Verkiezing

Vandaag wordt NIET de volgende president van de Verenigde Staten gekozen.

Zit ik hier nou ineens onzin te vertellen? Nee, ik vertel geen onzin. Vandaag gaan de Amerikanen naar de stembus om de 538 leden van het 'Electoral College' (EC; het Kiescollege) te kiezen. Ze kiezen voor een Democraat als ze willen dat Obama president wordt en voor een Republikein als ze vinden dat McCain het moet worden. Elke staat heeft in dat EC net zo veel leden als die staat leden heeft in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat samen. Het District of Columbia (Washington en omgeving), dat niet tot een staat behoort, heeft drie leden. Hoe meer inwoners een staat heeft, hoe meer leden in het Huis van Afgevaardigden, dus hoe meer leden in het EC. (Van 55 voor Californië, veruit de grootste, tot drie voor Wyoming en nog enkele kleintjes. In de Senaat heeft iedere staat twee leden.) Op 15 december a.s. (de eerste woensdag na de tweede maandag van december) kiest het EC de president en de vicepresident. Maakt dat wat uit dan?

Toen Al Gore het in 2000 opnam tegen George W. Bush, stemden meer mensen op Democratische kiesmannen dan op Republikeinse. Gore kreeg dus meer stemmen van het volk dan Bush, maar in het EC had Bush meer stemmen en hij werd president. Dat zou deze keer net zo makkelijk kunnen gebeuren. Hoe kan dat nou?

Van de 50 Amerikanse staten stemmen er in het EC 48 volgens het principe 'winner takes all'. (Alleen Maine en Nebraska wijken af, maar die kiezen resp. slechts 4 en 5 leden voor het EC.) Dat betekent bijvoorbeeld dat wanneer in Californië 27 leden van het EC voor Obama zijn en 28 voor McCain, toch alle 55 in het EC voor McCain stemmen. Kleine verschillen in aantallen stemmen in een aantal grote staten met veel kiesmannen kunnen dus leiden tot grote verschillen in het EC. In de tabel hieronder heb ik dat wat versimpeld en overdreven weergegeven.

In 2000 kreeg het Amerikaanse volk daardoor niet de president die de meerderheid wilde.

Thomas Jefferson, de schrijver van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, noemde dit kiessysteem al meer dan tweehonderd jaar geleden "the most dangerous blot on our Constitution" (de gevaarlijkste vlek op onze Grondwet). Hij had een vooruitziende blik, want het heeft de wereld opgezadeld met acht jaar George W. Bush en de zijnen. Er is verschillende keren geprobeerd de Amerikaanse Grondwet zo te wijzigen dat de president rechtstreeks door het volk gekozen wordt. De daarvoor benodigde meerderheid (tweederde van het aantal stemmen in het Congres en driekwart van het aantal staten) is nog nooit gehaald, met name omdat de kleinere staten daartegen zijn. De Amerikanen zijn erg trots op hun democratische syteem.

Meerderheid

Als de Amerikaanse president in Nederland zou worden gekozen, kon Barack Obama rustig gaan slapen. Tachtig procent van de Nederlanders zou op hem stemmen. Dat is een meerderheid waar menig Nederlands politicus jaloers op zou zijn.

Ik vermoed dat niet veel Nederlanders heel erg goed op de hoogte zijn van de programma's van de Nederlandse politieke leiders. Nog veel minder Nederlanders zullen op de hoogte zijn van de programma's van Barack Obama en John McCain. Waar komt dan die overweldigende meerderheid van Obama vandaan?

Dan nog een vraagje. Eén Amerikaanse president is niet door het volk gekozen, ook niet als kandidaat voor het vicepresidentschap. Welke president was dat?

Narrig

De benoeming van Ahmed Aboutaleb tot burgemeester van Rotterdam is rond. Da's fijn, want nu hebben we weer de tijd om lekker allerlei (partij)politieke robbertjes te gaan uitvechten die daarmee samenhangen. Wie heeft er 'gelekt' uit de vertrouwenscommissie van de gemeenteraad? Of is er toch uit 'Den Haag' gelekt? Waarom wist Jan Peter pas op het allerlaatste moment - en dan nog via via - dat iemand van 'zijn' ploegje naar die functie gesolliciteerd had?

Ik ben er geen voorstander van dat een burgemeester via een referendum gekozen wordt. Ik geloof niet in het principe 'vox populi vox dei'. Dat betekent niet dat ik vind dat een gemeenteraad vanzelfsprekend een betere beslissing kan nemen dan 'het volk'. Ook de stem van de gemeenteraad is niet gelijk aan de stem van God. Maar als AkzoNobel of Philips een nieuwe voorzitter van de Raad van Bestuur nodig hebben, schrijven ze ook geen verkiezing door het voltallige personeel uit.

Het enige waar ik bezwaar tegen heb is het feit dat zo'n burgemeestersbenoeming in het geheim plaatsvindt. We hoorden pas dat Aboutaleb gesolliciteerd had toen zijn voordracht al helemaal rond was en dus in feite zijn benoeming. Het was een publiek geheim dat Gerd Leers, burgemeester van Maastricht, graag zou 'promoveren' en dat het CDA het heel fijn gevonden zou hebben als hem dat gelukt was.

Wat zou er nu tegen geweest zijn dat beide heren in alle openheid gesolliciteerd hadden? Beiden zijn in het algemeen gerespecteerde bestuurders. Voor bestuurders is het burgemeesterschap van Rotterdam een uitdagende en aantrekkelijke functie. Niemand zou zich erover verbazen dat zij die baan ambieerden. Natuurlijk, ze hadden allebei al een mooie baan, maar er zijn meer mensen met een mooie baan die naar een andere, volgens hun nog mooiere, baan solliciteren. Daar kijkt niemand van op. Ja, er kan er maar eentje benoemd worden. Dat werd dus Aboutaleb. Is er nu iemand die denkt dat Gerd Leers een flapdrol is, totaal ongeschikt voor die functie? Dat denkt niemand. En als Gerd Leers het geworden was, had dat wat afgedaan aan de kwaliteiten van Ahmed Aboutaleb?

In dit land blijft niets lang geheim. ('Three can keep a secret, if two of them are dead.') 'Het volk' wordt pas narrig als er in achterkamertjes, achter gesloten deuren dealtjes worden gemaakt over iets heel normaals als het benoemen van een burgemeester. Het CDA zit nu te kniezen omdat in geen van de vijf grootste steden één van hun burgemeester is. En door al die financiële toestanden krijgt Wouter Bos veel te veel aandacht, volgens het CDA. Dan wordt het weer tijd voor politiek gezeur en gezever. Daarom houden mensen niet van 'de politiek'.

Integer

'Zonder namen te willen noemen' wijst Wellink op een topbankier die achteraf aangaf niet te weten wat subprime was, terwijl zijn bank miljoenen op deze Amerikaanse rommelhypotheken verloor. Ja, sorry hoor, die kredietcrisis blijft me bezighouden. En Trouw (en alle andere kranten) blijven erover schrijven. Trouw wil trouwens wel die naam noemen: Michael Enthoven, voormalig topman bij zakenbank NIBC. Dat "voormalig" lijkt me wel logisch, toch? Maar wat lees ik dan een een paar woorden verder? Hij is "tegenwoordig voor minister Wouter Bos commissaris bij ABN Amro."

Wouter nationaliseert dus ABN Amro. Iedereen blij. Dan gaat Wouter zoeken naar iemand die namens hem toezicht gaat houden op wat de Raad van Bestuur van die bank de komende tijd allemaal gaat uitspoken. Daar neem je niet de eerste de beste voor. En bij wie komt Wouter dan uit? Bij iemand die in zijn vorige baan in het bankwezen niet wist waar hij het over had! Wat voor signaal geeft Wouter hiermee eigenlijk af? Michael heeft dan wel een foutje gemaakt, maar het blijft een topman?

Noud Wellink sprak op een symposium over integriteit. Zo'n symposium wordt in het algemeen bijgewoond door mensen die redelijk hoog op de maatschappelijke ladder staan. Weten die dan nog steeds niet wat integriteit precies is? Die hebben toch een nette opvoeding en op zijn minst een voltooide hbo-opleiding achter de rug? Heeft daarbij niemand precies geleerd hoe je je eerlijk en onkreukbaar moet gedragen? Waarom doen we dan zo moeilijk over die kutmarokkaantjes die zelfs hun vmbo-opleiding niet afmaken? Weten die veel hoe het precies hoort. Die krijgen geen uitnodiging voor een symposium.

Wellink zei nog wat moois: "In de top was onvoldoende kennis aanwezig, maar ik denk niet dat in Nederland bestuurders willens en wetens rotzooi hebben verkocht." Want waar zat het probleem? Bij de lagere regionen bij banken! "Daar zitten werknemers recht tegenover de klant. Er is op de werkvloer te vaak niet integer gehandeld." Mag ik weer even in herhaling vallen? In de top zitten mensen die een zeer hoog salaris krijgen, want anders krijg je die topmensen niet. In die top, blijkt nu, is onvoldoende kennis aanwezig en moeten ze nog altijd bijleren over integriteit. Ja, kijk, als de top al niet weet wat integriteit inhoudt, hoe moet de werkvloer dat dan weten? Die werkvloer zag alleen nog maar het bonussysteem dat in de volledige organisatie van banken is doorgevoerd. En wie had dat bonussysteem ingevoerd? Was dat niet de Raad van Bestuur?

Zal ik het nog een keer zeggen? Er zijn, vrees ik, nogal wat mensen die, als ze een extra centje kunnen verdienen, het niet zo nauw nemen met onkreukbaarheid en eerlijkheid, met integriteit dus. Ze weten verdomd goed dat ze niet helemaal integer handelen, maar de bonus lokt. Ze doen het willens en wetens, op de werkvloer en net zo hard aan de top.

Nog één uitspraak van Noud Wellink: "Er is sprake geweest van veel domheid, onvoldoende inzicht en kritisch vermogen in de top van de banken." Er is dus hoop voor ieder van ons: met veel domheid en onvoldoende inzicht en kritisch vermogen kun je nog altijd de hoogbetaalde top bereiken. Je moet alleen geen last hebben van integriteit.

Stom

Hoe stom zijn de Amerikaanse kiezers die a.s. dinsdag een nieuwe president gaan kiezen? Anders geformuleerd: hoe stom denken de campagneteams dat de Amerikaanse kiezers zijn? Bij de Republikeinen zijn ze zo langzamerhand ten einde raad en verzinnen ze de gekste dingen. In het algemeen is het het charmant ogende 'hardlopende maatje' (running mate) Sarah Palin, die hierbij de aanval op Barack Obama leidt.

Wat heeft, volgens Trouw, Sarah nu weer gezegd? "Er is nog een radicale hoogleraar die een paar jaar geleden veel tijd heeft doorgebracht met Barack Obama", aldus Palin tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Bowling Green (Ohio) woensdagavond. "Rashid Khalidi is niet alleen een bondgenoot van Obama, maar ook een oud-zegsman van de PLO." Daar moet je als eenvoudige Amerikaanse kiezer toch wel even van schrikken. Je hebt immers wel eens gehoord dat de PLO iets met de Palestijnen te maken heeft. Palestijnen schijnen iets tegen joden en Israel te hebben en sommigen van hen gaan zo ver dat ze met bommen gaan gooien. Is Obama vriendjes geweest met de woordvoerder van dat gespuis? Nou, dan stem ik mooi niet op Obama!

Je kan als eenvoudige Amerikaanse kiezer ook eens gaan nadenken en een beetje op het internet gaan surfen. Daar kom je soms de meest verrassende dingen tegen. Dan zie je bijvoorbeeld dat niet een woordvoerder van de PLO, maar de leider van de PLO wel eens in het Witte Huis geweest is en daar de hand heeft geschud met de president van de US of A in hoogst eigen persoon. Diezelfde PLO-leider heeft in 1994, dat is al weer veertien jaar geleden, de Nobelprijs voor de vrede gekregen. Ene Mahmoud Abbas, de huidige leider van de PLO, heeft nog niet eens zo gek lang geleden in het Witte Huis gesproken met ene George W. Bush, die al bijna acht jaar president van de VS schijnt te zijn.

Als je geen vriendjes van de PLO wilt steunen moet je dus zeker niet op een Republikeinse kandidaat stemmen, want god mag weten wat voor leiders van wat voor enge bewegingen die allemaal naar het Witte Huis gaat halen. Geef mij maar Obama: die komt niet verder dan een (oud-)woordvoerder.

Overleg

Een groep van pakweg 50 Nederlandse pastoors heeft besloten ervoor te pleiten dat de rooms-katholieke kerk de Nederlandse opvattingen over abortus, euthanasie en het homohuwelijk overneemt. Het Vaticaan, dat ministaatje binnen de stad Rome, roept de 50 priesters onmiddellijk naar Rome om eens duchtig op ze in te praten. Ja, natuurlijk, daar kon je op wachten. De kranten maken er een berichtje van, het wordt gemeld in het NOS-journaal van 22.00 uur en we gaan over tot de orde van de dag.

Hierboven zat ik weer eens een mogelijke, maar nogal hypothetische situatie te beschrijven: het kan gebeuren, maar dan zal niemand er vreemd van opkijken. We weten nu eenmaal dat het Vaticaan niet zo gek is op dissidenten.

Afgelopen vrijdag, las ik in Trouw, bleek ineens dat zo'n 50 imams niet in hun moskee waren verschenen. Ze waren teruggeroepen naar Rabat voor godsdienstig overleg. Ja, dat kan natuurlijk niet. "Onacceptabel", aldus Kamerleden. Dat waren geen fractiegenoten van Geert Wilders, maar fractieleden van PvdA en CDA.

PvdA-Kamerlid Jeroen Dijsselbloem reageert verontrust: "Mij is verteld dat ze teruggeroepen zijn voor instructie. Het is onaanvaardbaar dat Marokko zich zo bemoeit met Marokkanen in Nederland." (...) CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg: "Dit is opnieuw een bewijs dat de Marokkaanse regering haar tentakels uitslaat in de Marokkaanse gemeenschap in Nederland."

Je zult mij niet horen zeggen dat de koning van Marokko zich wel moet bemoeien met Marokkanen in Nederland. Buitenlandse staatshoofden, of dat nou de koning van Marokko, de bisschop van Rome, de president van de Verenigde Staten van Amerika of de groothertog van Luxemburg is, moeten zich niet met onze interne aangelegenheden bemoeien. Als ons parlement een motie in die zin kamerbreed wil aannemen, heeft het mijn zegen. Maar let eens op de woordkeus van Madeleine. Als het Vaticaan een paar priesters oproept te verschijnen voor de 'Congegratie van de geloofsleer' (de opvolger,via het Heilig Officie, van de inquisitie), zegt Madeleine dan ook dat het Vaticaan zijn "tentakels uitslaat" in de rooms-katholieke gemeenschap in Nederland? Ik denk dat ze een iets minder pejoratieve uitdrukking zou gebruiken, als ze er al iets over zou zeggen.

Jeroen en Madeleine hebben de Nederlandse burgers/kiezers die zich wat ongerust maken over islamitische invloeden in Nederland duidelijk gemaakt dat zij hun toevlucht niet noodzakelijkerwijs bij Geert Wilders hoeven te zoeken. Hun ongerustheid is bij deze regeringspartijen in goede handen.

Nog even dit: een van de redenen waarom Rabat de imams opriep was, volgens Trouw, het fundamentalisme onder Marokkanen in binnen- en buitenland bestrijden. Dat willen wij toch ook? Dat wil zeggen: islamitisch fundamentalisme. Aan christelijk fundamentalisme zijn we gewend. Dat is folklore.

Vertrouwen

Minister Bos van financiën heeft er geen vertrouwen in dat banken allemaal goed werk leveren. Mensen moeten daar ook niet van uitgaan, meent hij. "Wie er zonder meer van uitgaat dat het wel goed zit, kan bedrogen uitkomen." Nou, dat hebben we de afgelopen tijd wel gemerkt. Krasse taal ook van Wouter. In welke krant ik die uitspraak gelezen heb? In geen enkele krant, want Wouter heeft dat helemaal niet gezegd.

In Trouw stond een iets ander bericht: Minister Klink van volksgezondheid heeft er geen vertrouwen in dat ziekenhuizen allemaal goed werk leveren. Mensen moeten daar ook niet van uitgaan, meent hij. "Wie er zonder meer van uitgaat dat het wel goed zit, kan bedrogen uitkomen." Dus: als het bankwezen in de soep dreigt te lopen grijpt de overheid in met miljarden, nationaliseert banken, leent ze geld, garandeert spaartegoeden, maar: Ziekenhuizen die het slecht doen en met sluiting worden bedreigd, kunnen niet op bescherming van het ministerie rekenen. We zouden wel gek zijn. Als een ziekenhuis het slecht doet, gooi je het gewoon dicht. De zieke burger gaat gewoon naar een ziekenhuis verderop. Daar worden de wachtlijsten wel wat langer, maar als je eenmaal aan de beurt bent, ga je tenminste niet meteen dood aan een of andere rare infectie of een fout van de arts, omdat zhij net uit een ruzie met de andere leden van de maatschap komt, of omdat zhij gewoon een slechte arts is. Kan de zieke burger ervan uitgaan dat het in dat andere ziekenhuis wel goed zit of komt hij daar ook bedrogen uit? Dat lijkt me niet eens zo'n gekke vraag. Hangt daar bij de ingang een groot bord met de tekst: "Dit is volgens Ab Klink een goed ziekenhuis?"

Ergens anders in hetzelfde Trouw lees ik dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) allerlei gegevens aan de ziekenhuizen vraagt. Doel: zicht te krijgen op de kwaliteit van de zorg en daarmee een aanzet te geven tot verbetering. Heb je dat goed gelezen? Ab Klink en de IGZ hebben dus nog altijd geen duidelijk zicht op de kwaliteit van de zorg. Als ze dat t.z.t. een keertje hebben, gaan ze een aanzet geven tot verbetering.

Voor zover ik weet zijn er door de kredietcrisis in Nederland nog geen doden gevallen. Wat ik wel weet is dat er per jaar in ziekenhuizen ruim 1700 doden vallen door fouten (ruim vier perdag). Per jaar lopen zo'n tienduizend mensen blijvende schade op door foutieve behandeling in een ziekenhuis (ruim 27 per dag). Ab Klink heeft intussen wel een maatregel genomen: Om te zorgen dat de ziekenhuizen in de tussentijd niet over de kop zouden gaan, heeft hij de verantwoordelijke zorgverzekeraar een borgsom van maximaal anderhalf miljoen euro toegezegd, zodat de zorg intussen kan blijven bestaan. Dat is de zorg in de IJsselmeerziekenhuizen, waar de kwaliteit beneden de maat was. Ze worden financieel uit de brand geholpen. Anderhalf miljoen euro. Weet iemand uit zijn hoofd hoeveel miljard euro Wouter in de banken heeft gestoken? Je spaartegoed ziet er gezond uit. Jij ook?

Heb je meer dan 100.000 euro aan spaarcentjes? Spreid ze over verschillende banken, dan zit je altijd goed. Daar heeft Wouter prima voor gezorgd. Heb je ineens een hartinfarct? Laat je door die ambulance niet naar een ziekenhuis brengen waarvan je niet zeker weet dat daar een aanzet tot verbetering van de cardiologie gegeven is. Eerst even informeren bij Ab of de IGZ.

PS

Enkele uren later las ik in de Volkskrant dat een verzekeraar of bank de IJsselmeerziekenhuizen mag kopen, incl. alle schulden. Waar halen die banken en verzekeraars in deze moeilijke tijden het geld (en de animo!) vandaan om een bijna failliet ziekenhuis te kopen? Die ziekenhuizen zijn ondergebracht in een stichting. Een stichting mag geen winst maken. Dat zullen de banken en verzekeraars een aantrekkelijke propositie vinden.