Ouderwets

"Vroeger was alles beter." Dat zul je mij niet gauw, eigenlijk nooit, horen zeggen. Een heel enkele keer wil ik wel eens voor een bepaald iets een uitzondering maken, de 'oudejaarsconference' bijvoorbeeld. Tegen beter weten in heb ik naar Youp van 't Hek gekeken. Af en toe, ik geef het toe, kon er een glimlach bij me af. Ik ben nou eenmaal het stadium voorbij waarin ik al in lachen uitbarst als een volwassen man voor een volle zaal en een nog veel groter tv-publiek "kut" zegt. En als hij weer zijn eigen vrouw, of een andere vrouw of vrouwen in het algemeen afzeikt, denk ik: dat deed je tien jaar geleden ook al, Youp; ik weet het: succes en daverende lach zijn verzekerd, maar bedenk eens iets nieuws.

Er is intussen al een hele generatie opgegroeid die niet meer 'live' DE oudejaarsconference van Wim Kan heeft meegemaakt, die niet meer weet dat met hem die traditie is begonnen, eerst op de radio, later op de tv. Het gebeurde niet elk jaar, want Wim Kan trad alleen voor de VARA op en je had toen nog meer omroepverenigingen dan radio- en tv-netten, dus kon de VARA niet elke 31ste december uitzenden. Maar als het weer zover was zat ook 'heel Nederland' aan de radio en later de tv gekluisterd.

Om de conference van Wim Kan ten volle te kunnen waarderen moest je wel redelijk op de hoogte zijn van wat zich in de politiek afspeelde, want daarover ging het grotendeels en hij spaarde links noch rechts. Dat was nog in de tijd dat het zeer ongebruikelijk was bij de VARA openlijk kritiek te uiten op dat andere lid van de 'rode familie', de PvdA. Een beetje politicus wilde toen liever door Wim Kan publiekelijk in de maling worden genomen dan niet in zijn conference genoemd worden. Dan was je kennelijk niet belangrijk genoeg.

Wim Kan heeft nooit gezegd waar hij zelf politiek gezien 'stond', met één uitzondering. In de Tweede Wereldoorlog werd hij door de Japanners te werk gesteld bij de beruchte Birmaspoorlijn. Toen in 1971 keizer Hirohito een officieel bezoek aan Nederland bracht heeft hij daartegen, zowel binnen als buiten het theater fel geprotesteerd. Bij YouTube kun je zien hoe hij dat op het toneel deed. Klik hier om nog eens een stukje 'ouderwets' cabaret te zien.

Voornemen

Zo, voor degenen die niet de joodse, islamitische, Chinese of nog een andere dan de Gregoriaanse kalender volgen, is een paar uur geleden weer een nieuw jaar begonnen. Het is goed gebruik om dan iedereen een voorspoedig jaar te wensen, dus - voor wat het waard is - bij deze.

Een ander gebruik is je rond de jaarwisseling voor te nemen bepaalde dingen te laten - zoals het knijpen van katten in het donker, het hinderen van ambulancepersoneel, of het blindelings overbrengen van spaarcenten naar een bank die een nog hogere rente belooft - of bepaalde dingen juist te doen: oude mensen helpen bij het oversteken, Geert Wilders bekeren, alleen positief getinte blogs schrijven en meer in het algemeen lief en aardig zijn voor de medemens.

Af en toe bedenk ik ook wel eens iets positiefs, maar als ik na rijp beraad nog steeds van mening ben dat het positief is, vind ik het niet zinvol met de uitvoering daarvan te wachten tot iedereen vuurwerk begint af te steken.

Wat verwacht ik van het komende jaar? Niets! Nou niet meteen gaan denken dat ik ontzettend negatief ben of doe. Ik kan verwachten wat ik wil, maar als ik die verwachtingen gerealiseerd wil zien, zal ik daar toch vooral zelf wat aan moeten doen. Ik kan hier een verlanglijstje publiceren, maar ik ben niet zo naïef dat ik denk dat iedereen zijn best gaat doen om aan die verlangens tegemoet te komen. De meeste mensen, ook familie en vrienden, hebben wel wat anders aan hun kop. Mijn generatiegenoten hebben kinderen en (vaak) kleinkinderen die ze het ook graag naar de zin maken. Gelijk hebben ze. Waar het op neer komt is dat naar alle waarschijnlijkheid 2009 voor mij niet veel zal verschillen van 2008. Daar was ik best tevreden mee en het ontbreekt me aan de ambitie om het allemaal ineens veel leuker, spannender en boeiender te gaan maken. Mocht ik in de loop van het jaar iets positiefs voor een ander kunnen betekenen, dan ben ik vast de beroerdste niet om dat nog te doen ook. Ik zal het in ieder geval proberen. Dat lijkt bijna een goed voornemen.

PS
Gisteren zag ik bij AH een kaartje met een recept voor 'mosterd-mosselsoep met wortel'. Ik maak en eet graag (een maaltijd)soep, dus die heb ik maar eens gemaakt: een aanrader!

Uniform

Jaren lang beschouwde Israël de PLO als een terreurorganisatie, waarmee niet onderhandeld kon worden. Uiteindelijk werd onder internationale druk toch lang en moeizaam gepraat. Dat leidde tot een akkoord en zelfs tot een Nobelprijs voor de Vrede.

Hamas was in zijn beginperiode vooral een groepering die zich toelegde op de verbetering van de maatschappelijke positie van de Palestijnen in de de door Israël bezette gebieden door middel van o.a. onderwijs en gezondheidszorg. Hij werd zelfs heimelijk door Israël gesteund als tegenkracht van de PLO. In 2005 won Hamas bij algemeen als redelijk democratisch beschouwde verkiezingen de absolute meerderheid in het Palestijnse parlement. Dat was niet de bedoeling van Israël, de VS en de EU. Israëliërs mochten zich nog steeds als kolonist in de bezette gebieden vestigen, maar gewapend verzet daartegen was terreur en met terroristen wordt niet gepraat.

Ik ben er falikant tegen dat verzet wordt gevoerd door het plegen van bomaanslagen waarbij veel onschuldige mensen omkomen. Ik ben falikant tegen raketaanvallen op burgerdoelen vanuit Gaza op Israël. Ik ben falikant tegen het beschieten van een universiteit in Gaza door het Israëlische leger. Ik ben falikant tegen het door Israël bijna volledig van de buitenwereld afsluiten van Gaza, een stuk grond dat net iets groter is dan twee maal de landoppervlakte van Texel, maar waar anderhalf miljoen mensen leven, onder de meest erbarmelijke omstandigheden. Zo houd je een kweekvijver van fanatisme en terreur in stand.

De PLO was ooit uit op de vernietiging van de staat Israël, totdat Yasser Arafat de hand schudde met Shimon Peres en Yitzhak Rabin (die niet door een Palestijn, maar door een fanatieke landgenoot werd vermoord). Israël, de VS en de EU hebben in 2005 een unieke kans op toenadering laten liggen toen ze categorisch weigerden zelfs maar met Hamas te praten toen deze de parlementsverkiezingen won en een Palestijnse Autoriteit vormde. Nu staat het Israëlische leger weer paraat om nog meer dood en verderf te zaaien in Gaza, als wraak voor raketaanvallen. De 'stand' was volgens het NOS-journaal van gisteravond 20.00 uur: 4 dode Israëliërs, 370 dode Palestijnen.

Als je mensen een geweer geeft, in een tank zet of vanuit een vliegtuig raketten laat afschieten op niet of nauwelijks beschermde doelen, moet je niet vergeten ze een uniform te laten aantrekken. Dan zijn het militairen die een operatie uitvoeren. Zonder uniform zou je ze misschien kunnen verwarren met terroristen.

Zakelijk

Een zakenvrouw wil in haar bedrijf van oude vrijwilligsters af, want die zijn niet professioneel genoeg. Op zich is de constatering dat vrijwilligsters niet professioneel zijn niet zo onredelijk. Daarom krijgen ze ook geen salaris en daarom zul je ze meestal niet in de Raad van Bestuur of op andere hogere managementposities aantreffen. Ze doen in het algemeen bescheiden, nauwelijks opvallende werkzaamheden, waarvoor geen opleidingen bestaan. Ik heb tenminste nog nooit gehoord van een cursus 'bloemen in een vaas zitten'.

De zakenvrouw waar het hier om gaat is Aysel Erbudak, haar 'bedrijf' is het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam, dat zij, dat moet gezegd worden, succesvol uit de rode cijfers heeft gehaald. Die vrijwilligsters zijn oudere vrouwen. Die zetten, volgens Trouw, de bloemen in een vaas, maken een praatje met de patiënten, wijzen bezoekers de weg en zorgen op de poliklinieken dat de taxi komt. Dat zijn activiteiten waar de betaalde, professionele krachten al lang niet meer aan toe komen. Na aanvankelijk enthousiasme ("In het bedrijfsleven, waar zij vandaan komt, had ze zoveel vrijwilligerswerk nog nooit gezien."), werd Aysel wat kritischer: "Erbudak vindt dat oudere vrijwilligers slecht zijn voor het imago van haar ziekenhuis. Ze werkt liever met betaalde krachten." Inmiddels zijn 45 vrijwilligsters vertrokken. Het artikel in Trouw vermeldt niet hoeveel betaalde krachten hun werk hebben overgenomen, maar ik heb een akelig vermoeden.

Ik heb diverse malen enige tijd in een ziekenhuis doorgebracht en heb de activiteiten van die oudere vrijwilligsters dus met eigen ogen kunnen waarnemen. Gek genoeg heb ik die nooit geassocieerd met een ouderwets, onprofessioneel, onzakelijk imago van het betreffende ziekenhuis. Dat komt waarschijnlijk door het feit dat ik, afgezien van een paar jaar boekhandel, altijd in de dienstverlenende sector en bij de overheid heb gewerkt, die zoals bekend van elk zakelijk inzicht gespeend zijn en niets liever doen dan balken zoeken om het geld overheen te gooien.

Ik ben maar eens naar de website van het Slotervaartziekenhuis gegaan en ik werd meteen gerustgesteld. Want wat las ik op de openingspagina? "Binnen het Slotervaartziekenhuis staat de patiënt centraal. Dat merkt u aan de kwaliteit van de zorg en de persoonlijke aandacht die u van ons krijgt." Toen viel mijn oog op een link naar 'Vacatureoverzicht'. Ik heb de vacatures in de categorieën 'Verplegend en verzorgend', 'Medisch en paramedisch' en 'Poliklinieken en assistenten' even op een rijtje gezet:
- Verpleegkundigen interne/oncologie;
- Algemeen verpleegkundigen;
- SEH-verpleegkundige;
- O & G Verpleegkundige;
- Kinderverpleegkundigen;
- Neonatologieverpleegkundige;
- MCU-Verpleegkundige;
- IC-verpleegkundigen;
- Recoveryverpleegkundige;
- Recoverymedewerker in opleiding;
- Senior verpleegkundige Geriatrie;
- Klinisch verloskundigen;
- Meewerkend hoofd diëtetiek;
- Anesthesiemedewerkers;
- Intensivist;
- Oogarts;
- Apotheker;
- Arts Assistent Neurochirurgie (nio);
- Anios neurologie;
- Orthopedisch chirurg;
- ANIOS Klinische Geriatrie;
- Doktersassistentes;
- Afdelingsassistenten;
- Longfunctie assistent.
(ANIOS=arts niet in opleiding tot specialist.)

Het zal je opgevallen zijn dat diverse vacatures, met name bij verpleegkunde, meervoudig zijn. Mocht ik onverhoeds in het Slotervaartziekenhuis terecht komen en iets minder persoonlijke aandacht krijgen dan waarop ik gerekend had, dan weet ik al vast waar dat aan ligt. Ik beloof Aysel bij voorbaat dat ik mijn bezoekers zal vragen geen bloemen mee te nemen of ze moeten garanderen die zelf in het water te zetten en regelmatig dat water te verversen.

Het is al weer zes jaar geleden dat ik binnen een kort tijdsbestek twee maal in andere ziekenhuizen in Amsterdam terecht kwam, resp. voor drie weken en één week. Ik kan me niet herinneren overstelpt te zijn door persoonlijke aandacht. In die zes jaar heeft het marktdenken in de ziekenhuizen toegeslagen. Persoonlijke aandacht aandacht kost tijd, dus menskracht, dus geld. De eerste de beste ziekenhuismanager die mij probeert wijs te maken dat ik binnen zijn/haar ziekenhuis centraal sta zal ik zeer welgemeend en zeer van harte in zijn/haar gezicht uitlachen. Dan reageer ik nog gematigd.

Stressvol

Af en toe ben ik ontzettend blij dat er psychotherapeuten zijn, niet omdat ik dan behoefte heb aan ondersteuning of omdat ik iets uit mijn onderbewuste wil opvissen, maar omdat die hebben doorgeleerd voor iets waar ik maar weinig of niets van afweet. Zij kunnen dus wetenschappelijk onderbouwen wat ik al jaren 'aan mijn water voel'. Carien Karsten is, volgens de Volkskrant, zo'n therapeute en zij is gespecialiseerd in stress.

Volgens Carien Karsten (...) vieren veel mensen geen Oud en Nieuw omdat de avond dankzij regels en verplichtingen per se leuk moet zijn. 'De stressvolle decembermaand afsluiten met en spetterend feest is lastig. Plezier kun je niet afdwingen of plannen. Mensen kijken met de feestdagen te veel naar de wensen van anderen, en niet naar zichzelf. Daarmee leg je jezelf te veel druk op.'

December is dus niet voor iedereen een leuke en gezellige maand. Carien zal niet uit haar duim zuigen dat het een "stressvolle" maand is. Het zal wel eigenwijs klinken, maar ik had geruime tijd geleden al door dat je plezier niet kunt "afdwingen of plannen". Ik houd niet van stress, dus niet van afgedwongen gezelligheid. Daarom heb ik tijdens de afgelopen kerstdagen in mijn eentje zitten klooien en daarom doe ik dat met Oud en Nieuw weer. Dat is ook niet per se leuk, maar ik zal me redelijk ontspannen voelen. (Simon Carmiggelt heeft 'klooien' ooit gedefinieerd als: een vorm van actief niets doen.)

Eigenwijs als ik ben ga ik nog een stapje verder dan Carien. Verjaardagen, huwelijksfeesten, jubilea en andere bijeenkomsten ter gelegenheid van de viering of herdenking van wat voor gelegenheid ook, zijn niet per se leuk. Als ik dat soort 'feestelijkheden' bijwoon, is dat meestal niet omdat ik mezelf een plezier wil doen, maar omdat anderen prijs stellen op mijn aanwezigheid. Er is een niet eens zo'n gering aantal mensen die ik dat plezier best wil doen, maar die kennen me goed genoeg om te weten waarom ik er ben en als ik er niet ben doen ze er niet moeilijk over: "Zo is ie nou eenmaal." Inderdaad, daar heb ik nooit een misverstand over laten bestaan. En ik wil best toegeven dat ik soms na zo feestje constateer dat ik me eigenlijk wel geamuseerd heb, of leuk met iemand heb zitten praten, of een interessant persoon voor het eerst ontmoet heb.

Goed voornemen voor 2009: minder stressen, dus minder feesten.

Breedbeeld

Sorry, vandaag zul je het zonder veel 'Beggartalk' moeten doen. Gisteren heb ik de gehele dag met een drietal vrienden - in gedachten en breedbeeld - avonturen beleefd in Casablanca, Colombia, de Amerikaanse prairie, Washington DC en een B52 bommenwerper. De spanning was af en toe te snijden, maar er was ook plaats voor een gulle lach. Er was een keur aan gerenommeerde acteurs (Humphrey Bogart, Ingrid Bergman, Peter Sellers, George C. Scott, Kathleen Turner, Michael Douglas, Danny DeVitto, Claudia Cardinale, Henry Fonda en Jason Robards) en regisseurs (Sergio Leone, Stanley Kubrick, Michael Curtiz en Robert Zemickis). Er was ook voldoende bier en wijn. Kortom: een aangename dag, maar geen tijd om over teksten na te denken.

Ouderdom

Gisteren schreef ik dat Onze Majesteit in haar kerstboodschap algemeen geaccepteerde gemeenplaatsen weer netjes op een rijtje had gezet, overigens zonder dat ik naar haar geluisterd had. Gisteren heb ik toch maar even in de Volkskrant gekeken en ik bleek gelijk te hebben. De jongeren van nu zijn de ouderen van straks, waarschuwde de koningin. Ik kan me niet voorstellen dat er iemand is die haar op dit punt zou willen tegenspreken.

Stel je even voor dat ik met jullie meegegeten had en bij het natafelen had opgemerkt: Ouderdom wordt vaak alleen als probleem gezien. Maar de maatschappij kan zich niet veroorloven ouderen af te schrijven; vergrijzing heeft ook een verrijkende kant. De vrije tijd kan positief worden benut. Levenservaring en wijsheid kunnen worden verzilverd als ouderen die mogelijkheden ook zelf aangrijpen. Zou je erg onder de indruk zijn geweest van mijn wijze woorden? Zou je willen dat ik die woorden voor het front van de natie op twee tv-netten tegelijk had kunnen uitspreken als Beatrix me niet voor geweest was?

Beatrix is een jaar en een beetje ouder dan ik. Zij werkt nog steeds, staat zogezegd in het volle leven, terwijl ik al ruim acht jaar in de marge rondscharrel. Ik weet niet of zij de manier waarop ik mijn overvloed aan vrije tijd benut als 'positief' beschouwt. Ik durf niet te zeggen dat ik voortdurend mijn levenservaring zit te verzilveren en over mijn wijsheid zullen we het helemaal maar niet hebben. Ik durf wel de stelling aan dat heel wat ouderen na hun jeugd niet veel wijzer zijn geworden. Veel ouderen komen niet verder dan de wat simpele vaststelling dat het in die goeie ouwe tijd allemaal veel beter was. Helaas zijn er ook veel nog-niet- zo-ouderen die dan die 'wijze' les nog geloven ook. "De jeugd van tegenwoordig houdt van luxe. Ze heeft slechte manieren, veracht alle gezag, heeft geen respect en praat, als ze zou moet werken." Die uitspraak is écht oud, 2500 jaar, en komt van niemand minder dan Socrates. Als het toen al zo erg was, zou het nu helemaal een beestenbende moeten zijn. Maar gek genoeg komt het wel eens voor dat een jonger persoon dan ik mij zijn/haar plaats aanbiedt in tram of bus.

Jongeren die, vanwege mijn leeftijd en grijze haar, respectvol knikken als ik weer eens wat beweer, zou ik willen aanraden mij respectvol mede te delen dat ik uit mijn nek sta te kletsen als ze van mening zijn dat ik totaal verkeerd zit. Je hebt namelijk niet steeds meer gelijk naarmate je ouder wordt en niet iedereen weet zijn/haar levenservaring correct te interpreteren en om te zetten in wijsheid. Er zijn jongeren met heel wat meer levenservaring dan ouderen die niet verder kwamen dan het volgen van de platgetreden paden.

Vanwege haar positie kan Beatrix maar zeer beperkt in het publiek een eigen mening geven. Ze zegt dus alleen dingen waar niemand, vooral Jan Peter Balkenende niet, zich een buil aan kan vallen. Dat is prima, maar om dat nou via twee publieke zenders wereldkundig te maken.