naar 'Mission Impossible' dan naar 'Gradually' van Maziar Miri. (Die is nu te zien in het Filmhuis, dus qua kunst zit die wel goed.)
Jeroen moest toegeven dat er heden ten dage best goede kunstprogramma's op tv te zien zijn, maar niet op de goede tijden. Ja, hoor eens hier, de 'Palingsoap' glijdt er zo in, maar voor kunst mag je best een beetje moeite doen. Dat hebben die kunstenaars ook gedaan.
Van november 1963 tot april 1965 was ik onderwijzer. Tijdens die korte onderwijscarrière heb ik wel eens het idee geopperd dat de vaste schoolvakanties afgeschaft konden worden, in samenhang met een systeem van individueel onderwijs, waarin ieder kind zijn eigen tempo volgt. Ik werd collegiaal, maar daarom niet minder hartelijk uitgelachen om dit werkelijk te dwaze idee.
Ik was ruim veertig jaar te vroeg met mijn idee. Niks geen vaste schoolvakanties meer: stel de basisschool gewoon het hele jaar open. Ouders kunnen dan zelf kiezen welke weken ze vrij nemen. Zo’n flexibele school past in een moderne samenleving. Dat was te lezen in Trouw van 23 februari 2009. Dit keer is het geen 'dwaze eenling' die met dit idee komt, maar een heuse 'denktank' van mensen die bij het onderwijs betrokken zijn, zoals Kees Swart, directeur onderwijs bij de stichting Spoor, een openbaar schoolbestuur van 25 scholen in Noord-Holland. Waarom, vraagt Swart zich af, hebben leerlingen eigenlijk vrij op vaste vakantieweken, en waarom op woensdagmiddag? "Omdat men dat honderd jaar geleden zo bedacht heeft. De maatschappij is veranderd, het onderwijs niet."
Er zijn naar mijn idee twee basiselementen: een kind moet een vast aantal uren per jaar naar school en leerkrachten hebben een contract voor zoveel uur lesgeven. In mijn kweekschooltijd waren er al diverse manieren van individueel onderwijs: Montessori, Jenaplan en Dalton waren de bekendste. Het gebruik van computers, waar geen kind zijn hand meer voor omdraait, maakt dit alleen maar makkelijker: een kind gaat naar 'rekenen level 8' (kubieke maten), als hij alle opdrachten van 'rekenen level 7' (oppervlaktematen) correct heeft uitgevoerd. In mijn kweekschooltijd kwam ook de vraag aan de orde: bij welk vak leer je logisch denken? Fout: niet bij rekenen. Rekenen is een trucje uit je kop leren toepassen. Logisch denken leer je bij je 'taal': het antwoord geven op een vraag door elementen uit een stuk tekst bij elkaar te voegen. Daarom zijn taalonderwijs en lezen zo belangrijk, nog afgezien van het goede gebruik van d'tjes en t'tjes en het gebruik van de tussen-n. Daarvoor hoef je ook alleen maar een paar regeltjes uit je kop te leren. Het is wel handig als je uit je hoofd weet dat Arnhem niet de hoofdstad van Zeeland maar van Drente is en dat je zo ongeveer weet waar het ligt (plus wat andere grote plaatsen en rivieren), maar het is nog handiger als je met de index van een atlas weet om te gaan of soepeltjes Google weet te hanteren. Dan hoef je geen tijd meer te besteden aan het uit je hoofd leren van Hoogezand - Sappemeer - Zuidbroek - Scheemda of Bali - Lombok - Sumba - Sumbawa - Floris - Timor.
Zou het ook niet erg fijn zijn als je gedurende een reeks van jaren niet meer gebonden zou zijn aan een zomervakantie in juli of augustus, waarin alles vol is? Of op donderdagochtend met je kind nieuwe kleren te kopen, omdat woensdagmiddag op je werk wat minder goed uitkomt?
En als we er nu eens voor zorgen dat er echt voldoende leerkrachten komen, kunnen die met dezelfde hoeveelheid vakantie toe als iedere andere werknemer en kunnen ze ook een keer in mei of juni hun 'lange vakantie' nemen.
De denktank gaat volgende week het land in. Eerlijk gezegd houd ik mijn hart vast als ik mij de reacties voorstel.
Eindelijk is er een politieke meerderheid! Het CDA en de VVD waren al zover, maar het wachten was nog op de PvdA. Die vindt nu ook dat we eens moeten ophouden met dat gezeik over milieuregels als we wonigen willen bouwen voor 'onze mensen'. Dat zegt Trouw tenminste: De PvdA stapt af van het idee dat ontwikkelaars zich bij bouwplannen aan alle milieunormen moeten houden. Nog niet zo lang geleden vonden 'we' ook dat we niet zulke strenge regels voor banken moesten maken. Je moest woningcorporaties ook lekker hun gang laten gaan. Het taxivervoer hebben we geliberaliseerd.
Gisteren schreef ik nog over Philadelphia en over de nieuwe wet die Ernst Hirsch Ballin aan het maken is, zodat er in de zorg weer wat beter toezicht gehouden kan worden. Als je een regelmatig lezer van 'Beggartalk' bent, weet je dat ik al vaker heb geschreven over regeltje die ingevoerd moeten worden, omdat we een tijd geleden regeltjes hebben afgeschaft en het vervolgens gierend uit de klauw liep, met de financiële en daarop volgende economische crisis als meest sprekende voorbeeld.
Kijk, als je nu gaat bouwen zonder op al die milieuregeltjes te hoeven letten, dan heb je best kans dat de bewoners van al die mooie nieuwbouw te maken krijgen met geluidsoverlast of voortdurend teveel fijnstof moeten inademen. Dat zal dan na een paar jaar wel blijken, maar geen nood: dan kun je immers altijd nog geluidsschermen gaan aanleggen. Dat vindt PvdA-Kamerlid Roos Vermeij tenminste. Die heeft tegen die tijd misschien ook wel iets laten bedenken om dat fijnstof uit de buurt te houden. (Dat fijnstof, heb ik mij laten vertellen, levert op jaarbasis veel meer doden op dan meeroken. Elk jaar sterven 18000 Nederlanders tien jaar te vroeg door fijn stof in de lucht. Dat schreef Trouw op 18 augustus 2005.)
De projectontwikkelaars wrijven zich intussen in de handen en ze hebben het tij mee: we moeten de bouwvakkers in deze moeilijke tijden aan het werk houden. En als er toch minder gecontroleerd wordt, kun je hier en daar nog wel een regeltje 'vergeten'. Er zal wel eens een parkeergarage inzakken of een balkonnetje naar beneden donderen, maar dat is van later zorg. De problemen van nu moeten nu opgelost worden. Freek de Jonge zong het een tijd geleden al: Laat het milieu de kolere krijgen, leve de CO2-uitstoot, Er is leven, er is leven na de dood.
De 'vader' van het moderne kapitalisme, Adam Smith (1723 - 1790), zag in de vrije markteconomie de 'onzichtbare hand' die voor harmonie en evenwicht zou zorgen. Die hand is daarom vaak onzichtbaar, omdat hij er, vrees ik, helemaal niet is. Hij is in ieder geval niet altijd sterk genoeg om te voorkomen dat harmonie en evenwicht verstoord worden door pure hebzucht, frauduleuze praktijken, ijdeltuiterij en machtswellust.
"Schoenmaker, houd je bij je leest." Dit gezegde kennen we allemaal. Het betekent zoveel als: ga geen dingen doen waar je geen verstand van hebt.
Philadelphia (=broederliefde) is een al lang bestaande stichting die zich bezighoudt met de zorg voor 'mensen met een verstandelijke beperking'. (Lang geleden waren dat 'zwakzinnigen', maar we werden steeds politiek correcter, dus dat werden 'verstandelijk gehandicapten', vervolgens 'mensen met een verstandelijke handicap', nu dus 'mensen met een verstandelijke beperking'. Mij lijkt 'mensen met andere kwaliteiten' nog mooier.) Philadelphia heeft van oudsher een protestants-christelijke signatuur. Om met Cornelis Paradijs (pseudoniem van Frederik van Eeden) te spreken: "Godes hand rust buiten kijf zichtbaar op dit vroom bedrijf", althans tot voor kort.
Philadelphia ging mee met de veranderingen in de zorg, werd door fusies steeds groter en ontdekte 'de markt', met name de vastgoedmarkt. Volgens de Volkskrant had het management belangstelling voor 'panden met een grootse uitstraling'. Philadelphia verruimde zijn 'markt': niet meer alleen mensen met andere kwaliteiten, maar ook ouderen kwamen in het vizier: Vermogende vegetarische ouderen werden aangewezen als een veelbelovende doelgroep en groeimarkt voor het concern. Hoeveel vermogende vegetarische ouderen zijn er eigenlijk in Nederland die ook nog eens hun tijd willen doorbrengen in protestants-christelijke sfeer in een pand met een grootste uitstraling? Philadelphia kocht ook een hotel op Schiermonnikoog, waar die kwalitatief andere mensen hun vakantie zouden kunnen doorbrengen. Die mensen zijn echter niet helemaal achterlijk en zeker hun familie en/of geldbeheerders niet. Die hadden namelijk door dat een vakantie in Turkije een stuk goedkoper was (en meer kans op zon, natuurlijk).
Je begrijpt waar ik heen wil: alles bij elkaar ging er bij die vastgoedprojecten voor 24 miljoen euro de mist in. De inkomsten van Philadelphia komen voornamelijk uit de AWBZ. Die 24 miljoen hebben wij dus met ons allen opgebracht. Gelukkig is Ernst Hirsch Ballin, onze nijvere en christelijke minister van justitie, bezig een Wet maatschappelijk ondernemen in elkaar te sleutelen. Die regelt dat falende zorgtoezichthouders voortaan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Minister Klink van Volksgezondheid benadrukte onlangs de noodzaak van deze wet. Onze vriend Ernst is bij uitstek deskundig op dit terrein en niet alleen als jurist: van 1995 tot 2005 was hij zo'n toezichthouder bij Philadelphia, maar hij verzuimde bij vastgoedtransacties naar taxatierapporten en businessplannen te informeren, ook toen duidelijk werd dat er vertragingen en kostenoverschrijdingen waren. Ook greep hij niet in toen bleek dat de directie projecten doorzette tegen de wens van het personeel, de vastgoedafdeling van het concern en de ouders van de cliënten.
De Volkskrant noemt geen namen, maar meldt wel dat de directie bestond uit CDA-prominenten. Ernst is ook tamelijk prominent in CDA-kringen. Christenen onder elkaar vertrouwen elkaar natuurlijk volkomen. Een ex-werknemer van Philadelphia zegt: Weet je wat het is met gereformeerden? Ze bidden voor de vergadering, maar na afloop steken ze je net zo goed een mes in de rug.
