VOORSPELLING

Op 17 april schreef ik hier: "Al weer vijf jaar geleden waarschuwde Bill Gates dus dat de grootste bedreiging voor de mensheid niet een atoomoorlog zal zijn, maar de uitbraak van een virus dat miljoenen mensenlevens bedreigt.

Trouw schreef gisteren: Feit is dat Bill Gates al jaren geleden een pandemie voorspelde. Ik vind dat wel wat erg sterk uitgedrukt. Bij een voorspelling denk je aan de bewering van iemand dat iets  op een specifiek moment in de toekomst zal gaan gebeuren. In zijn toespraak, die je op YouTube kunt volgen, was Bill helemaal niet zo concreet. Hij wijst erop dat wij ons destijds voorbereidden, o.a. met schuilkelders, op een atoomoorlog, die nooit kwam, maar dat we totaal niet voorbereid zijn op een door een virus veroorzaakte epidemie, die zich in de volgende tientallen jaren ("the next few decades"). Dat is geen voorspelling, dat is, zoals ik kort geleden schreef, een waarschuwing.

Bill hield zijn toespraak dus in Ted Talks. Wikipedia: "TED (Technology, Entertainment, Design) is een jaarlijkse, vierdaagse bijeenkomst die in 1984 voor het eerst gehouden werd in Californië. Sprekers worden uitgenodigd om in maximaal 18 minuten "de presentatie van hun leven" te geven over hun gebied van expertise, over een bepaald project, of iets waarvan zij vinden dat het een idee is dat verspreid moet worden.[1] Tijdens een conferentie komen tientallen sprekers aan het woord, afgewisseld door diverse korte dans- en muziekuitvoeringen." 

Bill is geen viroloog, niet eens een medicus. Hij sprak dus niet op het terrein van zijn expertise. TED Talks is bovendien geen typisch wetenschappelijk omgeving. Er komen wel wetenschappers aan het woord, maar ook Jamie Oliver, kok en schrijver van kookboeken.

Bill had natuurlijk wel gelijk. De pandemie kwam eerder dan hij zelf waarschijnlijk verwachtte/vermoedde. Er zijn nogal wat mensen die waarschuwen voor de desastreuze gevolgen van opwarming van de atmosfeer. Daar wordt wel naar geluisterd (behalve door Thierry Baudet), maar de  vraag is of op tijd de noodzakelijk en voldoende maatregelen genomen worden.

Er wordt druk gewerkt aan een vaccin tegen COVID-19, ik denk ook wel een medicijn. We weten nu ook wat we moeten doen als in Verweggistan een epidemie de kop opsteekt. We kunnen nu al maatregelen nemen, zoals het aanhouden van een voldoende voorraad beschermende middelen.

We weren alleen nog niet wat de oorzaak van de volgende pandemie zal zijn.

INVLOED

Australië, lees ik in Trouw, pleit al  enige tijd voor een internationaal onderzoek naar de oorzaak van de coronapandemie. Frankrijk en Groot-Brittannië lieten weten dat het voor zo’n initiatief nog te vroeg is. Een van de weinige staten die zich er wel duidelijk achter schaarde, is Australië’s buurland en oude bondgenoot Nieuw-Zeeland.

Voor Donald Trump hoeft zo'n onderzoek ook niet. Hij weet het al: het virus is afkomstig uit een laboratorium in Wuhan. Op de website van rtl nieuws  viel te lezen: Wel stelde Trump dat het virus door een opeenstapeling van fouten kan zijn ontsnapt of dat het virus zelfs met opzet is verspreid. Het virologisch instituut in Wuhan heeft alle aantijgingen van Trump ontkend. Trump wilde niet duidelijk maken waar hij zijn wijsheid vandaan haalde.

Je kunt, geloof ik, best je twijfelt hebben bij de vraag of China van meet af aan voldoende duidelijk is geweest over het ontstaan van de pandemie.

Ook weer in Trouw: En eerder deze week kwam naar buiten dat China hoge kringen in Duitsland en Frankrijk en de diplomatieke dienst van de Europese Unie onder druk zette om een kritisch rapport over Chinese desinformatie over het virus af te zwakken.

Nog los van de coronacrisis was het al enige tijd 'in' om China te beschuldigen/verdenken van pogingen (meer) invloed te krijgen in andere landen. Dat zou best eens kunnen, maar wat dan nog? Ik ken een land waarvan ik zeker weet dat het zich invloed wilde verschaffen in andere landen: onze grote vriend de USA. Natuurlijk waren we direct na de Tweede Wereldoorlog blij met het Marshallplan, maar dat was echt niet puur altruïsme van de Amerikanen. Hoe eerder Europa weer op de been was, hoe eerder het een belangrijke markt was voorde afzet van Amerikaanse producten.

Bij mijn weten heeft het moderne China nog niet geprobeerd zijn invloed met militaire middelen te vergroten, zelfs niet in Taiwan, al wordt dat als een deel van China gezien. Ga eens in Vietnam, Laos, Cambodja, Nicaragua  en Chili (om maar een paar voorbeelden te noemen) vragen hoe za daar de Amerikaanse 'invloed' hebben ervaren.

OCTROOI

Wereldwijd wordt onderzoek gedaan naar een vaccin tegen COVID-19. Je mag hopen dat niet een groot farmaceutisch bedrijf als eerste een echt goed werkend vaccin weet te ontwikkelen. We weten wat er dan kan gebeuren. Het bedrijf vraagt octrooi op het vaccin aan en als dat inderdaad verleend wordt,  mag het bedrijf gedurende 20 jaar (plus een mogelijke verlenging met nog eens vijf jaar) als enige dat vaccin maken en verkopen. Dat is een mooie monopoliepositie voor een product dat wereldwijd op grote schaal gebruikt zal gaan worden   De Correspondent had vandaag een artikel over de winstmarges van farmaceutische bedrijven. Farmabedrijven vragen exorbitante prijzen voor hun geneesmiddelen en zouden meer belang hechten a an hun winstmarges dan aan het genezen van mensen.

Farmabedrijven beweren vaak dat ze zo veel geld voor geneesmiddelen moeten vragen, omdat ze anders niet kunnen investeren in onderzoek naar nieuwe medicijnen.(...) Farmaceuten realiseerden een gemiddelde netto winstmarge van 13,8 procent. Per 100 dollar omzet, maakten ze dus 13 dollar en 80 cent winst. Andere grotere bedrijven waren heel wat minder winstgevend. Hun netto winstmarge was gemiddeld 7,7 procent.

Op basis van wetenschappelijk onderzoek, o.a. gepubliceerd in het gezaghebbende Journal of the American Medical Association wordt aangetoond dat de winst zeker niet alleen gebruikt wordt voor onderzoek. Het wordt ook besteed aan het opkopen van de eigen aandelen. Als dat massaal genoeg gebeurt, stijgen de aandelenkoersen, vooral leuk voor de aandeelhouders. En het levert een aardige bonus op voor de CEO's, bovenop hun toch al riante salaris. In 2012 verdiende je als CEO van een grote farmaceut gemiddeld 34,9 miljoen dollar per jaar. In 2015 was dat al gestegen naar 47,3 miljoen.

Goed, het vaccin komt op de markt en de prijs is 'traditioneel' veel te hoog. Durf je dan als overheid of zorgverzekeraar te zeggen dat je die prijs niet gaat betalen en te riskeren dat je dus dat vaccin niet krijgt? Wordt daar op (inter)nationaal) niveau al over nagedacht?

Ik kon vandaag geen geschikt onderwerp vinden.

IKEA

Het AD bood de mogelijkheid deel te nemen aan een poll:

Ga jij weer naar de Ikea nu ze open zijn?

o  Ja, waarom niet?
o  Nee, absoluut niet

Ik heb de poll niet ingevuld, want ik was sowieso niet van plan  IKEA te bezoeken. Ik heb ooit met Boukje de eerste Nederlandse IKEA (in Sliedrecht) bezocht. Ik weet niet meer waar we naar zochten, maar we hebben het in ieder geval niet gevonden. Een paar jaar later gingen we naar IKEA voor een bank in de woonkamer. Ze hadden weer niets wat bij onze smaak paste, dus die bank hebben we bij bij een meubelzaak in Den Haag gekocht.

Ik houd niet van IKEA. In de eerste plaats omdat ik het meeste van wat ze aanbieden niet mooi vind, in de tweede plaats omdat ik het er veel te druk vind. Toch heb ik wat meubeltjes en een linnenkast bij IKEA aangeschaft toen ik van Amsterdam-West naar -Noord verhuisde. Ik vind die spullen nog steeds niet bijzonder fraai, maar ze voldoen. Ik heb ze eigenlijk alleen maar bij IKEA aangeschaft, omdat  ik daar niet met een wachttijd geconfronteerd werd.

Trouw schreef dat voor veel de gang naar IKEA een uitje is. Op naar Ikea, want we vervelen ons te pletter.Veel mensen bezoeken IKEA vooral vanwege het restaurant. Daar hebben ze diverse Zweedse gerechten. Ze noemen het zelf  "delicatessen", maar dat valt tegen. De meeste van die delicatessen kun je bij de eerste de beste supermarkt krijgen. Het menu vermeldt o.a. "korv". Dat is de Zweedse variant van de hotdog die je in de grotere steden bij vele straatstalletje kunt kopen.

Ik heb eens bij het restaurant van IKEA in Haarlem gevraagd of ze Pyttipanna hadden. Dat hadden ze niet. Ik heb zestien vakanties in Zweden doorgebracht en heel vaak Pyttipanna gegeten. Je kunt het vrijwel overal krijgen, niet bij de betere restaurants, maar juist in de goedkopere, zoals stationsrestauratie en restaurants van warenhuizen. Het staat dan meestal op het menu als Pyttipanna med stekt ägg och rödbetor (met gebakken ei en rode biet). Het is een heel eenvoudig recept: aardappelblokjes, spekblokjes, ui, biet door elkaar en daar bovenop een spiegelei. Smullen! Ik maak het van tijd tot tijd thuis voor mezelf.

Op de website van IKEA kwam ik dit tegen:

Kyckling is Zweeds voor kip. In sommige dingen ben ik conservatief. Ik houd het bij (katen)spek.

BRIEF

Bij 'Tijd voor Max' werd een pleidooi gehouden om brieven te schrijven aan mensen die alleen en misschien zelfs eenzaam zijn.  Die brief zou dan bij voorkeur met een typemachine geschreven moeten worden. Ik begreep dat niet helemaal. Wat is de meerwaarde van een getypte brief t.o.v. een e-mail of een digitaal geschreven en vervolgens geprinte brief? Bovendien, waar haal je tegenwoordig een typemachine vandaan? Als je het dan toch wat persoonlijker wil maken, pak dan je vulpen of ballpoint en een schrijfblok en schrijf een brief met de hand.

Ik heb al in geen jaren een met de hand geschreven persoonlijke brief verstuurd. Als ik me niet vergis heb ik mijn laatste brief geschreven, met een ballpoint overigens, in 1969 en ik schreef hem aan Boukje.

We kenden elkaar ongeveer een jaar en we zagen elkaar (vrijwel) iedere dag. We lunchten altijd samen in een broodjeszaak op het Rokin. (We waren er al snel achter gekomen dat we beiden in een boekhandel werkten. Allebei in een boekhandel op het Rokin, nog geen 300 meter van elkaar vandaan.)

In het voorjaar van 1968 moest ik 'op herhaling'. Ik 'lag' vier weken in Ossendrecht. In diezelfde tijd ging Boukje met enkele vriendinnen een paar weken naar Bergen aan Zee. Ik was de weekends vrij, dus het eerste weekend, een zaterdag, ging ik naar Bergen aan Zee. Boukje en haar vriendinnen verbleven in een woonhuis en ik trof haar aan liggend op bed.

Ze zei eerst niet veel, deed ook wat afstandelijk en al snel kwam het hoge woord eruit: ze wilde het uitmaken. Waarom? Ik liet, (vond zij, en daar had ze ook wel gelijk in) emotioneel veel te weinig van mezelf zien en in het café daar had ze iemand ontmoet die dat wel deed.  Ik weet niet goed meer wat we verder nog gezegd hebben, maar ik ging wel naar huis en ik was er behoorlijk kapot van.

Die zondag ben ik de stad ingegaan. Ik heb wat pilsjes gedronken in mijn favoriete kroeg De Engelse Reet en heb de film Planet of the Apes gezien, die een jaar geleden in première ging. Ik weet ook nog dat een liedje voortdurend in mijn hoofd spookte, een popsong van al wat jaren daarvoor, 'I'll never find another you' van The Seekers.

Maar hoe moest ik verder? Internet en e-mail en mobiele telefoons behoorden toen nog tot  het domein van de science fiction. Dus 's zondagsavonds in de kazerne begon ik, met pen en paper, aan een brief. Nog drie avonden schreef ik door. Ik was altijd al beter mijn gevoelens op papier dan face to face te uiten. Ik eindige de brief met dat ik vreselijk veel van haar hield en dat ik zaterdag naar haar toe zou komen. Als ze niet thuis zou zijn, ze woonde op kamers in de Watergraafsmeer, zou ik weten waar ik aan toe was.

Boukje was thuis en het werd een heel mooie avond. Er volgden nog 28 mooie jaren, waarin we het nog heel vaak hadden over het uiten van emoties. En "I'll never find another you" is nog steeds heel waar. Ik heb het hier al eerder geciteerd: "Death ends a life, not a relationship."

ZORGSTELSEL

"Wat deze crisis duidelijk heeft gemaakt, is dat het Amerikaanse zorgstelsel zo’n beetje het slechtste systeem is dat we kennen in de ontwikkelde wereld." Dat zegt Jan Bakker, een Nederlandse ic-arts, die in twee ziekenhuizen in New York werkt. Het ene is verbonden aan de Columbia University. Bakker draait ook diensten in het openbare stadsziekenhuis Bellevue even verderop, en krijgt daar te maken met een heel andere groep Amerikanen – die met onbehandelde gezondheidsproblemen.

Het Amerikaanse zorgstelsel is het beste als je geld hebt en tot je laatste snik elke mogelijke behandeling wil krijgen. Maar als je niks hebt, ben je echt de pineut.

Het is natuurlijk niet nieuwe wat Bakker zegt.  Het Amerikaanse zorgstelsel is niet alleen veel duurder dan het Nederlandse, er zijn ook nog eens miljoenen Amerikanen, die op geen enkele manier verzekerd zijn. Bakker neemt in her Bellevue ziekenhuis die maar twee keer per week insuline spuiten, omdat ze voor een dagelijkse dosis geen geld hebben. ,"Als je dan Covid krijgt, begin je natuurlijk met een achterstand."

Er zijn in Nederland mensen die doktersbezoek uitstellen, omdat ze het eigen risico  niet willen of kunnen betalen. Mochten ze toch ziekenhuiszorg nodig hebben, dan hoeven ze zich in ieder geval. geen zorgen te maken over de kosten van specialistische hulp en ziekenhuiszorg. Nederlanders mogen zich in de handjes knijpen met hun zorgstelsel en ‘een van de meest geavanceerde ic-modellen ter wereld’, merkt hij (Bakker) op.

Tel uw zegeningen, ook in coronatijd.