Terugkijken

Er is niets tegen om af en toe eens terug te kijken naar wat er in een afgelopen periode van vijf, tien, vijfentwintig of honderd jaar gebeurd is. Wat is er veranderd in de wereld, in een deel van de wereld of in een onderdeeltje van een deeltje van de wereld? Een viertal cabaretiers - Jan Jaap van der Wal, Erik van Muiswinkel, Jetty Mathurin en Claudia de Breij - was in de Stadsschouwburg van Amsterdam bij elkaar gaan zitten om van gedachten te wisselen "over de wijze waarop cabaretiers het afgelopen decennium hun vak uitoefenden." Gisteravond kon je het meebeleven op Nederland 2.

Was het leuk, boeiend of interessant? Geen idee, want ik heb er niet naar gekeken. Waarom niet? Vanwege een futiliteit, de titel van het programma: "Lachen na de Twin Towers". Je kan dezer dagen 9/11 natuurlijk overal bijslepen. Ik zag die cabaretiers al diepzinnig kijken na de vraag: "Mag je na 9/11 eigenlijk nog wel lachen? Mogen wij als beroepsgrappenmakers de mensen nog wel aan het lachen maken?" Ik kan me geen medewerkers van IKEA voorstellen die met elkaar gaan zitten praten aan de hand van het thema "Meubels verkopen na de Twin Towers".

Op wereldschaal zijn er natuurlijk relatief maar zeer weinig mensen die op 9/11 een geliefde, vriend(in), collega of bekende hebben verloren. Die mensen zullen vaker en dit jaar meer bij het gebeurde stilstaan. Maar de rest van de mensheid zal er hooguit bij toeval nog wel eens aan denken (of omdat de media er aandacht aan schenken) en dan weer gewoon verder gaan met zijn/haar eigen leventje. Hoe vaak staan we stil bij die honderdduizenden mensen die het slachtoffer werden van die tsunami?

Ik weet het: een tsunami is natuurgeweld waar niemand iets aan kan doen. Op 9/11 ging het om zorgvuldig gepland menselijk geweld: een aanval op de Verenigde Staten met uitsluitend 'collateral damage' en 'collateral casualties'. Wanneer gaan we de 'bijkomende slachtoffers' herdenken van het Amerikaanse (en NATO-)geweld van de afgelopen decennia, waar je op zijn minst enige vraagtekens bij mag plaatsen?
x

Angst

PvdA-leider Job Cohen zegt dat de slachtpartij die de Noor Breivik aanrichtte onder sociaal-democratische jongeren in Noorwegen angst heeft veroorzaakt in de PvdA. Dat las ik in Trouw.

Ik weet niet of Cohen een onderzoek heeft laten doen onder zijn partijgenoten. Misschien is die angst er wel. Wat moet ik dan verder met die constatering? Waarom is die nieuws? Vrij recent was er die schietpartij in Alphen aan den Rijn. Heeft die angst veroorzaakt onder de regelmatige bezoekers van winkelcentra? Er zijn schietpartijen geweest op scholen in Amerika en Duitsland. Hebben die angst veroorzaakt onder middelbare scholieren?

Partijgenoten vragen zich toch af of zoiets ook in Nederland kan gebeuren. Ja, natuurlijk kan dat. De vraag is alleen hoe waarschijnlijk het is. Cohen zegt dat allemaal in een interview met Trouw over de gevolgen van de aanslagen van 11 september, zondag tien jaar geleden. Zijn er nog steeds mensen in hoge kantoorgebouwen die bang zijn dat er plotseling een vliegtuig hun werkplek binnenvliegt?

Cohen en zijn PvdA kunnen zich beter zorgen maken over heel wat reëlere angsten. Heb ik volgend jaar nog een baan? Kan ik mijn hypotheek dan nog betalen? Gaat mijn pensioen achteruit? Wat voor bacteriën komen er voor in het ziekenhuis waarin ik binnenkort geopereerd wordt? Moet ik naar een verpleeghuis als ik geen pgb meer krijg? Hoe lang houd ik het nog vol naast mijn drukke baan mantelzorg te verlenen aan mijn moeder? Heb jij nog een angst die je met anderen deelt?
x

Fobie

Een fobie is een angst die nergens voor nodig is, omdat het gevreesde geen gevaar oplevert. Zo heb ik (zonder dat het nu veel problemen oplevert) last van arachnofobie. Dankzij Wilders is er sprake van toenemende xenofobie: de onberedeneerde en onberedeneerbare angst voor vreemdelingen.

Tofik Dibi, voor GroenLinks lid van de Tweede Kamer, wil graag een groot debat in de Tweede Kamer over xenofobie. Daar moet de regering een standpunt over hebben en dat moet het volk duidelijk gemaakt worden, zodat het kan terugkeren van de dwalingen zijns weegs. En dat allemaal omdat een Noorse minister na dat bloedbad de andere Europese regeringen heeft opgeroepen duidelijk te maken dat xenofobie slecht is.

Tofik heeft het niet zo goed begrepen, vrees ik. Je kunt een wereldcongres beleggen waarin - ten overvloede - aangetoond wordt dat pleinvrees, vliegangst en angst voor spinnen nergens op slaan, maar de lijders aan deze kwalen blijven die houden. Er zijn heel wat therapeutische sessies nodig om ze daarvan af te helpen. In een tijd dat we ook op de gezondheidszorg bezuinigen zie ik al die xenofoben nog niet in therapie gaan.

Ik heb geen Kamerdebat nodig om te weten dat Mark Rutte c.s. tegen xenofobie zijn. Dat standpunt zal Kamerbreed gesteund worden. Daar hoeft dus niet over gedebatteerd te worden. Het debat zal dus gaan over: wat doet de regering eraan? Er een spotje van Postbus 51 tegenaan gooien, of een lespakket voor alle vormen van basis- en voortgezet onderwijs? De effecten daarvan zullen nihil komma nul zijn. Als ik me ven druk maak heb ik zo een paar onderwerpen bij de hand waarover de Tweede Kamer beter een paar uur kan debatteren, iets met economie of lastenverzwaring of zo.

x

Solidariteit

Rudy Rabbinge (65) is hoogleraar Duurzame ontwikkeling en voedselzekerheid aan de Universiteit van Wageningen. Van 1990 tot 2007 was hij lid van de Eerste Kamer voor de PvdA. Hij was (mede-)auteur van diverse programma's van de PvdA. We mogen hem dus rustig een redelijk prominent van die partij noemen. Hoewel, de Volkskrant meldt dat we hem nu ex-lid van die partij moeten noemen. Hij heeft zijn lidmaatschap opgezegd. De PvdA is 'beginselloos, opportunistisch en reactief'. (...) De PvdA laat zich steeds meer leiden door marktoverwegingen, door de economie. In de sociaal-democratie hoort de markt een middel te zijn, een instrument om de eigenlijke doeleinden te verwezenlijken: een eerlijke verdeling van inkomen, kennis en macht. (...) Internationale solidariteit telt niet meer. Treurig.'

Hoor je het ook eens van een ander.
x

Dierenliefhebbers

De meeste mensen die een hond of kat in huis hebben zijn in het algemeen gesteld op het dier. Zelf heb ik twee katten gehad, één zestien, één achttien jaar. Ik was niet kapot van hun overlijden, maar vond het toch wel naar. Je hecht je aan die beestjes. Meest opmerkelijke feit vond ik dat het vrouwtje van de twee op een gegeven moment heel mager werd, hoewel ze net zoveel at als haar broertje. Ze bleek dezelfde kwaal als ik te hebben: een te snel werkende schildklier. Na een operatie ging ze nog een aantal jaren probleemloos mee.

Er zijn ook mensen die niet alléén voor de gezelligheid een hond of kat hebben.  Die schaffen een dier van een bepaald ras aan, omdat ze dat mooi vinden, of omdat het eigenschappen heeft die hen om een of andere reden bevallen. Daar is niets mis mee en het hoeft de goede relatie met het dier niet in de weg te staan.

Dan zijn er ook nog mensen die een hond of kat (of wat voor huisdier dan ook) hebben ter meerdere eer en glorie van zichzelf: "Kijk mij eens een bijzonder - vul de naam van het dier in - hebben!" Die hoeven helemaal niet van dat dier te houden of er zelfs maar enigszins op gesteld te zijn. Dat bleek weer eens uit een bericht in de Volkskrant. Het afgelopen weekend was in Leeuwarden de grootste hondenshow die ooit in Nederland is gehouden. Het weekend kende enkele behoorlijk warme uren, dus: De politie heeft afgelopen weekeinde zo'n dertig honden bevrijd uit snikhete auto's die geparkeerd stonden bij de Eurodogshow in het WTC Expo in Leeuwarden. Enkele van die honden overleefden het niet.

Eén enkele pinguïn die uit de koers geraakt is wordt wereldnieuws en vinden 'we' met ons allen reuze schattig. Wat doen we met 'hondenliefhebbers' die uit de koers geraakt zijn?
x

Belangen

In delen van Libië hadden ze dan wel een hekel aan Kaddafi en zijn familie, maar de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hadden, nadat de Lockerbie-affaire netjes geregeld was met een proces en een veroordeling, helemaal geen problemen met de kolonel. Uit documenten die in Tripoli zijn gevonden blijkt immers dat de Amerikaanse CIA en de Britse MI6 op meer dan hartelijke wijze samenwerkten met hun Libische collega's.

De Amerikanen gingen wel erg ver. Ze hadden wel eens een van terrorisme verdachte persoon die ze wilden ondervragen. Helaas leefden de nijvere ondervragers in een rechtstaat, dus ze konden maar een beetje martelen en dat mochten we niet eens martelen noemen. Sommige verdachten werden dus overgeleverd aan de Libische geheime dienst, die geen enkele martelpraktijk te erg vond en de betekenis van het woord 'mensenrechten' in een woordenboek zou moeten opzoeken. Die wilde het vuile werk wel voor de Amerikanen opknappen. Libië was overigens niet het enige land waar de Amerikanen 'lastige gevallen' heen brachten.

Waaraan had Kaddafi zijn voorkeursbehandeling te danken? Simpel: hij was tegen Al Quaida, niet zozeer op grond van principiële overwegingen, vrees ik, maar omdat hij de concurrentie vreesde. Saddam Hoessein, een even grote schoft als Kaddafi, kreeg ook jarenlang de volle steun van de Amerikanen, omdat hij ook tegen Al Quaida was en ook nog eens tegen Iran.

Het zal de Amerikaanse regering worst wezen op welke wijze machthebbers met hun bevolking omgaan, zolang ze maar de economische en politieke belangen van de VS dienen. Wie in de 'achtertuin' van Amerika een eigen koers wil varen, zoals Salvador Allende, wordt met behulp van de VS opzij gezet en zo nodig ook nog vermoord. Met de Pinochets en Videla's kunnen de Amerikanen, of ze nu Reagan, Bush, Clinton of Obama heten,  beter zaken doen. Misschien herinner je je nog dat in 2005 verkiezingen gehouden werden in de bezette Palestijnse gebieden. Iedereen was ervan overtuigd dat het eerlijke verkiezingen waren. Probleem was alleen dat Hamas een absolute meerderheid behaalde. Toen waren het ineens heel verkeerde verkiezingen, want die domme Palestijnen hadden niet de keuze gemaakt die Israël, de VS en de EU gemaakt zouden hebben. Ja, de EU - en wij dus - zijn, als het erop aankomt, net zo pragmatisch als de Amerikanen: ook met dictaturen kun je handel drijven. We steunen de opstandige Libiërs met raketten, maar de opstandige Syriërs zoeken het zelf maar uit, hoewel meneer Assad op niet minder bloedige wijze de eigen bevolking onderdrukt dan meneer Kaddafi. De belangen zullen in Syrië wel iets anders liggen dan in Libië. Niet de belangen van de bevolking, onze belangen.
x

Identificatie

In een al wat ouder stuk van de politicoloog Pieter Hilhorst in de Volkskrant las ik: Kiezers zijn emotionele wezens en daarom heeft alleen een emotioneel appèl effect. Kiezers maken geen kosten-batenanalyse van de standpunten van de partijen. Ze zoeken politici met wie ze zich kunnen identificeren.

De constatering is, denk ik, terecht. Zij zal waarschijnlijk voor een aanzienlijk deel van de kiezers opgaan. Daarom zijn veel kiezers ook teleurgesteld in de regering die na verkiezingen tot stand komt. Ze stemmen op een partij omdat de lijsttrekker hen aanspreekt. Ze voelen een soort geestverwantschap, dus die lijsttrekker, eenmaal minister(-president) geworden, zal wel de dingen doen die ze zelf zouden doen. Vergeet het maar. Die lijsttrekker stond namelijk voor een verkiezingsprogramma van zijn/haar partij. Dat beperkt zich niet tot de simpele kreet "Het gaat beter voor iedereen die mij aardig vindt." Daarin staat wat nauwkeuriger wie het beter krijgt, wie het slechter krijgt en hoeveel. Dat programma kun je dus beter even doornemen voordat je je stem gaat uitbrengen. Ik zou de andere programma's er ook maar even bij nemen. Die andere politicus heeft misschien wat minder charisma, maar wellicht ook plannen die beter bij jou passen.

Emoties zijn een aanzet voor politiek. Daarna moet je gewoon je hersens gebruiken.
x