Grandeur

Stel: je hebt vakantie of je bezoekt gedurende een paar dagen een buitenlandse stad. Je bent kunstgevoelig, dus je hebt ook een bezoek aan dat beroemde museum gepland. Je staat bij de ingang van dat museum en zegt tegen je reisgenoot: "Getver! Die ingang! Een draaideurtje! Daar ga ik niet doorheen."

Je weet natuurlijk dat het Rijksmuseum in Amsterdam ingrijpend gerenoveerd wordt en dat die renovatie 'iets' later gereed is dan aanvankelijk de bedoeling was. Er is bijvoorbeeld nogal lang geruzied over de openbare passage onder het Rijksmuseum. Mocht je daar nu wel, zoals vóór de renovatie, fietsen of niet. Uiteindelijk mocht dat dus wel. Dus konden Antonio Cruz en Antonio Ortiz, de architecten, aan het werk om definitieve ontwerpen te maken voor die passage, waar ook de ingang van het museum gepland is.

Nu lees ik in de Volkskrant dat Wim Pijbes, de directeur van het Rijksmuseum, toch niet gelukkig was. Hij miste wat. Wat? Hij miste 'grandeur'. Volgens het huidige ontwerp komen er in de zijkanten van de passage twee draaideuren en een lift. 'Daar spreekt geen grandeur uit', zegt Pijbes. 'Bij een goede entree begint je succes. Alles aan het Rijksmuseum is groot, maar we komen er binnen via draaideurtjes. Dat kan niet.' Dus werden beide Antonio's weer aan het werk gezet en dat zullen ze niet voor niets gedaan hebben. Nu komt er dan ook een monumentale entree met trappen.

Nu moet er weer een nieuwe bouwvergunning komen. Daarvoor moet eerst overlegd worden. De voorzitter van stadsdeel Oud-Zuid verwacht tegenstand: 'Ik heb niet de illusie dat iedereen deze plannen direct luid applaudisserend zal accepteren.' Maar ja, als Wim Pijbes last heeft van gebrek aan grandeur, dan neem je wat extra kosten en nog wat meer vertraging graag voor lief.

Ik heb in diverse wereldsteden - Londen, Parijs, New York, Madrid, Berlijn - musea van enige naam bezocht. Ben ik nou zo'n insensitieve, a-culturele, niet-artistieke onbenul dat ik me nog nooit afgevraagd heb of de ingangen van die musea wel enige grandeur hadden en monumentaal genoeg waren? Als alles volgens plan verloopt, bezoek ik maart volgend jaar het Uffizi in Florence. Hopelijk heeft dat museum een representatieve entree, want anders is voor mij, inmiddels wijzer geworden, de lol er nu al vanaf.
x

Hybride

Voor de milieubewuste autorijder is de hybride auto het helemaal. Omdat hij gedeeltelijk op zelfgemaakte elektriciteit rijdt (als ik het tenminste goed begrijp), stoot hij minder CO₂ uit. De gebruiker hoeft daarom minder belasting in de vorm van bijtelling te betalen. Iedereen blij.

Helaas zitten er bij het Nederlands Dagblad mensen die het nodig vonden die claims van milieuvriendelijkheid te onderzoeken. Dat lieten ze doen door 'Milieu Centraal' en wat bleek? Hybride auto's zijn minder milieuvriendelijk dan wordt aangenomen. De Toyota Prius of de Honda Civic of Insight stoot meer CO2 uit dan de zuinigste en schoonste dieselauto van dezelfde klasse. Bij de laatste betaal je nog altijd 20% bijtelling. "Maar hoe komt dat dan?" vraagt de wanhopige milieubewuste automobilist zich af. De werkelijke CO2-uitstoot ligt een stuk hoger dan fabrikanten en overheden voorspiegelen, doordat de meeste hybrides als leaseauto worden gebruikt. Die rijden verreweg de meeste kilometers op de snelweg. Daar gebruiken ze de benzinemotor in plaats van de veel schonere elektrische motor. Bij het bedenken van al die belastingregeltjes is het ministerie van financiën uitgegaan van de gemiddelde automobilist die 70% van zijn kilometers in de stad maakt en dan elektrisch rijdt. Het ministerie ziet geen reden de regeltjes te veranderen, want het is onmogelijk in rekening te brengen hoeveel een auto op de snelweg of in de stad rijdt. Volgens het ministerie produceren diesels bovendien meer fijnstof en stikstofdioxide dan de benzinemotor in een hybride. Dat mag allemaal zo zijn, maar zijn er eigenlijk redenen genoeg om de hybriderijder meer financieel voordeel te gunnen dan de zuinigste en schoonste dieselrijder?

Hoe je ook rekent, we kunnen niet voorbij gaan aan het feit dat er teveel onnodig in auto's gereden wordt. Omdat ik toch niets beters te doen had, heb ik maar weer eens een voorbeeldje gemaakt van de reiskosten per openbaar vervoer en auto. Jan woont in Almere Buiten en werkt in Amsterdam, geen ondenkbeeldige situatie. Hij werkt vijf dagen per week, dat is (na aftrek weekends, vakantie dagen, nationale feestdagen en een paar ziektedagen) zo'n 230 dagen per jaar. Jan reist met het openbaar vervoer en heeft dus een jaartrajectjaart van de NS plus in beide plaatsen een abonnement voor één zone met tram of bus. Per dag is hij aan reiskosten 14,23 euro kwijt. De reis duurt 1 uur en 7 minuten. Buurman Piet gaat ongeveer hetzelfde traject met de auto. Rekening houdend met files is hij aan reistijd 50 minuten kwijt (opgave ANWB). De ANWB schijnt eens uitgerekend te hebben dat het goedkoopste autootje nog altijd 0,24 euro per kilometer kost. Dat betekent dat Piet per dag 20,64 euro aan woon-werkverkeer uitgeeft. Per jaar dus 4.747,20 euro. OK, hij is elke dag een half uur minder reistijd kwijt (tenzij die brug weer eens kuren vertoont of er een vrachtwagen dwars over de weg staat), maar daar betaalt hij dan ook dik voor: 6,41 euro per dag. En hij vervuilt veel meer dan Jan. Piet moet minimaal 2.868,00 euro per jaar aan reiskostenvergoeding van een werkgever ontvangen om net zo duur (of goedkoop) uit te zijn als Jan. Maar over 989 euro moet hij dan weer belasting betalen. Een let wel: ik heb het hier over het goedkoopste autootje. Van de meeste auto's zullen de kosten dichter in de buurt van de 0,30 euro per kilometer liggen.

Mijn laatste werkgever had een volgens mij nette regeling: iedereen die buiten Den Haag woonde kreeg zijn reiskosten vergoed op basis van de kosten van het openbaar vervoer, met een maximum van 40 km (ruwweg de afstand Amsterdam centrum - Almere Buiten). Je hoefde niets aan te tonen. Wie toch met zijn Lamborghini naar zijn werk wilde komen, mocht dat rustig doen. Dienstreizen werden ook vergoed op basis van de kosten van het openbaar vervoer, ook al gebruikte je je eigen auto. Als je spijkerhard kon aantonen dat in bepaalde gevallen de auto handiger was, stelde de werkgever een simpele auto uit eigen voorraad ter beschikking. Wat vind jij een goede regeling?
x

Braindrain

Dit komt uit een kort ANP-bericht in de Volkskrant:

De Britse financiële sector gaat dit jaar naar schatting 6 miljard pond (6,6 miljard euro) aan bonussen uitdelen aan zijn medewerkers, minder dan een jaar na de bijna-ineenstorting van het wereldwijde financiële systeem.

Goldman Sachs (één Amerikaanse bank) wil dit jaar een recordbedrag van meer dan 20 miljard dollar (13,4 miljard euro) aan bonussen uitkeren.

Binnenkort verwacht ik een persbericht van de NVB, de Nederlandse Vereniging van Banken: De NVB heeft met leedwezen geconstateerd dat in het buitenland het in ons land terecht verfoeide bonussysteem weer in volle omvang is teruggekeerd. De Nederlandse banken vrezen dat dit onvermijdelijk zal leiden tot een braindrain, juist in een periode dat zij de beste brains nodig hebben. Zij zien zich dan ook, tegen wil en dank, genoodzaakt door middel van de gebruikelijke bonussen hun beste krachten blijvend aan hen te binden en nemen aan dat politiek en burgers hiervoor begrip zullen hebben.
x

Enquête

Nee, je hoeft geen vragen te beantwoorden. Ik heb het over een ander soort enquête: de parlementaire. Het merendeel van de Nederlandse bevolking heeft, net als ik, geen idee wat nou precies de oorzaken zijn van de ondergang van de DSB. Wie zijn in deze hele affaire de 'good guys en de 'bad guys'? Pas toen de ondergang al bijna niet meer te stoppen viel kwamen er berichten dat het anderhalf jaar geleden al niet zo best ging met DSB. DSB bracht weliswaar slechte, veel te dure producten aan de man, maar gelijksoortige producten van andere banken waren niet veel minder slecht en/of duur. Wat is al die tijd de rol geweest van De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en het ministerie van financiën en hoe hebben zij hun rollen gespeeld? Ik vergaar mijn kennis uit de kranten en de audiovisuele media. Ik hoor en lees 'statements' die zorgvuldig door beroepsvoorlichters zijn samengesteld. Ik lees en hoor commentaren die elkaar tegenspreken. En ik bezit onvoldoende kennis van de financiële wereld om tot een goed afgewogen oordeel te komen.

Dirk Scheringa, Wouter Bos, Noud Wellink, Hans Hogervorst, Gerrit Zalm, Robin Linschoten, Pieter Lakeman: een rijtje bekende hoofdrolspelers in de DSB-affaire. (CDA, PvdA en VVD zijn alle drie 'vertegenwoordigd' in dit rijtje.) Ik ken ze geen van allen persoonlijk. Uit hun optreden voor de tv ga ik niet afleiden of ze aardig, sociaal voelend en competent zijn en in welke mate. Daar is meer voor nodig dan een paar soundbites. Dirk Scheringa beweert dat hij door het financiële en politieke establishment is 'kapotgemaakt'. (Het 'Calimerosyndroom': "Zij zijn groot en ik is klein, en dat is niet eerlijk, o nee".) De bank had kunnen worden gered als De Nederlandsche Bank en minister Bos hadden willen meewerken. 'Dat had de gemeenschap maar honderd miljoen euro aan belastinggeld gekost. Nu is de rekening anderhalf miljard.' Aldus Dirk, geciteerd in de Volkskrant. Ik kan alleen maar bedenken dat Wouter Bos en Noud Wellink toch niet zo gek zijn dat ze een dure kabeljauw (1,5 miljard) in leven laten, omdat ze te beroerd zijn om een goedkoop spierinkje (100 miljoen) te redden. Maar ik heb geen idee hoe groot de diverse belangen zijn en ik zou Dirk willen vragen: "Durf jij de Nederlanders nog recht in de ogen te kijken, nu je zelf toegeeft dat jouw beleid ze in ieder geval "maar" 100 miljoen euro lichter heeft gemaakt? Ga je ze dat in het lezingencircuit uitleggen? Neem dan een paar bodyguards mee."

Bij een parlementaire enquête kan de desbetreffende commissie getuigen dagvaarden. Je kunt dus niet wegblijven als je opgeroepen wordt. De getuigen worden onder ede verhoord. Het is dus raadzaam de waarheid te spreken, want meineed is een strafbaar feit. Ook, of zelfs, een parlementaire enquête garandeert niet dat de onderste steen bovenkomt. Een enquêtecommissie bestaat uit politici. Die kijken niet alleen achteruit, maar ook vooruit. Een vraag die niet gesteld wordt hoeft ook niet beantwoord te worden. Maar elk lijk dat uit de kast gehaald wordt is er één dat niet meer gebruikt kan worden om anderen onder druk te zetten.
x

Werkelijkheid

Op de Nederlandse tv - en niet alleen daar - ritselt het van de zogenaamde realityshows. Reality is Engels voor realiteit of werkelijkheid. Het aardige van die shows is dat ze weinig met de werkelijkheid te maken hebben. De echte werkelijkheid zie je de hele dag door. Daarvoor hoef je niets anders te doen dan je ogen open te houden. Wanneer ik dit zit te typen en mijn hoofd naar links beweeg zie ik de werkelijkheid buiten mijn huis: een plantsoen waar mensen hun honden uitlaten en weer andere mensen bij redelijk weer op een bank zitten. Tijdens mooie zomerdagen waren er wel eens gezelschappen aan het barbecueën. Als ik daar zin in zou hebben, zou ik een webcam aan mijn pc kunnen verbinden en via het internet anderen 24 uur per dag kunnen laten 'meegenieten' van dat uitzicht. Dat zou een pure realityshow zijn, maar je kunt je afvragen of die veel geboeide kijkers zou trekken. Voor de meeste mensen is alleen hun eigen werkelijkheid en die van een aantal mensen om hun heen interessant.

Wat ze bij de tv een realityshow noemen is een aantal achter elkaar geplakte 'hoogtepunten' uit een overigens alledaags bestaan van een bekend persoon of een voor iedereen herkenbare situatie, zoals een ziekenhuispolikliniek. Het volgen van de hoogte- en dieptepunten van een verbouwing schijnt ook interessant te zijn. Of de wederwaardigheden van een echtpaar dat een ecologisch verantwoorde camping op Kamchatka wil beginnen.

Een paar dagen geleden was het wereldnieuws dat een zesjarig jongetje in Colorado per ongeluk een tocht gemaakt zou hebben in een luchtballon. Politie en hulpdiensten waren, onder het toeziend oog van de tv, uitgerukt om de ballon veilig aan de grond te krijgen. Dat lukte, maar er zat geen jongetje in. Het jongetje had thuis in een doos gezeten, omdat zijn vader boos op hem geweest was. Al vrij snel rees het vermoeden dat alles in scene was gezet, met name omdat het jongetje tijdens een tv-uitzending argeloos opmerkte: "Dat moest ik toch zeggen?"

In Trouw werd bevestigd dat het allemaal nep was: Ballonvaart Colorado was publiciteitsstunt. Waarom haalden de ouders van dat jongetje (en nog twee oudere broertjes) die stunt uit? Zij waren mogelijk uit op een contract voor een eigen realityshow. Ja, waarom niet? Als je de meest onbenullige dingen uit het leven van anderen op tv ziet, waarom zou je jouw onbenullige leven dan niet te gelde maken? Op de website van de Tros lees ik bij het programma van afgelopen vrijdag: "De hele familie Smit is in de ban van het nieuwe huisje van Monique, de jongste telg van het muzikale gezin. Jan en zijn vader Ruud brengen in de Palingsoap van vrijdag eigenhandig huisraad naar de nieuwe woning van Monique, die ze binnenkort betrekt." Dat is de altijd weer boeiende werkelijkheid van Volendam. En daar gebeurt nog veel meer: "Verder in de uitzending een impressie van de kaartavond in de Sint Jozef, die tegelijkertijd wordt gehouden met de repetitie van het operakoor." Heb je net een 'pit' gemaakt bij het klaverjassen, zingt het koor op de achtergrond zeer toepasselijk de Triomfmars uit Aida.

Het wachten is nu op "Bingo!", waarin we kennis kunnen nemen van de werkelijkheid in 'Huize Zwanenzang' in Drochteropslagen. We zien hoe de 88-jarige meneer Bakhuijsen de weekprijs bij het sjoelen wint, maar ook de keiharde feiten achter de wekelijkse bingo op vrijdagavond. En als altijd is het lachen geblazen als mevrouw Van der Punt (91, but still going strong) voor de zoveelste keer haar moorkop op de grond laat vallen. Een bejaardenverzorgster heeft zich, off the record, laten ontvallen dat mevrouw Van der Punt nogal publiciteitsgeil is. "Volgens mij laat ze die moorkop altijd expres vallen." We zullen allemaal een traan wegpinken als de kist van Aleida ("Tante") Hamstra (87), de 'ziel' van Zwanenzang, tussen twee hagen rollators naar de lijkwagen wordt gebracht. En is het niet hartverwarmend de manager zorg Pieter Jan ("Zeg maar Piet.") Vaagstra te horen zeggen: "Lieve mensen, vandaag zijn er bitterkoekjes bij de koffie, want zonder jullie had ik die bonus niet kunnen waarmaken."
x

Verzekerd

Bernard Welten is korpschef van de politieregio Amsterdam-Amstelland. Onlangs luchtte hij zijn hart in NRC Handelsblad. Trouw citeerde daar weer uit, o.a. dat hij onvoldoende ruimte krijgt om in het openbaar te vertellen "wat er speelt in de samenleving en op welke wijze er iets aan gedaan kan worden". Nu heb ik om te beginnen Bernard Welten niet meteen nodig om erachter te komen wat er zo al speelt in de samenleving. Maar goed, hij zal ook wel op de hoogte zijn en hij is ervoor aangenomen er wat aan te (laten) doen als mensen vals spelen. Het is zijn goede recht om een mening te hebben over wat er gedaan kan worden om de samenleving beter en/of veiliger te maken. Die mening mag hij ook uiten, maar niet in het openbaar. Bernard is ambtenaar en moet doen wat de politiek hem opdraagt. Hij mag dus tegen Job Cohen, de korpsbeheerder, vertellen hoe het volgens hem moet, maar als Job dat niet met hem eens is, moet hij, althans in het openbaar , verder zijn mond houden en gewoon weer aan het werk gaan.

De SP in Amsterdam vindt dat Bernard beter zijn biezen kan pakken. SP-fractievoorzitter Remine Alberts vindt dat Welten een brevet van onvermogen heeft afgegeven. "Dat is jammer voor Welten, maar in dit land is afgesproken dat de politie doet wat de politiek wil en niet andersom. Dat heet rechtsstaat. Er zijn zat landen in de wereld waar de politie het voor het zeggen heeft en daar zou ik om die reden echt niet willen wonen."

Trouwe lezers van 'Beggartalk' weten dat ik de SP een warm hart toedraag, maar hier is de partij een beetje onvoorzichtig, vrees ik. Bernard bleek vóór zijn aanstelling als korpschef zo vreselijk goed te zijn dat hij kon vragen wat hij hebben wilde. Zo ging de gemeente de helft van zijn nieuwe huis financieren. De belasting die hij daarover moest betalen nam het korps ook voor zijn rekening. Maar de klap op de vuurpijl: als hij voortijdig met wederzijds goedvinden zijn functie zou beëindigen, zou zijn inkomen tot zijn pensioen verzekerd zijn. Bernard wordt in 2020 65. Dus als hij nu met eervol ontslag gaat, zit de gemeente Amsterdam in principe nog een kleine 11 jaar aan dat niet bepaald lage salaris vast. En het zit toch al niet zo lekker met de Amsterdamse financiën.

Update
x

Onzin

Hoeveel mensen in Nederland begrijpen het werk van Albert Einstein? Wie op school goed heeft opgelet weet dat Isaac Newton 'iets met zwaartekracht of zo' te maken heeft, maar dan houdt het ook wel op. Mijn algemene ontwikkeling is redelijk te noemen, maar ik moest googelen om erachter te komen dat Richard Feynman de man is op het gebied van de kwantumelektrodynamica. (Maar vraag me niet wat dat precies is.) Van Christiaan Huygens wist ik nog dat hij het slingeruurwerk heeft uitgevonden. Van Gallileo Galilei kende ik natuurlijk de onsterfelijke uitspraak: "En toch beweegt hij." (De aarde om de zon. De kerk dacht dat het andersom was.)

Je had natuurlijk al door dat de vijf namen die ik hierboven noem behoren bij natuurkundigen. Wie van de vijf is 'de grootste'? Leuk dat die vraag in de Volkskrant wordt gesteld en dat ik ook mijn stem mag uitbrengen en al die andere lezers die net zo weinig van natuurkunde weten als ik. Op 21 oktober a.s. gaan ze in het Museum Boerhave, tijdens de "Nacht van de natuurkunde", uitmaken wie echt de grootste is. Dan hebben we er weer een canon bij. Het begon, geloof ik, met 'De grootste Nederlander'. Dat werd, of all people, Pim Fortuyn en Johan Cruijff kwam op de zesde plaats, nog vóór Michiel de Ruyter.

Inmiddels kunnen we een canon maken van de canons die je, wil je een beetje meetellen, moet kennen. Zullen we nou eens ophouden met die onzin?
x