Afronden

Wat je ook van de drie Millenniumboeken van Stieg Larsson kunt zeggen, niemand kan ontkennen dat ze zeer succesvol zijn. Wereldwijd zin er inmiddels, volgens de Volkskrant, 45 miljoen exemplaren van verkocht. Larsson zelf is daar financieel niet beter van geworden, omdat hij overleed voordat de boeken werden uitgegeven. Ook zijn vriendin/partner Eva Gabrielsson heeft er geen financieel voordeel van gehad, omdat ze nu eenmaal niet getrouwd waren en er geen geldig testament was. De hele, naar ik aanneem: niet geringe, erfenis ging dus naar Larssons vader en broer en zal dus ook in de toekomst nog geld opleveren.

Als je al vindt dat iemand recht heeft op iemands nalatenschap (ik heb daar een opvatting over die wat afwijkt van de meer algemeen aanvaarde), denk ik dat Gabrielsson meer rechten heeft dan Larssons broer en vader.  Dat zou nog wat meer gelden als Gabrielsson een eigen carrière geheel had opgegeven om die van Larsson als journalist en auteur van drie succesromans mogelijk te maken, maar dat weet ik domweg niet. Het zou van die broer en vader overigens wel netjes geweest zijn, als ze Gabrielsson tenminste een deel van de nalatenschap gegund hadden, die loopt immers in de miljoenen.

Nu schrijft de Volkskrant dat Gabrielsson van plan is een vierde deel van de Millenniumserie, waarvan Larsson al zo'n tweehonderd pagina's geschreven had, 'af te ronden'. Nu tellen de eerste drie delen gemiddeld zo'n 550 pagina's. Wil ze daarbij in de buurt blijven dan kun je moeilijk meer van 'afronden' spreken. Nu las ik ergens dat Larsson een tiendelige reeks voorzien had en dat er al samenvattingen zouden zijn voor een vijfde en zesde boek. Gaat Gabrielsson die ook nog 'uitwerken'?

In dit soort zaken ben ik een purist. In concreto houdt dat in: blijf met je handen van andermans werk af. Als Gabrielsson vindt dat zij een goede thriller kan schrijven, waarom bedenkt ze dan zelf geen plot, die ze vervolgens uitwerkt tot een roman waar een uitgever brood in ziet? Zelfs als ze een verpleegsterroman schrijft wordt die al verkocht als de uitgever op de flap zegt: "Van de partner van Stieg Larsson!"
x

Avontuur

Er zijn veel mensen die zich tijdens hun vakantie uitstekend amuseren in een bungalowpark of in een appartement in de buurt van de mediterrane kust. Anderen zijn wat actiever en maken wandelend of fietsend een trektocht door eigen land of buitenland. Wie nog niet geboekt heeft is intussen wel driftig aan het nadenken en/of discussiëren met partner en kinderen die nog niet oud genoeg zijn om er zelfstandig op uit te trekken. De reisorganisaties weten dat ook, dus je ziet ze veel in tv-commercials.

De laatste dagen zie ik vaak een commercial van 'Sawadee' die zich toelegt op 'avontuurlijke' reizen. Bij 'avontuur' denk ik altijd aan een beetje ontbering, enig afzien, niet buitengewoon veel comfort en onverwachte ontwikkelingen. Ik was dus benieuwd wat Sawadee op dat gebied te bieden heeft. Net vóór ik naar de website ging realiseerde ik me dat het wat vreemd is je avontuur door een reisorganisatie te laten organiseren. Immers, 'georganiseerd avontuur' heeft veel weg van een contradictio in terminis.

Met Sawadee kun je bijvoorbeeld naar Spitsbergen, niet de meest huiselijke regio op deze aardkloot. Maar gelukkig: "Ondanks de extreme omgeving waar je naar toe gaat, is het een comfortabele reis. De boot is van alle gemakken voorzien." (Onderstreping toegevoegd.) Er is een kans dat je een ijsbeer of walvis ziet, maar ik mis toch het avontuurlijke aspect.

Sawadee heeft eraan gedacht dat ook onze kleinsten (4-10 jaar) een avontuur niet uit de weg hoeven te gaan, mits paps en mams meegaan natuurlijk. Je kunt bijvoorbeeld naar Bali: "Met korte afstanden en een enorme variatie is het een ideaal vakantie eiland met kleinere kinderen. Dagen aan het strand worden afgewisseld met overnachtingen in het binnenland, tussen de rijstvelden." Ik geloof het direct, maar ik moet de vierjarige nog tegenkomen die als diepste wens heeft te overnachten tussen rijstvelden. Zelfs bij tienjarigen heb ik mijn twijfels. Ga je met je partner en twee kinderen deze reis maken dan ben je 5.792 euro kwijt (de ijsjes aan het strand nog niet meegerekend). Dat lijkt me op zich al een avontuur in deze tijd.

PS
Er is ook weer een nieuwe 'Beggarkort'. Klik hier.
x

Mishandeling

We maken ons terecht bezorgd en kwaad over seksueel misbruik van kinderen door rooms-katholieke geestelijken of medewerkers van de kinderopvang. In Het PAROOL las ik een kort ANP-bericht: Tussen de 100.000 en 170.000 kinderen zijn ieder jaar het slachtoffer van mishandeling. De daders zijn vaak ouders. Waar blijft de massale woede? Of zijn we er al aan gewend? Of wachten op het volgende té erge incident? Of denken we dat daar wel voor gezorgd wordt? Dat laatste valt ook wat tegen. In diezelfde krant staat in een ander artikel: Jeugdzorginstellingen blijven te lang hopen op de medewerking van ouders. Daardoor zijn zij onvoldoende in staat om adequaat in te grijpen bij meldingen van mogelijke kindermishandeling.

x

Onschendbaar

Nederlandse parlementsleden kunnen in Nederland in principe in vergaderingen van de Eerste en Tweede Kamer alles zeggen wat ze voor de kop komt: ze mogen liegen, ze mogen beledigen, ze mogen discrimineren, noem maar op. Het staat zo in artikel 71 van de Grondwet: "De leden van de Staten-Generaal, de ministers, de staatssecretarissen en andere personen die deelnemen aan de beraadslaging, kunnen niet in rechte worden vervolgd of aangesproken voor hetgeen zij in de vergaderingen van de Staten-Generaal of van commissies daaruit hebben gezegd of aan deze schriftelijk hebben overgelegd." Dat is natuurlijk een goede regeling, die we parlementaire onschendbaarheid noemen.

Bij haar afscheid als lid van de Tweede Kamer heeft Femke Halsema voorgesteld die onschendbaarheid wat uit te breiden. Die zou ook moeten gelden als parlementariërs elders - in interviews, talkshows, debatten met 'het volk' - iets zeggen. Je bent immers 24 uur per dag parlementariër. Gerdi Verbeet, voorzitter van de Tweede Kamer, voelt daar wel wat voor.

Ik ben niet zo'n dwarsligger, dus Femke en Gerdi kunnen op mijn onverdeelde steun voor uitbreiding van die onschendbaarheid rekenen. Voor alle zekerheid wijs ik nog even op een passage in artikel 71: "andere personen die deelnemen aan de beraadslaging". Ik lees daarin dat ik, in het onvoorstelbare geval dat een Kamercommissie mij oproept om iets tegen haar te zeggen, voor alles wat ik tijdens de vergadering zeg net zo onschendbaar ben als de Kamerleden. Wanneer ze de onschendbaarheid van Kamerleden wat gaan uitbreiden, moeten ze dus ook de onschendbaarheid van de kritische, participerende burger - dat ben ik ook 24 uur per dag - wat uitbreiden. Want stel nou dat ik naar een verkiezingsbijeenkomst ga waar een Kamerlid in al zijn/haar onschendbaarheid iets zegt wat mij tot in het diepst van mijn ziel beledigt, dan moet ik toch bij die zelfde gelegenheid in staat zijn even onschendbaar ook van alles te zeggen wat maar voor mijn kop komt, hoe beledigend, discriminerend, leugenachtig of wat dan ook. Het lijkt me geen sinecure om dat in een sluitende wetstekst vast te leggen.
x

Aanval

Wie in Nederland een school wil beginnen en aan een aantal voorwaarden voldoet, kan erop rekenen dat de kosten van die school geheel door de overheid, uit de algemene middelen, worden vergoed. Wij hebben daar onze 'bijzondere scholen' aan te danken. Dat zijn voor het merendeel christelijke scholen, maar de afgelopen jaren zijn daar scholen op islamitische of hindoestaanse grondslag bij gekomen. Ook de al veel langer bestaande 'vrije scholen', op antroposofische grondslag, zijn 'bijzondere scholen'. Omdat onderwijs, net als de opvoeding in zijn geheel, primair een verantwoordelijkheid van ouders is, vind ik het terecht dat ouders voor een belangrijk deel kunnen bepalen vanuit welke achter- of ondergrond onderwijs gegeven wordt. Uiteraard heeft de overheid als financier het recht eisen te stellen m.b.t. de kwaliteit van het gegeven onderwijs.

Als ongelovige zal ik dus altijd het recht op 'bijzonder onderwijs' blijven verdedigen. Maar dan moeten gelovigen het mij niet moeilijk gaan maken door zelf mij aan het twijfelen te brengen. En zeker een topgelovige moet dat niet doen. Maar wat lees ik in de Volkskrant? Seksuele voorlichting en lessen maatschappijleer in Europa zijn een aanval op de religieuze vrijheid, stelde paus Benedictus XVI maandag in zijn jaarlijkse toespraak tot buitenlandse diplomaten bij het Vaticaan.

Wat mij betreft mag Benedictus de meest stupide ideeën hebben over seks en over maatschappelijke stromingen die er - anders dan zijn religie - niet vanuit gaan dat alles door een god geschapen is en door deze nog steeds verder geregeld wordt. Ik vind het ook best dat hij volgelingen heeft die er net zo over denken. Maar Benedictus is opperhoofd van een instituut dat per definitie geen religieuze vrijheid kent, dat vanuit één centraal punt DE waarheid aan zijn volgelingen oplegt. Dat instituut verbiedt het gebruik van condooms, al kunnen daarmee miljoenen levens gered worden. Datzelfde instituut heeft jarenlang de seksuele aanvallen van zijn kader, priesters, op onschuldige jonge kinderen verdoezeld, zodat een groot aantal misdadigers nooit vervolgd, laat staan gestraft werd. Het heeft vrijwel sinds zijn bestaan verboden dat vrouwen een rol van enig belang in de totstandkoming van zijn beleid spelen en zijn kader verboden een normaal seksueel leven te leiden.

Beste Benedictus, als iemand zulke apodictische uitspraken doet hebben wij in Nederland vaak de volgende reactie: "Kijk naar je eigen!"

x

Kerk

Uit eigen ervaring weet ik dat het bijwonen van een kerkdienst voor de meeste kinderen een ramp is. De rituelen zeggen je niets en preken zijn meestal totaal onbegrijpelijk. Alleen het zingen en het orgelspel kunnen nog wel eens voor een verzetje zorgen. Ik heb dat jarenlang twee maal per zondag moeten ervaren. Toen ik een al wat gevorderde puber was begonnen de kerkbestuurders het ook door te krijgen en werd er één keer per maand een zogenaamde jeugddienst georganiseerd, na afloop van de gewone middagdienst. Er werd iets meer gezongen en de preek was wat korter. Eén probleem bleef: slechts weinig dominees waren ook nog eens boeiende sprekers. Nog weer later werd de 'kindernevendienst' ingevoerd, elke zondagochtend. Na het begin van de normale dienst gingen kinderen tot een bepaalde leeftijd naar een aparte ruime waar ze bezig gehouden werden met een Bijbelvertelling en met andere dingen die kinderen geacht werden leuk te vinden. Tegen het einde van de normale dienst kwamen ze daar weer terug.

Uit een artikel in Trouw van gisteren bleek mij dat het probleem zich nog steeds voordoet, zij het in iets andere vorm: Papa wil naar de kerk, mama niet. Wat in mijn jeugd bijna onvoorstelbaar was - gelovige trouwt met ongelovige - is tegenwoordig helemaal niet vreemd meer. Partners maken dan afspraken over wat ze de kinderen zullen meegeven, maar ja: Hoewel ze (kinderen van 7 en 11) hadden afgesproken eens per maand met hun vader mee te gaan naar de rooms-katholieke kerk, bieden de twee op het moment suprême de nodige weerstand. Gewapend met argumenten als 'geen zin' en 'het is er saai'. Een tafereel dat menig gelovige ouder van opgroeiende kinderen bekend in de oren zal klinken.  Ik zet ook een vraagteken bij het maken van 'afspraken' met jonge kinderen. Hoeveel kans heb je om 'nee' te zeggen als pappa en mamma je iets vriendelijk maar dringend vragen? "Mamma hoeft toch ook niet!" vind ik wel een redelijk argument.

Veel ongelovige ouders vinden het in het algemeen helemaal geen bezwaar dat kinderen ook het een en ander leren over religie. Ik ben het daarmee eens. Hoe je ook over religie(s) denkt, onze maatschappij, zelfs ons taalgebruik, is en wordt nog steeds in niet onbelangrijke mate door religie beïnvloed. Als je daar wat vanaf weet kun je diverse dingen beter begrijpen. Maar dan heb ik het over kennis. Het wordt al een stuk moeilijker kinderen religieuze beleving bij te brengen. Ene Astrid (haar man Ruud is een niet-gelovig ex-katholiek) zegt: "Ik had zelf nog zoveel uit te vinden. Mijn kinderen zijn onderdeel van mijn ontdekkingsreis en ik ben onderdeel van hun avontuur. Mensen zijn van nature spirituele wezens." Dat klinkt natuurlijk heel mooi, maar ervaren de kinderen dat ook zo? Heeft mams ze gevraagd wat zij willen uitvinden? Gaan ze liever met haar ontdekkingsreis mee of op (eigen) avontuur? Dan volgt er nog iets leuks: In de religieuze beleving van het gezin staat niet de kerk maar de natuur centraal. Astrid: "De geesteswereld kun je niet met je hoofd vatten, het is een diep gevoel dat niet altijd te ervaren is. De natuur laat dat ondefinieerbare voelen en zien: vanuit de donkere nacht komt altijd de zon weer op. De natuur geeft altijd antwoord en herstelt zichzelf. Dat is ook in het klein, in je eigen leven." Ter voorbereiding op de doop van de kinderen, afgelopen zomer, zijn ze met een sjamaan (een type dat door New Agers uit Siberië is geïmporteerd) het bos in geweest. De kinderen hadden er aanvankelijk helemaal geen zin in, vertelt Ruud. "Maar ik vind: dan moet je maar zin maken. Ze moeten het eerst proberen. Vinden ze het echt niets, dan hoeven ze niet meer mee." Kijk, zo maak je 'afspraken' met kinderen. En ik krijg meteen overal jeuk als ik mensen op zo'n 'spirituele', dus wazige, manier over 'de natuur' hoor praten. Alsof die iets is wat helemaal buiten ons staat. De mens is gewoon een onderdeel van de natuur. Wat voor ondefenieerbaars is er eigenlijk aan opkomst en ondergang van de zon, onweer, een zoel zomerwindje, een ijsberg of een rivier die traag door oneindig laagland gaat? Ik heb talloze malen aan de oever van wat minder brede rivieren in hoogland gestaan met de concrete vraag: wat is de beste plek om erin te stappen en naar de andere kant te waden? Dan kom je geen stap verder met 'ondefinieerbare beleving'. Wat je beleeft is ijskoud water en opluchting als je veilig aan de andere kant bent. Dat gezin van Astrid en Ruud gaat regelmatig vroeg het bed uit om een zonsopgang te zien of een ritueel te ondergaan in het bos. Dat zal wel een bos op de Veluwe of in de Achterhoek zijn, met handige paden en richtingaanwijzers van de ANWB. Ik heb nog wel eens door bossen gelopen waar geen paden en richtingaanwijzers waren en niemand omgevallen bomen netjes opruimde en waar je geen enkel punt zag om je op te oriënteren. Niks ritueel, niks hulp biedende sjamaan, maar gewoon een kompas en de wens om zo snel mogelijk uit dat bos te komen.

Het kon niet anders of tussen neus en lippen kwam aan de orde dat 'er meer is tussen hemel en aarde'. Dat zal best, maar waar zit dat dan als je niet gelooft dat er een hemel is?

PS
Er is ook weer een nieuwe 'Beggarkort'. Klik hier.
x

Materie

Mag ik nog even doorzeuren over 'Moerdijk'? OK! Gaan we!

Ik ben meer een alfa- dan een bètatype, maar op de middelbare school heb ik wel iets geleerd van natuur- en scheikunde en sommige dingen heb ik ook nog onthouden. Een van de dingen die ik geleerd heb is: materie gaat nooit verloren, zij verandert slechts van vorm. Voorbeeldje: terwijl ik dit zit te typen, ben ik tabak en papier aan het verbranden. Weliswaar 'verdwijnen' tabak en papier, maar daar komt heel wat voor terug, zoals (ik noem maar een paar dingen) koolmonoxide, arseen, benzeen, cadmium, dioxines, lood, polycyclische aromaten en ga zo nog maar even door. De meeste van die stoffen zijn giftig. Een deel van mijn bureau ziet er af en toe uit als de omgeving van de Vesuvius kort na een uitbarsting. Dat kun je simpelweg 'as' noemen, maar een beetje scheikundige kan dat ontleden in diverse andere stoffen.

Henk Jans, las ik in de Volkskrant, is milieuarts. Hij gaf afgelopen zaterdag aan inwoners van Moerdijk voorlichting over de (mogelijke) gevolgen van die brand. Hij zei onder meer: 'De brand was zo hevig dat de meeste chemische afvalstoffen gewoonweg verbranden en dan hou je, hoe gek dat ook mag klinken, alleen maar een restproduct over.' Fijn Henk, bedankt, maar ik heb nog één vraagje: welk(e) restproduct(en) houden we nu precies over? Zijn dat alleen elementen die we kennen in ons periodiek systeem (waarvan sommige - cadmium, kwik en lood bijvoorbeeld - al niet zo best voor ons zijn) of zitten daar ook bepaalde verbindingen onder die ongezond zijn? Ik mag op heel wat plekken niet roken hoewel ik na verbranding van tabak en papier alleen maar wat restproducten achterlaat. Dat zijn wel restproducten waarover de WHO, het RIVM, het ministerie van Volksgezondheid, het Koningin Wilhemina Fonds, Stivoro, ouders van jonge kinderen en hele volksstammen overige gewone burgers zich zorgen maken.

Burgemeester Peter van der Velden van Breda (...) had het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gevraagd naar het nut van zo'n (grootschalig) onderzoek.

Volgens het RIVM kunnen omwonenden met klachten naar hun huisarts en werknemers en hulpverleners naar de bedrijfsarts als ze klachten hebben. Ze moeten dan ook een vragenlijst invullen over de klachten, zodat het verloop ervan centraal in de gaten kan worden gehouden. Ik wil de kennis van huis- en bedrijfsartsen niet onderschatten, maar weten die eigenlijk welke producten er verbrand zijn en welke restproducten er achtergebleven zijn?

Henk Jans zei ook nog: 'Natuurlijk is er na het blussen een chemische soep achtergebleven, maar die heeft voor de lokale omgeving geen gevolgen.' Om daar zeker van te zijn, worden ook de komende dagen nog metingen verricht. Van tweeën één: óf Henk Jans verkoopt bullshit, óf er zijn geen metingen nodig.

Misschien zitten 'we' ons over een paar dagen collectief zorgen te maken over de hoge waterstand in de rivieren en zijn 'we' Moerdijk vergeten. Eén troost hebben we: overstromingen (behoudens verdrinking) vormen geen risico voor de volksgezondheid.
x