Dictee

Dit jaar heb ik voor de 21ste keer niet meegedaan aan het 'Groot Dictee der Nederlandse Taal'. Maar ik houd toch van bezig zijn met taal? Ik schrijf toch vrijwel foutloos Nederlands? Inderdaad, omdat ik in geval van twijfel een woordenboek of de 'Woordenlijst Nederlandse Taal' raadpleeg. Maar ik ga die lijst niet uit mijn kop leren. Hieronder zie je de lijst met woorden uit het dictee, die volgens de website de moeilijke woorden - dus de foutmogelijkheden - waren. In rood heb ik aangegeven de woorden die ik (vrijwel) zeker goed had geschreven.

1. in zoverre

2. kakofonisch (ik zou hier kakafonisch geschreven kunnen hebben)
3. geblabla
4. muezzins (hier zou ik een z gemist kunnen hebben)
5. filistijnen (hier zou ik een hoofdletter gebruikt hebben)

6. geperoxideerde

7. ressentiment

8. Geüpgradede

9. Hoekse en Kabeljauwse twisten

10. shoarma

11. allen

12. vuvuzela

13. zuurstofarme

14. karikaturale

15. joods-christelijke

16. axioma’s

17. verlichtingsidealen

18. boeroepers

19. provocatie

20. inflatoire hyperbolen

21. mijmert

22. vreedzaam

23. bijvoorbeeld

24. stadssamenleving

25. Oost-Galicische

26. Lemberg

27. multinationaal en multilinguïstisch

28. Habsburgs

29. babylon (hier zou ik een hoofdletter gebruikt hebben)

30. co-existentie

31. Asjkenazim, Roethenen, Polen, Duitsers, Armeniërs (ik zou Ashkenazim en mogelijk Roetenen geschreven hebben)

32. door en door tolerant

33. laisser faire

34. civilisatorische missie

35. architectonisch

36. mozaïek

37. gotiek

38. neoclassicisme

39. art deco: geen accent op de e. (ik zou wel een accent geplaatst hebben)

40. nochtans.

41. toentertijd

42. interessant

43. nazi-Duitsland

44. Sovjet-Unie

45. Lemberg, Lwów en Lviv (ik zou beide met twee w's of twee v's geschreven hebben)

46. Armeniërs

47. Joden

48. Oekraïners

49. enigszins

50. beduusd

51. verrukkelijke

52. failliet

53. vroegtwintigste-eeuwse (ik zou het streepje weggelaten kunnen hebben)

54. multiculturaliteit

55. dompteur
56. thymotische (dat woord ken ik niet eens)

57. nachtmerrie

58. eerste-, tweede- en derdegeneratieallochtonen.

59. consciëntieus

60. taoïsme

61. gepostuleerd

Tel er nog een paar foutjes bij vanwege spanning of haast en ik zou toch redelijk hoog geëindigd zijn. Het gemiddelde aantal fouten was 32. De winnaar maakte er 9. Volgend jaar doe ik weer niet mee.
x

Pasje

Van 16 januari 1920 tot 5 december 1933 was het in de Verenigde Staten grondwettelijk verboden alcoholische dranken te produceren, transporteren en verkopen. IJveraars voor deze 'Prohibition' (Drooglegging) zagen hierin de oplossing voor problemen als armoede, misdaad, geweld en alles wat er nog maar meer vies en voos kan zijn in de samenleving. Het resultaat was niet dat er veel minder gedronken werd, dat gebeurde tot in de hoogste kringen in Washington DC. Een van de belangrijkste gevolgen was een enorme toename van de georganiseerde misdaad, met name de maffia, met Al Capone als 'icoon'.

Als het fiasco van de Drooglegging iets geleerd zou moeten hebben, is het wel dat het simpelweg verbieden/criminaliseren van een genotsmiddel niet leidt tot drastische verlaging van het gebruik, maar tot prijsverhoging, waardoor het produceren daarvan en handelen daarin een lucratieve bezigheid wordt. Dat leidt er op zijn beurt toe dat personen met weinig scrupules zich juist op deze productie en handel gaan toeleggen. Stel je even voor dat handel in en verkoop van tabak in Nederland volledig verboden, zelfs niet gedoogd, zouden worden. De handelaars in wiet schakelen meteen over naar deze veel grotere markt. De politie krijgt het weer iets drukker. Op de website 'íllegalesigaretenhandel.nl' las ik: "Tabakssmokkel is een van de meest winstgevende vormen van criminaliteit. De betrokkenheid van georganiseerde misdaad ligt daarom voor de hand." Daar komt nog bij dat illegale tabak veel meer nicotine en teer bevat dan de reguliere en daarnaast nog een hoog percentage aan zware metalen en ander ongerief. Toch maar niet verbieden dus. Anders loopt de overheid ook nog eens jaarlijks 2,5 miljard aan accijns mis en kunnen we de kunst helemaal afschaffen.

Zal ik nog eens wat doordraven? Uit het oogpunt van volksgezondheid ligt het veel meer voor de hand tabak te verbieden in plaats van marihuana. Immers, nog zeer recent meldde de WHO dat alleen al ten gevolge van meeroken wereldwijd jaarlijks 600.000 mensen overlijden. (Ik heb nog nooit iemand horen klagen over onvrijwillig meegebruik van marihuana.) Als we nu eens beginnen met het verlagen van het aantal verkooppunten. Ik denk hierbij aan verkoop alleen bij staatswinkels, vergelijkbaar met het Zweedse systeem voor verkoop van drank met een hoger alcoholpercentage dan 3,5. Rokers moeten zich laten registreren (pas mogelijk vanaf 18 jaar) en krijgen een pasje (met vingerafdruk en irisscan), op vertoon waarvan bij die winkels tabak gekocht kan worden. De hoeveelheid aangeschafte tabak per persoon per tijdseenheid (week of maand) wordt gemaximaliseerd en in de database van die staatswinkels bijgehouden. Deze hoeveelheid wordt in tien jaarlijkse stappen verlaagd tot nul. Roken is uitsluitend nog toegestaan in privéwoningen (niet in de privétuin en niet in de open lucht waar dan ook). Elders roken wordt een misdrijf. Met dit beleid wordt begonnen per 1 januari 2015 en per 1 januari 2025 kunnen ook alle staatswinkels worden gesloten. Zal ik op mijn 85ste nog (willen) roken?

PS
Er is al weer een nieuwe Beggarkort.
x

Wolven

Ooit hebben in deze omstreken hyena's rondgelopen. In 'De Wereld Draait Door' zag ik een paar dagen geleden twee archeologen die trots een (versteende) drol van een hyena lieten zien, die bij het opgraven van zand op de Maasvlakte was gevonden. Als ik het goed heb zijn hyena's aaseters: zij eten de resten op die andere roofdieren van hun prooi achterlaten als zij hun maag gevuld hebben. Zij vervullen dus hun eigen nuttige rol in ons ecosysteem.

Het is al eerder gebeurd, maar nu zijn er weer twee mensen die - in de Volkskrant - pleiten voor de herinvoering van de wolf in Nederland. Die wolven moeten ervoor zorgen dat 'de grazers' wat meer in de hand gehouden worden. Met die grazers bedoelen we uiteraard niet de koeien, schapen en geiten die onze weilanden bevolken (als ze niet in grote stallen staan). Daar bedoelen we al die heringevoerde runderen en paarden mee die we in natuurgebieden laten rondlopen, omdat die de vegetatie beter bijhouden dan dure mensen die een opleiding op de land- en tuinbouwschool gevolgd hebben. De wolven zorgen voor meer 'uitval' van grazers door het jaar heen en dan zijn we dus ook weer af van de discussie of je nou een overschot van die grazers moet afschieten of niet. En of je dode dieren moet laten liggen of niet.

De wolf is hier wat later verdwenen dan de hyena, maar daar zie ik geen principieel verschil in dat ons ervan zou moeten weerhouden ook de hyena weer in te voeren. Die kan er ook voor zorgen dat al die dode dieren netjes worden opgeruimd. Nu zie ik ook wel eens een natuurfilm. Dan zie ik dus dat terwijl de hyena's bezig zijn de gieren intussen weer op hun beurt wachten. Dus vooruit, we gooien er ook no een vlucht lammergieren tegenaan.

En over een paar jaar zingen we vrolijk met ons allen:

Trojka hier - trojka daar , ja je ziet er veel dit jaar.

PS
De eerste 'Beggarkort' is verschenen. Gauw lezen!

x

Volkswoede

Natuurlijk zijn de ouders van (mogelijke) slachtoffertjes van Robert M. onderhevig aan allerlei emoties, waaronder woede. Zelfs mensen zonder kinderen, zoals ik, vinden het meer dan erg dat kindermisbruik op die schaal en met zulke jonge kinderen voorkomt. En dan?

Het bericht was nog niet bekend geworden of Twitter en Facebook en niet te vergeten 'geenstijl.nl' stroomden vol, zoals Het PAROOL schreef, met verwijzingen naar 'het beest', 'het horrorstel', en dat in combinatie met alle denkbare lijfstraffen. (...) Vermoedens en suggesties werden in no time opgeblazen tot hardnekkige halve waarheden. Zo verkeerden ouders in de Watergraafsmeer enige tijd in angst omdat het verhaal ging dat het om een kinderdagverblijf in hun buurt zou gaan. Het volk was woedend geworden.

Welke werkelijk betrokkene gaat als eerste activiteit via het internet bij de Kamer van Koophandel naar het adres van de verdachte zoeken? Wat moet je met zijn telefoonnummer? Zijn voicemail volschelden, die hij niet kan afluisteren omdat hij al in hechtenis zit? Waarom moet je zijn adres hebben? Om daar vernielingen aan te richten? Hatemail sturen terwijl zijn pc door de politie wordt onderzocht? Naar hem werd zo intensief gespeurd op internet dat hij op de site 'Wie o Wie' in de categorie 'nu populair' terechtkwam. (Onderstreping toegevoegd.) Kan het veel ironischer? Alle vooroordelen komen weer langs. Het ligt aan 'links' dat veel te soft is. "Burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan (PvdA) zal het wel weer heel druk hebben met kopjes thee drinken met deze verdachte?" (Van 'geenstijl.nl'.) "Ja hoor, alles moest kunnen, vond progressief Nederland in de jaren '90. (...) Zo is er door progressief Nederland zoveel fout gegaan en verpest." (Uit een reactie in Trouw.) Het 'verband' tussen homofilie en pedofilie wordt weer veelvuldig uit de kast gehaald.

Ik praat niets goed. Ik begrijp verdriet, angst, bezorgdheid en woede. En ik kots van alle agressie, gefrustreerde onlustgevoelens, desinformatie en vooroordelen die over de hoofden van misbruikte kinderen en hun ouders heen over het internet worden rondgestrooid.

PS
- Beggarkort.
- Wat?
- Beggarkort! Klik hier!
x

Kruispunt

Links zie je het kruispunt De Lairessestraat-Cornelis Schuytstraat, op een paar honderd meter afstand van Concertgebouw en Museumplein in Amsterdam. De De Lairessestraat is een redelijk drukke doorgaande straat (maar er zijn veel drukkere). Tramlijn 16 rijdt er en vijf buslijnen van Connexxion, richting Amstelveen en Schiphol. De tramrails liggen, zoals gebruikelijk midden op de weg en de bussen rijden daar ook. De Cornelis Schuytstraat aan de noordzijde van de De Lairessestraat is een winkelstraat. Het kruispunt is beveiligd met verkeerslichten.

In de jaren 2007 t/m 2009 zijn op dat kruispunt negen ongelukken gebeurd, meldt Het PAROOL. Daarbij was in vijf gevallen sprake van letsel. Daarom is de kruising officieel geen blackspot: daarvoor zijn zes ongevallen met letsel in drie jaar een vereiste. Er vielen nog geen doden op het kruispunt. De afgelopen week zijn er twee ongelukken gebeurd. Zo knalde een bus op een auto, die linksaf de Cornelis Schuytstraat wilde inrijden. De bestuurster moest uit haar auto worden gezaagd door de brandweer. (...) Ondernemers vragen het stadsdeel al jaren om maatregelen, maar tot dusver is niets gebeurd.

Drie jaar heb ik op een steenworp afstand van dat kruispunt gewoond. Het is absoluut geen onoverzichtelijk kruispunt. Er is niets wat het uitzicht naar links of rechts belemmert. Een medewerker van Christie's op de hoek zegt: de bus en tram, die over de middenbaan van de De Lairessestraat rijden, hebben tegelijk groen licht met auto's die naast ze rijden en linksaf willen slaan, de Cornelis Schuytstraat in. Omdat de bussen en trams op de De Lairessestraat soms flink vaart maken, gaat het vaak mis. Ik rijd nog wel eens met tram of bus door de De Lairessestraat, maar ik heb nooit de indruk gekregen dat die veel meer vaart maken dan de auto's. Ik vermoed, maar ik heb totaal geen verstand van autotechniek, dat gewone auto's sneller optrekken dan bussen en trams. Wat ik wel weet is dat als een linksaf slaande auto daar op een bus knalt, de bestuurder van die auto een verkeersovertreding heeft gemaakt door als afslaand verkeer geen voorrang te geven aan rechtdoor gaand verkeer. Dat heeft dus helemaal niets met de verkeerssituatie te maken en alles met de wens om nog net even vóór bus of tram langs te schieten en zo dertig seconden eerder in de Cornelis Schuytstraat te zijn. Tussen Museumplein en Haarlemmermeerstation (waar de De Lairessestraat inmiddels Cornelis Krusemanstraat heet, maar dat is dan ook de enige verandering) zijn negen kruisingen, waarvan de meeste zonder verkeerslichten. Daar knallen kennelijk niet met sombere regelmaat auto's op bussen.

Zelfs iemand die bewust een verkeersovertreding maakt wens ik niet toe uit de auto gezaagd te moeten worden. Maar ik zie ook geen reden het bestuur van het stadsdeel en de gemeentelijke Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer (die verantwoordelijk is voor het aanpakken van gevaarlijke kruispunten) iets kwalijk te nemen. Er is niets gevaarlijks aan het kruispunt. Er zijn automobilisten die zich gevaarlijk gedragen en mede daardoor niet alleen zichzelf, maar ook een bus vol passagiers in gevaar brengen.

x

Doorschrijven

Een aantal dagen geleden wees Zuster Klivia mij op het initiatief van een andere blogster, 'Salty Letters'. Salty was een 'doorschrijfverhaal' begonnen. Het idee erachter is: zij begint een (kort) verhaal en ieder ander mag zijn best doen het vervolg (en tegelijk eind) te schrijven. Tot en met 30 december kun je meedoen en het beste vervolg, naar Salty's oordeel, krijgt een boek cadeau. Zo'n uitdaging kon ik natuurlijk niet weerstaan.

Dit was Salty's begin:

De Zee Was Die Dag Ver (een doorschrijf verhaal)

De najaarszon weerkaatste schel in de met sneeuw bepoederde duinen.

Ze was blij dat ze haar Meindl wandelschoenen aan had gedaan in plaats van haar favoriete zwarte Uggs.
Nu had ze tenminste goed grip op het smalle paadje dat tussen de heide en de gladde duinen liep.

Onder de witte schoonheid lagen verradelijke mosjes die, in natte en koude tijden, het effect hadden van een glijbaan. Voor je het wist lag je horizontaal onderuit.
De scherpe koude oostenwind sneed in haar gezicht en deed haar ogen tranen. Ze rilde, en niet alleen van de kou.

De woorden die hij geschreven had stonden op haar netvlies gegrift.
Als in een eindeloos refrein herhaalden de woorden zich één voor één.
'Het lijkt me beter dat ons contact stopt gezien het feit dat we teveel verschillen qua niveau. '
Hij gebruikt de oude spelling nog, dacht ze bitter, net als alles eigenlijk oud aan hem was.
Zijn kleding was gedistingeerd maar te stijf voor zijn leeftijd.
Zijn houding was kaarsrecht en zijn pas waardig, zodat kon je zien dat hij zichzelf hoog achtte.
De blik in zijn ogen was altijd scherp maar, toen ze er goed op ging letten, kil.
Hij heeft een vogelenkop, dacht ze, met een jagersblik. Een havik.
Niets ontziend. Meedogenloos. Zo gaat hij op zijn doel af.
De zinnen die volgden waren net zo kil, niets ontziend en vooral; meedogenloos.
Ze voelde de tranen in haar ogen prikken en dit keer wist ze dat het niet door de schrale oostenwind kwam.

Het strand lag er verlaten en troosteloos bij. Zelfs de schelpen waren ondergedoken onder het zilte goud.
Een meeuw krijste traag zijn gezang waarop geen antwoord kwam.
Haar ogen tuurden naar de zee die mijlenver weg leek te zijn.

Zelfs de zee trekt zich terug , dacht ze treurig.

Het leek alsof haar wereld enkel nog bestond uit vage contouren...

Dit was mijn vervolg:

'De zee trekt altijd aan, hè?'
Geschrokken draaide ze zich om, maar er stond niemand achter haar. Ze had het toch duidelijk gehoord? Ze was alleen geschrokken van het onverwachte, niet van de stem zelf. Die klonk ... nee, niet uitgesproken vrouwelijk, wel vriendelijk. Er zat ook iets bekends in. Maar waar was hij vandaan gekomen?

'Je moet met jezelf in gesprek komen', had de spirituele coach gezegd tijdens die workshop in Hoenderloo. Het was zo'n prachtig najaarsweekend geweest, begin oktober. Ze was wel toe aan een gesprek met iemand anders dan met hem. Nou ja, gesprek: hij sprak en zij moest vooral luisteren en beamen. Wat ze vooral niet moest zeggen was 'Ja, maar ...'  Voor ze verder kon gaan was hij al weer aan het woord.

Dat lange weekend in Hoenderloo had haar goed gedaan. Er waren lieve, luisterende mensen om haar heen geweest. Ze had weer ervaren hoe plezierig het was een flink eind te wandelen. Daar was ze thuis mee doorgegaan.
'Ga je al weer weg?' had hij na een paar dagen gevraagd.
'Ja, ik probeer wat aan mijn conditie te doen.'
Tijdens die wandelingen had ze veel met hem 'gepraat', maar dan was zij aan het woord. Dan kon ze precies duidelijk maken wat zij ergens van vond en, nog belangrijker, wat haar gevoelens waren. Dan kon ze hem vertellen dat ze zo graag die gevoelens weer terug wilde die ze zich herinnerde uit de tijd dat ze elkaar ontmoet hadden. Er was die week geweest op dit zelfde eiland, in dat kleine tentje waar je wel dicht tegen elkaar aan moest liggen. Die keer dat hij haar midden in de nacht had wakker gemaakt om in zee te gaan zwemmen. De zee was net zo ver geweest als nu, toen ze onder aan het duin hun kleren uittrokken. Hand in hand waren ze er heen gelopen. Het was windstil. De golven moesten ze zelf maken.

Het leek of hij daar weer liep langs de waterlijn, zoals hij daar toen gelopen had. Geen nette broek, zelfs geen zwembroek. Idealen in plaats van ambities. Geen haviksklauwen, maar een uitgestoken hand die over haar rug gleed.

'Ik ben niet zo ver.'
De stem klonk nu niet achter haar, maar voor haar. Het leek haast een uitnodiging. Ze deed een paar aarzelende stappen naar beneden en bleef weer staan. Hem zag ze niet meer, maar wat trok haar aan?

'Je weet toch waarom je hier gekomen bent?'
Ja, dat wist ze. Daarom was ze niet naar de boot gegaan die haar terug zou brengen. Ze wilde niet terug. Ze wilde naar huis. In die richting begon ze te lopen.

'Het contact was allang gestopt', zei ze tegen hem. 'Maar ik weet dat je er ergens nog bent. Daarom kom ik je naar je toe, want bij jou wil ik wel zijn. Nee joh, het water is helemaal niet koud. Daarboven is het nog veel kouder. Je hebt geen last meer van die koude wind. Ja, sla je arm maar om me heen. We gaan samen verder.'
x

Signeren

Regelmatig krijg ik per e-mail een nieuwsbrief van 'Selexyx', de keten van grote en goede boekhandels. Die hebben weer iets nieuws las ik in het bericht van gisteren: je kunt online een boek van een door jou gewaardeerd auteur door die auteur laten signeren. Via een webcam kun je al chattend de tekst opgeven die je graag bij de handtekening van de auteur hebt. Je moet al betaald hebben voor het boek, dat binnen vier dagen, met handtekening en al, bij je thuis bezorgd wordt.

Ik ben gek op boeken. Er zijn schrijvers die ik buitengewoon waardeer. Maar ik heb nog nooit een boek laten signeren en zal dat ook nooit laten doen. In de eerste plaats houd ik er niet van dat er in boeken geschreven wordt. Er is mij wel eens gevraagd mijn naam toe te voegen aan een reeks andere onder een tekst, wanneer een groepje een boek cadeau geeft, bijvoorbeeld "Van je liefhebbende collega's", of zoiets. Ik heb dat altijd geweigerd en zo mogelijk proberen te voorkomen. Zulke teksten en handtekeningen kun je ook op een los velletje bijvoegen. In de tweede plaats ontgaat mij de toegevoegde waarde van een handtekening van een auteur. Ik kan me nog voorstellen dat iemand een kort gesprek met een auteur op prijs stelt, maar wat voor 'persoonlijke boodschap' moet zhij nou bij de handtekening zetten? Zhij kent jou toch helemaal niet? Bovendien vind ik niet de auteur, maar het boek van belang.

En wat doe je als je een titel als e-book heb gekocht en ineens blijkt de auteur naar jouw favoriete boekhandel  te komen voor een signeersessie? Koop je dan nog een tweede papieren exemplaar? Ik ben benieuwd hoe ze hierover denken in Goor en aanpalende slikken en zompen.
x