Handel

Wie in Nederland bloeddonor is verwacht daarvoor geen financiële vergoeding, zoals bijvoorbeeld in de VS niet ongebruikelijk is. Handel in organen, zoals nieren ten behoeve van transplantatie, wordt helemaal - en naar mijn mening terecht - afgewezen. Het (ver)kopen van complete mensen wordt al heel wat langer in de meeste culturen als onethisch beschouwd en dus verboden, wat niet zeggen wil dat het niet toch op grote schaal gebeurt. Denk maar aan kinderarbeid, kinderprostitutie en prostitutie in het algemeen.

Een wat apart geval van mensenhandel werd afgelopen week behandeld door de rechtbank in Zwolle: de verkoop van een pasgeboren kind. Het kind is afkomstig van een paar in Gent dat om financiële redenen hun tweede kind afstond. Dat schreef Trouw. Niet duidelijk werd of het paar zich financieel niet in staat achtte een tweede kind te onderhouden, of dat het gewoon uit het oogpunt van financieel gewin een kind geproduceerd had. Voor de eerste reden zou je met wat moeite nog enig begrip kunnen opbrengen, de tweede reden is te abject voor woorden.

Moet ik er nou ook moeite voor doen begrip op te brengen voor die 'wensouders'? Volgens de rechtbank hebben de ouders gehandeld in strijd met de wetten die gelden voor adoptie van buitenlandse kinderen. Is dat alles? Hebben ze alleen een regeltje overtreden? Ergens geld voor betalen om dat in bezit te krijgen is handel. Als je geld betaalt om een mens(je) in bezit te krijgen, bedrijf je dus mensenhandel. Dat paar in België heeft het kind niet 'tegen vergoeding afgestaan', het heeft het kind verkocht.

Al eerder heb ik hier laten weten niet te begrijpen (maar dat ligt dus aan mij) waarom het krijgen van kinderen zo belangrijk is, maar ik moet vaststellen dat er veel mensen zijn die dat belangrijk vinden en er veel voor over hebben om die situatie te realiseren als dat niet langs de normale biologische weg lukt. Ik heb er ook geen moeite mee mee te betalen aan de dure medische behandelingen die daarvoor soms nodig zijn. En waar op het internet zoek je naar een kind dat in de aanbieding is? Gewoon bij 'Marktplaats' of 'eBay'? En hoe ga je later aan 'jouw' kind vertellen hoe het in jullie 'bezit' is gekomen?
"Was ik duur, mamma?"
"Je was niet duur, lieverd, je kostte veel geld, maar dat hadden pappa en mamma graag voor je over. We hebben gewoon nog twee jaar langer gedaan met onze oude auto."

Gratis

Voor het eerst sinds mijn schooltijd ben ik gisteren weer eens in de OBA geweest, de Openbare Bibliotheek Amsterdam en wel in de vorig jaar geopende Centrale Bibliotheek, vlak bij Amsterdam Centraal. Dat wil niet zeggen dat ik nu weer boeken uit de 'bieb' ga halen. Boeken wil ik hebben.

Een bezoek aan de OBA is daarom al de moeite waard omdat je van de bovenste verdieping, waar een restaurant gevestigd is, een geweldig uitzicht over Amsterdam hebt. (Minpuntje is dat je zelfs op het terras niet mag roken.)

Ik ben lid van de OBA geworden omdat ik dvd's wil lenen. Dat had allereerst een speciale reden: op 27 december, wanneer ik met drie Jannen diverse films ga bekijken, wilden we o.a 'Casablanca' zien, een klassieker met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman. Het nogal eens gebruikte citaat "Round up the usual suspects" is uit deze film afkomstig. Dat "Play it again, Sam" ook uit deze film afkomstig is, is een wijdverbreide misvatting.

Het aardige is dat ik helemaal gratis en toch voor niks lid kon worden van de OBA. Het enige wat ik daarvoor hoefde te doen was een 'Stadspas' aanschaffen. Die kan ieder Amsterdammer krijgen die tot de minvermogenden gerekend kan worden, maar je kunt hem ook - en ook gratis en toch voor niks - krijgen als je steenrijk bent, mits je tegelijkertijd 65-plusser bent. Aan één van die voorwaarden voldoe ik. Ik kan nu ook tien euro korting krijgen op een cursus 'Nordic Walking', maar ik houd niet van wandelen met dingen in mijn handen. Dan ga ik liever naar 'Sylvia's Tanning en Beauty', waar ik in één minuut bruin ben in een speciale spraycabine en dan bespaar ik ook nog eens 7,50 euro.

En de gratis dingen blijven - in deze dure tijden - op me afkomen. Van 1 maart tot 1 juni 2009 zal ik helemaal voor niets met tram, bus en metro door Amsterdam kunnen rijden. Dan kan ik eindelijk weer eens aan maatschappelijke activiteiten deelnemen en uit mijn sociale isolement geraken. Het is nog maar een proef, dus ik hoop dat veel oudjes dan het openbaar vervoer zullen pakken. Dan gaan ze het vast wel permanent maken.

Bonus

Als je vroeger 1.650.000 gulden per jaar verdiende, vond iedereen dat een behoorlijk hoog salaris. Nu verdien je dan 750.000 euro per jaar. Op de een of andere manier lijkt dat wat minder 'erg'. Die 750.000 euro gaat Gerrit Zalm verdienen als directeur van ABN Amro/Fortis. Strikt formeel gaat hij in salaris achteruit, want bij DSB verdiende hij hetzelfde bedrag, maar daar werkte hij een dag minder. Dat zou je dus eigenlijk moeten waarderen: langer werken bij een veel grotere bank en toch niet meer willen verdienen. Waar vind je zulke onbaatzuchtige types tegenwoordig nog? Hij neemt er ook nog eens genoegen mee dat aan het eind van de rit zijn bonus maximaal 375.000 euro bedraagt.

SP en PVV (bien étonné de se trouver ensemble) vinden het salaris van Gerrit "onacceptabel". Sommige mensen zijn ook nooit tevreden en tot mijn spijt moet ik vaststellen dat ik het een keer eens ben met de PVV. Maar ik zal vandaag over de hoogte van dat salaris niet verder zeuren.

Wat ik hoe dan ook vreemd blijf vinden is die bonus. Ik denk dat als iemand voor een klus een jaarsalaris van 750.000 euro krijgt, het minste wat hij kan doen is: zijn stinkende best! Die bonus zit als het ware al in dat salaris verwerkt.

Naar verwachting wordt over een paar jaar de bank gewoon weer aan particulieren verkocht. Als het meezit met winst en op die winst is die bonus van Gerrit gebaseerd. Nu denk ik dat Gerrit die klus niet helemaal in zijn eentje zal klaren. Er werken nog een paar mensen bij die bank van wie je mag aannemen dat zij in het algemeen ook hun stinkende best zullen doen om er een succes van te maken. Is het niet redelijk om al die mensen ook een bonus te geven van maximaal een half jaar salaris? En dan heb ik het niet alleen over de (sub)managers, maar ook over de medewerkers van de postkamer, het archief en de telefonistes. Die managers hebben daar niet zo'n weet van, maar in de 'lagere regionen' kom je ook wel eens hardwerkende mensen tegen, die ook hart voor de zaak hebben. Met hun modale salaris kunnen ze een extraatje wel gebruiken. Gerrit Zal kan zich ook zonder bonus af en toe een extraatje veroorloven.

Allure

De 'Zuidas' moet het t.z.t. helemaal gaan worden. De Zuidas is ruwweg het gebied rond het NS-station Amsterdam Zuid. Als de Noord-Zuidlijn ooit een keer gereed komt, eindigt die daar. Op het plaatje zie je hoe het eruit moet komen te zien.Als ik zoiets zie, denk ik altijd dat een archtitect of een stel ruimtelijke ontwerpers de legostenen van een van de kinderen gepikt heeft en daarmee is gaan spelen. Maar dat kan helemaal aan mij liggen.

De plannen voor de Zuidas blijven over elkaar heen buitelen. In Trouw las ik gisteren dat de culturele sector in Amsterdam hapert. Dus wat doe je dan? Amsterdam krijgt mogelijk een expositiepaleis met de allure van het Grand Palais in Parijs. (Enig idee hoe de allure van dat Grand Palais aanvoelt?) Dat 'expositiepaleis' wordt dan ergens bij de Zuidas gebouwd.

Het ligt weer aan mij natuurlijk, maar het was mij nog niet opgevallen dat de culturele sector in Amsterdam hapert. Zeker, de twee grote musea, het Rijks en het Stedelijk, zijn tegelijk gedurende lange tijd vrijwel geheel dicht, resp. op een tijdelijke locatie beperkter geopend, maar dat is tijdelijk. Als er cultureel wat hapert is dat naar mijn idee ook tijdelijk. Om er nou meteen weer een, waarschijnlijk zeer duur 'expositiepaleis' (allure kost geld), tegenaan te gooien, lijkt mij redelijk overdreven.

Ik twijfel ook nog om een andere, niets met kunst of allure te maken hebbende, reden aan die plek. Als je een tijdje door een museum hebt rondgedrenteld, wil je daarna even bij een kopje koffie of een geestrijker versnapering uitrusten. Kom je over een tijdje uit het Rijks of Stedelijk, dan zit je bijna in het centrum van Amsterdam, met horecagelegenheden te kust en te keur in een aantrekkelijke ambiance. Maar kom je uit dat 'expositiepaleis' dan sta je daar tussen al die opgestapelde legostenen. Probeer daar maar eens een kroeg met die typisch Amsterdamse allure te positioneren.

Ik zit me natuurlijk op te winden voor niks. Tegen de tijd dat het 'expositiepaleis' zijn deuren opent zal ik denken: "Zo'n expositie vond ik zonder rollator al vemoeiend."

En wat lees ik dan in Het Parool van gisteren? "Nog meer hinder en opbrekingen kan de stad gewoon niet aan," zegt stadsregisseur Cas van Eerden. (...) Met zeven megabouwprojecten, (...) plus nog eens 293 kleinere bouwprojecten, zit Amsterdam aan zijn taks. Er komt niet één bouwproject meer bij.

Waarborgen

Hoe je ook over godsdienst denkt, het valt niet te ontkennen dat godsdiensten - en niet-religieuze levensbeschouwingen - invloed hebben op het menselijk handelen en daardoor op maatschappelijke ontwikkelingen. Wil je menselijk handelen en maatschappelijke ontwikkelingen goed begrijpen, dan is het dus handig als je iets weet van de belangrijkste godsdiensten en niet-religieuze stromingen. De aangewezen plaats om daar het een en ander van te leren lijkt me het onderwijs.

Openbare scholen hoeven geen lessen in levensbeschouwelijke vorming te geven. Pas als ouders daarom vragen, moeten zij dat faciliteren. De inhoud van die lessen blijft overigens buiten de verantwoordelijkheid van de schoolleiding.

Het bovenomschreven systeem liep jaren lang op rolletjes. Geen hond keek ernaar om en niemand maakte zich er druk over. Maar ja, toen kwamen er ineens een hoop kindertjes die geen christenen, joden of humanisten als ouders hadden, maar moslims of hindoes. Die hindoes en moslims hadden na een tijdje door dat ze een bijzondere school konden oprichten. Dat was geregeld. Maar veel moslimkindertjes gaan naar openbare scholen. Ahmed Marcouch, de 'burgemeester' van stadsdeel Slotervaart, waar veel van die moslimkindertjes wonen, zag daarin een reden om te streven naar islamonderwijs op de basisscholen. De Tweede Kamer, althans de coalitiepartijen, zag volgens Het Parool de bui al hangen: De Kamer wil jaarlijks tien miljoen euro vrijmaken om docenten te betalen en de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen. De schoolleiding is dus niet verantwoordelijk, maar de Tweede Kamer wil de kwaliteit van godsdienstonderwijs waarborgen.

Wat wordt er nou bedoeld met dat 'kwaliteit waarborgen'? Mag een christelijk-gereformeerde dominee aan christelijk-gereformeerde kindertjes vertellen dat de wereld in precies zes dagen van 24 uur geschapen is? Als schoolleider zou ik denken: "Wat een onzin, maar het is mijn pakkie an niet." Hetzelfde geldt voor alles wat rabbi's en imams aan 'hun' kindertjes vertellen. Daar zit natuurlijk het probleem, niet bij de rabbi's, maar bij de imams. Die schijnen dingen te vertellen die niet in 'onze' cultuur passen. Dan is er plotseling iets mis met de kwaliteit.

Ik heb wel een oplossing. In het reguliere onderwijs, op openbare en bijzondere scholen, ruim je plaats in voor lessen over alle belangrijke levensbeschouwelijke stromingen. Die vindt dit en die vindt dat. Ouders die vinden dat hun levensbeschouwing op een openbare school onvoldoende in het licht komt sturen hun kinderen maar naar een bijzondere school. Als die niet in de buurt is, hebben ze pech. Dan nemen ze hun kinderen thuis maar af en toe even apart als ze het zo vreselijk belangrijk vinden. Of ze sturen hun kind wekelijks naar een dominee, imam of wat voor voorganger dan ook. Kunnen ze zelf ook de kwaliteit waarborgen.

Sharon Dijksma heeft overigens andere prioriteiten, zoals conciërges op scholen. Lijkt me ook een goed idee.

Taalles

Mijn ouders - en vele geslachten voor hen - waren Drents. Onder elkaar spraken zij altijd in het Drentse accent. Kort na de Tweede Oorlog kwam mijn grootmoeder bij ons wonen, die ook altijd Drents sprak met mijn ouders. Van dat Drents spreken zag ik als kind al één voordeel: ik wist altijd zeker of een woord met 'ij' of 'ei' geschreven moest worden. De 'ij' wordt namelijk in het Drentse dialect altied als (een lange) 'ie' uitgesproken. In twiefelgevallen vroeg ik mie dus af: hoe zouden mien ouders dat uitspreken? Je kunt ook zeggen dat ik als kind al redelijk taalvaardig was. Ik wist hoe ik zo'n trucje moest gebruiken.

In Trouw las ik een artikel niet over dialecten, maar over de taalvaardigheid van kinderen van allochtone afkomst. Die laat te wensen over. 'De politiek' weet waar dat aan ligt: de ouders spreken geen of gebrekkig Nederlands. Die moeten dus een cursus volgen. Op het ministerie van integratie zoeken ze nu uit hoe ze zo’n cursus verplicht kunnen stellen. Een beetje verstandig kabinet laat zich daarbij voorlichten door deskundigen, in dit geval taalkundigen. Zonde van de moeite, oordelen taalwetenschappers. Volgens hen zal het project uitdraaien op een mislukking. Als je de taalvaardigheid van kinderen wilt verbeteren, moet je niet bij de ouders beginnen: te indirect, en uiteindelijk misschien zelfs contraproductief.

Je kunt de Turkse en Marokkaanse ouders een cursus Nederlands geven, maar onder elkaar blijven ze gewoon hun moedertaal spreken, zoals mijn ouders het op Drents hielden. Natuurlijk spraken mijn ouders tegen hun kinderen gewoon Nederlands en al zullen er allochtone ouders zijn die hun best willen doen, hun kinderen zullen nog altijd beter Nederlands spreken, want zij doen het de hele dag op school en buiten school met hun vriendjes niet anders. Als ze al het Nederlands van hun ouders gaan overnemen, zal dat vaak slechter Nederlands zijn.

Nog niet zo lang geleden heb ik twee jaar lang elke woensdagochtend op een basisschool in Slotervaart aan een groepje kinderen met een taalachterstand extra taalles gegeven. In dat groepje zaten net zoveel autochtone als allochtone kinderen. Er zijn namelijk nogal wat autochtone volwassenen met een taalachterstand en die geven ze zonder moeite door aan hun kinderen. Is er ooit iemand op het idee gekomen die autochtone ouders naar een verplichte taalcursus te sturen?

Aan de hoogleraar Nederlands als tweede taal Folkert Kuiken wordt gevraagd: Hoe lang zal het nog duren voordat iedere allochtoon goed Nederlands spreekt? „Moeilijk te zeggen”, antwoordt Kuiken. „Er gaan zeker een paar generaties overheen." Het ministerie van integratie wil die generaties overbruggen met 'een cursus'. In werkelijkheid vergemakkelijkt een goede beheersing van de ene taal juist de verwerving van een tweede. Onderwijs aan immigranten in de moedertaal zou daarom helpen, stelt de Tilburgse sociolinguïst Nadia Eversteijn. "Maar dat is momenteel voor geen enkele politicus bespreekbaar." (Onderstreping toegevoegd.) Zou het geen enkele van die politici zijn opgevallen dat er een complete Nederlandse provincie is waar al gedurende generaties kinderen tweetalig worden opgevoed? Is de taalachterstand wat Nederlands betreft daar groter dan in andere provincies?

Ik ben er altijd voor mensen met wat voor achterstand dan ook te helpen, dus ook kinderen met een taalachterstand, maar dan goed. Zo'n verplichte taalcursus is niet meer dan een schoolvoorbeeld van symboolpolitiek.

Misbruik

"There are more things in heaven and earth, Horatio, Than are dreamt of in your philosophy." Dat laat Shakespeare Hamlet zeggen in het gelijknamige toneelstuk. Dit citaat wordt vaak aangehaald als een 'paranormaal begaafde' of een astroloog weer eens zijn of haar 'gaven' ten toon gespreid heeft. Ik kom daarop omdat ik zaterdagavond het laatste stukje van 'Raymann is laat' zag. In zijn rol van Tante Essie had Raymann een gesprek met Derek Ogilvie, die via via contacten heeft met baby's.

Ik weet ook dat er dingen zijn waarvoor wij geen verklaring hebben, maar ik weiger daarvoor allerlei esoterische, metafysische of anderszins op niets gebaseerde 'verklaringen' te accepteren. Voor het vinden van die verklaringen hebben we geen geloof nodig, maar wetenschappelijk onderzoek.

Ik heb ook weer eens gekeken op de website van de James Randi Educational Foundation. James Randi heeft er zijn werk van gemaakt de beweringen van o.a. helderzienden en mediums te onderzoeken en slaagt er altijd weer in van die beweringen gehakt te maken. Al jaren lang biedt hij op zijn website één miljoen dollar aan de helderziende of het medium, dat onder gecontroleerde omstandigheden zijn of haar beweringen kan hard maken. Het aanbod is nog nooit geclaimd. Randi geeft ook het voorbeeld van het in Amerika zeer bekende en zeer veel verdienende medium Sylvia Brown. In januari 2007 vertelde ze de ouders van een vermist jongetje dat hij dood was en waar hij gevonden kon worden. Hij werd later springlevend gevonden. Ze heeft meer van die missers op haar naam staan.

Merkwaardig vind ik ook altijd dat helderzienden pas in actie komen als er al iets gebeurd is. Waarom zien ze een ontvoering, een moord of gewoon verdwalen nooit van tevoren aankomen? Waarom hebben helderzienden niet gewaarschuwd voor de kredietcrisis? Waar waren ze voordat New Orleans door Katrina getroffen werd? Waarom hebben ze niet voortdurend alles goed in de Lotto? Waarom vervangen we dat dure KNMI niet door één helderziende? Omdat we gelukkig niet helemaal op ons achterhoofd gevallen zijn.

Helderzienden, mediums, alternatieve therapeuten en meer van dat soort oplichters maken in het algemeen misbruik van de emotionele situatie waarin mensen verkeren en waarin de kritische zin wat op de achtergrond raakt. Wie door de medische wetenschap is 'opgegeven' is vaak tot alles bereid. Wat heerlijk om te horen dat je overleden partner nog steeds veel van je houdt en dat het met hem/haar prima gaat. Als je weer eens een tv-programma met zo'n type ziet, let dan eens goed op. Ze geven geen antwoorden, ze stellen vragen.

Ik 'zie' vier mensen die vandaag deze 'Beggartalk' lezen.