SCHRIJFFOUT

Waarom ik er gisteren ineens weer aan moest denken is me volstrekt onduidelijk. Het is een vraag waar ik al sinds mijn jeugd mee zit, maar ik denk er zelden aan.

Ik ben opgegroeid in de Amsterdamse Rivierenbuurt,  in de Jekerstraat. (De Jeker is een onbenullig zijriviertje van de Maas, in de buurt van Maastricht.) Ik ging naar de lagere school in de IJselstraat. Verderop had je ook nog de Oude IJselstraat.

Sommige lezers zullen wellicht de neiging voelen mij te corrigeren: 'Het is (Oude) IJssel, met dubbel S.' Vertel mij wat. Daarom zit ik al jaren met die vraag, want de gemeente Amsterdam houdt stug vol. Zie het officiële straatnaambord, zoals je dat talloze malen in de buurt kunt zien, ook in combinatie met Oude.

Je kan geen vraag zo gek bedenken of via google vind je er wel  een antwoord op. Ik vond in ieder geval een webpagina waar de vraag gesteld werd, maar geen afdoend antwoord gegeven werd.

Het is geen vraag van levensbelang, maar de komende dagen ga ik proberen te achterhalen waarom de gemeente Amsterdam zo hardnekkig vasthoudt aan die schrijffout.

HERDENKEN

“Wat moeten wij christenen nu doen met dit verworpen, verdoemde volk der Joden? Ten eerste moet men hun synagogen of scholen in brand steken. Ten tweede ook hun huizen afbreken en verwoesten. Ten derde moet men hun al hun gebedenboeken en Talmoedleerboeken afnemen. Ten vierde moet men hun rabbijnen op straffe van de dood verbieden voortaan nog te onderwijzen. Ten vijfde moet men de Joden het vrijgeleide geheel ontzeggen en hun een straatverbod geven. Ten zesde moet men hun het woekeren verbieden. Ten zevende moet men de jonge, sterke Joden en Jodinnen dorsvlegels, bijlen, houwelen, schoppen, spinrokkens en spinnewielen ter hand stellen en hen hun brood laten verdienen in het zweet huns aanschijns. Daarom nu en voor altijd: weg met hen.”

Ja, dat is geen opheffende tekst. Ik vond hem op de website van Christenen voor Israël. De auteur van deze grof antisemtische tekst is niemand minder dan Maarten Luther. Hoewel het me met de paplepel is ingegoten, had ik me nog niet gerealiseerd dat het dit jaar precies 500 jaar geleden is dat Luther zijn 95 stellingen ophing aan de deur van de kapel in Wittenberg. Luther zal nog veel herdacht worden dit jaar. Hopelijk worden zijn zwarte kanten daarbij niet vergeten.

Nu hebben we in ons land meer Calvijn dan Luther gevolgd. Moeten we daar blij om zijn? 'We' verzetten ons tegen de rooms-katholieke inquisitie die andersdenkenden ter dood bracht. Calvijn heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het in Genève op de brandstapel brengen van Michael Servet, die er wat andere theologische ideeën op nahield dan Calvijn. Fijn, die christelijke traditien van ons. 

EXPERT

Als ze het op tv over terrorisme hebben, kun je er maar beter een expert bij halen. Als je het echt goed wilt doen en je heet Van Nieuwkerk of Pauw, dan haal je Beatrice de Graaf erbij. Ze is niet alleen hoogleraar aan de Unversiteit van Utrecht, ze stond ook aan de wieg van het 'Centre for Terrorism and Counterterrorism', van de Universiteit van Leiden.

Als Matthijs van Nieuwkerk niet dagelijks op tv te zien is, weet hij toch altijd wel een manier te vinden om zijn kop te laten zien. Zo was hij ongeveer een week lang diverse keren per dag, voorafgaand aan NPO-programma's, te zien om een uitzending van 'DWDD University' aan te kondigen, waarin Beatrice 'college' zou geven. Niet over terrorisme deze keer, al zou dat (een dag na de aanslag in Manchester) wel toepaslijk geweest zijn, maar over spionage.

Ik heb niet donderdagavond naar het 'college' gekeken. Ik heb het opgenomen en gisteren gekeken. Dat heeft als voordeel dat je het even kan stopzetten en kan terugkijken. ('Wat zei ze nou precies?') Dan merk je dat Beatrice zich, net als andere schoenmakers, beter bij haar leest kan houden. Spionage en terrorisme hebben wel raakvlakken, maar het zijn toch andere disciplines. Ik ging eens googelen om te kijken of er wellicht  studies/onderzoeken/publicaties van Beatrice over spionage te vinden waren. Vrijwel alle 'hits' gingen over dat 'college'.

De VS hebben de CIA, NASA en nog vijftien andere organisaties die zich met spionage bezighouden, het Verenigd Koninkrijk heeft zijn MI V en VI en Nederland heeft de AIVD en MID. De AIVD zoekt dus gevaarlijke mensen op en als ze die gevonden heeft, schakelt ze Justitie in want, zegt Beatrice: "De FBI mag zelf mensen arresteren, dat mag de AIVD niet."

Beatrice zou toch moeten weten wat het verschil is tussen de AIVD en de FBI. De AIVD is een 'inlichtingendienst' (of gewoon een spionagedienst). De FBI is geen inlichtingendienst, maar een politiedienst. Politiediensten mogen verdachten arresteren. Daar zijn ze zelfs voor opgericht. Elementary, my dear Beatrice!

VEILIG?

Van de zelfmoordterrorist die de aanslag in Manchester pleegde werd gezegd dat hij bekend was bij de veiligheidsdiensten. Datzelfde werd gezegd van hen die aanslagen pleegden in andere steden, zoals Nice en Berlijn. Als 'bekenden' al aanslagen kunnen plegen, hoe zit het dan met nog onbekende moslimfundamentalisten die een plaatsje in het paradijs willen verdienen?

In vele ons omringende landen zijn al aangeslagen gepleegd, maar afgezien van de aanslag van die ene dader (Mohammed Bouyeri) op dat ene slachtoffer (Theo van Gogh), zijn wij nog gevrijwaard gebleven. Zijn wij ondanks de aanwezigheid van een luidruchtige anti-islampartij toch niet slecht genoeg voor moslimfundamentalisten om ons eens goed te grazen te nemen? Of zijn onze veiligheidsdiensten zo veel beter dan die in het buitenland? Weten zij steeds weer tijdig in te grijpen, dus voordat de boosdoeners hun snode plannen kunnen uitvoeren?

Kunnen we ons hier lekker veilig voelen?

ABRUPT

"Als ik mee zou doen aan het Groot Dictee, zou ik waarschijnlijk iets boven de middenmoot eindigen. Ik doe nooit mee, omdat het altijd een onnatuurlijk stuk tekst is met een aantal woorden die je nooit in één stuk gewone tekst samen zult aantreffen en waarin zo ongeveer alle valkuilen van de Nederlandse taal zijn opgenomen. En dat in een stuk tekst van nog geen driehonderd woorden. De gemiddelde 'Beggartalk' bevat veel meer woorden en de meeste kan ik foutloos schrijven zonder de juiste schrijfwijze van ook maar één woord te checken. Moet ik me dan één keer per jaar laten aanpraten dat mijn kennis van de Nederlandse taal toch tegenvalt?"

Dat schreef ik op 17 december 2009. Ik zou van gedachten kunnen veranderen en toch een keer willen meedoen aan het Groot Dictee. Dat zal niet gaan want, schrijft de Volkskrant: Het Groot Dictee houdt er na 26 jaar abrupt mee op. Presentator Philip Freriks is teleurgesteld. 'Het Groot Dictee bestaat al zo lang, het heeft een bepaalde statuur. (...)  We worden bij het minste of geringste bij het grof vuil gezet, daar heb ik de smoor over in. Het Dictee verdient dit niet.'

Er zijn zo veel dingen die "al zo lang" bestaan (hebben), maar die toch verdwenen (zijn). Neem de T-Ford, het cassettebandje en Hilversum 3. (Ik heb de tijd meegemaakt dat er nog maar twee Hilversa waren.) Philip denkt daar wat genuanceerder over: 'Dit is misschien wel het ultieme publieke-omroepprogramma', stelt Freriks. 'Het is geen puur amusement: je geeft kijkers iets mee, interactief, met uitleg.' Dat mag je wel zeggen. Dankzij het Groot Dictee ben ik er ooit achter gekomen dat er een woord als 'scapuliermedaille' bestaat en wat het betekent. Dat ben ik prompt weer vergeten en ik voel geen enkele behoefte het weer eens op te zoeken.

Peter Wilmer van producent Men at Work: En het ligt niet voor de hand dat een commerciële omroep het Groot Dictee gaat maken. Als de commerciële omroepen er niets in zien, zegt dat, geloof ik, wel iets over het potentiële aantal kijkers.

Dat Philip acht jaar na het bereiken van de AOW-leeftijd nog altijd wil doorwerken vind ik prima. Misschien is het wel prijzenswaardig, maar daarom hoeft het Groot Dictee nog niet zo oud te worden.

DESKUNDIG

Omdat ik elke dag vroeg op ben, zie ik elke dag het NOS-journaal van zeven uur. Gisteren werd ik dus al snel na het wakker worden geconfronteerd met het nieuws over de aanslag in Manchester. Vervolgens kregen we het gebruikelijke patroon voorgeschoteld. De nieuwslezer van dienst vertelt wat er aan de hand is en schakelt vervolgens over naar de correspondentter plekke (of in het zelfde land of werelddeel): "Kun je al iets meer vertellen?" Zoals gebruikelijk was het antwoord "Nee". Uiteraard. Als er meer  te vertellen was, had de nieuwslezer dat wel verteld.

Na het journaal van zeven uur volgt (werk)dagelijks 'Goedemorgen Nederland' van WNL. Daar weten ze verder ook niets, maar ze hebben er wel een deskundoloog en een journalist van een krant bijgehaald en dan wordt er verder lang doorgepraat zonder dat er verder nieuws komt. Maar je kunt natuurlijk lekker speculeren.

Het leek me verstandig na een tijdje over te schakelen naar BBC 1. Die zitten er wat dichter op, nietwaar? Nou, daar volgen ze  dezelfde procedure. Het nieuws over de aanslag is verteld en vervolgens gaan ze naar een correspondent ter plekke, die verder ook niets meer te vertellen heeft dan dat over een tijdje de hoofdcommissaris van politie met een volgende verklaring komt.

Gelukkig is Matthijs van Nieuwkerk met vakantie, dus we hoefden geen gezeik in DWDDrrrrr aan te horen, maar Pauw was er als altijd. En die had weer wat deskundigen op het gebied van veiligheid en terreur op weten te scharrelen, die ik nog niet eerder gezien had. Hoeveel van die deskundigen hebben we eigenlijk in dit land?

TEVREDEN

De jongeren onder ons kunnen het zich nauwelijks voorstellen: als je vroeger iets anders dan de gewone dagelijkse boodschappen wilde aanschaffen, ging je naar een winkel, je liet je, zonodig, voorlichten, schafte het gewenste product aan en betaalde er met contant geld voor. Tenzij het om iets groots ging dat thuisbezorgd werd, kende (het bedrijf van) de verkoper niet je naam, noch je adres. Een bedrijf wist of het goed of slecht bezig was op basis van de toename, resp. afname van het aantal klanten en/of de hoeveelheid verkochte producten.

Op een gegeven moment gingen we grotere bedragen per betaalcheque betalen. Bedrijven wisten daardoor je naam en adres. Je werd dan ook meteen op een lijst geplaatst van klanten die voortdurend per post werden doodgegooid met folders met aanbiedingen.

En toen kwam het internet dat we massaal gingen gebruiken. Steeds meer organisaties kwamen je post- en e-mailadres te weten en nu worden we voortdurend via e-mail belaagd met klanttevredenheidsonderzoeken. Vaak wordt daarbij de vraag gesteld of je met een cijfer van 0 - 10 wilt aangeven hoe groot de kans is dat je het bedrijf wilt aanbevelen bij familie en vrienden. Zo'n vraag kreeg ik van het filiaal van AH waar ik dagelijks mijn boodschappen doe. Mijn antwoord was "O", want het merendeel van mijn familie en vrienden woont niet eens in Amsterdam, laat staan in de buurt van dat AH-filiaal.

Onlangs belde ik ABN AMRO met een vraag. Ik kreeg vrij vlot een helder antwoord. De volgende dag kreeg ik per e-mail zo'n klanttevredenheidsonderzoek toegestuurd. Ik vulde zoals altijd een "0" in. De daarop volgende dag werd ik gebeld met de vraag of ik niet tevreden was over de mij verstrekte informatie en de wijze waarop die verleend was. Ik zei dat ik dat wel was, maar dat ik me niet geroepen voelde onbetaald reclame voor ABN AMRO te maken. Minder dan een uur later kreeg ik een andere medewerker van de bank aan de telefoon met dezelfde vraag. Weer een paar uur later kreeg ik weer een medewerker, dit keer vrouwelijk, aan de lijn met weer dezelfde vraag. Ik vertelde haar dat ze nummer drie was. Zij vond dat ook wel wat veel en zei dat de gevolgde procedure in de groep zou gooien.

Bedrijven deden het vroeger zonder al die onderzoeken. Dat kan toch nog steeds? Zullen we met ons allen afspreken niet meer te reageren op dat soort vragen. Als we niet tevreden zijn gaan we gewoon klagen, toch?