Ongemakkelijk

Hoewel de titel boven dit blog anders doet vermoeden, houd ik het vandaag gemakkelijk. Het komt wel eens voor dat iemand iets schrijft waarvan ik denk: dat zou ik exact zo hebben kunnen schrijven. In dit geval gaat het om de column in Trouw van Sylvain Ephimenco. Je hoeft alleen maar hier te klikken om te lezen hoe de Franse journalist - die sinds 1981 in Nederland werkt en publiceert - haarscherp aangeeft waarom ik af en toe kots van dit 'tolerante' land.

Krom

Soms lees je dingen in de krant die je niet wilt geloven. Je denkt dat je bedonderd wordt en controleert voor alle zekerheid even of het echt geen 1 april is. Dat had ik gisteren weer eens toen ik de Volkskrant las:

EU beslist of komkommers weer krom mogen zijn.

Na ik weet niet hoeveel jaar kom ik erachter dat ze ooit in Brussel hebben nagedacht, gediscussieerd en besloten hebben over de maten en vormen van groenten en fruit. Een kromme komkommer, die de natuur van tijd tot schijnt voort te brengen, kon dus niet meer. Hetzelfde gold voor een kromme of, naar Europese standaard, anderszins wanstaltige wortel. De Deense EU-commissaris voor landbouw Mariann Fischer Boel wil deze waanzinnige regels, die gelden voor 26 groente- en fruitsoorten, afschaffen. Zij krijgt daarbij steun van de Britse supermarktketen Sainsbury's. De grote keten verwacht dat de prijzen van groente en fruit wel 40 procent kunnen dalen. 'Nu mogen we zo'n 20 procent van de oogst in ons land niet gebruiken.' Maar niet iedereen is enthousiast. Veel supermarkten zijn tegen, want dat rare fruit en die rare groentes passen niet lekker makkelijk in dozen en schappen. Zuid-Europese landen zijn ook tegen: die vrezen dat een toevloed aan krom en puntig fruit de prijzen zal drukken.

Het zal niemand ontgaan zijn dat het globaal wat tegenzit met de economie. De al bestaande tekorten aan voedsel in arme landen zullen alleen maar toenemen of nog meer onbetaalbaar worden. Ondertussen gooien wij van 26 soorten groente en fruit twintig procent gewoon weg, omdat het niet in de schappen past, te krom of te puntig is of omdat het toevallig twee centimeter langer is dan binnen de Europese normen past. Dat al die rare maten en vormen niets te maken met de kwaliteit zien we dan gewoon over het hoofd. Als je dit leest vraag je je af waarom ze tegen genetische manipulatie zijn: dan kun je immers alles, ook koeien, varkens, schapen, kippen, noemen maar op, precies op maat kweken. Dan weet je tenminste zeker dat in jouw formaat Tefal koekenpan precies vier karbonaadjes passen.

De Eurocommissaris moet een compromis sluiten, want anders gaat er helemaal niets door. Van tien soorten groente en fruit mag nog steeds twintig procent weggegooid worden. Godzijdank blijft onder andere de aubergine zijn door de supermarkten gewenste formaat behouden. Hetzelfde geldt voor de tomaten die toch al jaren nergens meer naar smaken.

Oplossingen

In een commentaar op de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen hoorde ik iemand (ik weet niet meer wie) zeggen dat in de Amerikaanse gevangenissen zwarte mensen nog steeds buitenproportioneel vertegenwoordigd zijn. Hetzelfde geldt voor de lagere inkomensgroepen. De verkiezing van Barack Obama heeft tot een soort euforie geleid: in het land van de onbegrensde mogelijkheden heeft een gekleurde (niet: een zwarte) man het tot president geschopt. Wat een geweldig land hebben we toch, roepen de Amerikanen.

Ik herhaal mezelf nogal eens. Dat ga ik weer doen. In de Nederlandse misdaadcijfers zijn de (jonge) Marokkanen en Antillianen buitenproportioneel vertegenwoordigd. Je vindt ze ook niet terug bij de hoogstbetaalden. Die twee groepen vormen hier sinds enkele decennia een probleem. Keer op keer worden nieuwe oplossingen voor dat probleem aangedragen of oude oplossingen bijgesteld. Er moet nou toch eindelijk eens een eind aan komen, roepen onze politici (van elke schakering) en bestuurders om het hardst.

Sinds de afschaffing van de slavernij in Amerika, 145 jaar geleden, vormen de zwarten nog altijd een achtergestelde groep. (Laten we ook de 'native Americans', de Indianen, niet vergeten.) De verkiezing van een gekleurde president verandert daar voorlopig nog geen bal aan. Waar halen wij dan het lef vandaan om zelfs maar te veronderstellen dat wij een gelijksoortig probleem wel even in een paar jaar zullen oplossen? Eén 'Marokkaanse' burgemeester hier en één 'Turkse' staatssecretaris daar veranderen ook niets aan het probleem. Zijn in de VS alle zwarten, alle gekleurden, alle Indianen, alle Latino's al 'ingeburgerd'?

Hoe zagen onze 'gevangenisbevolking' en onze misdaadcijfers er eigenlijk uit vóór de komst van Marokkanen en Antillianen? Waren toen ook al niet de laagst opgeleiden en de laagst betaalden oververtegenwoordigd?

Gelijk

Omdat ik een man, blank en hetero ben en geen handicap heb, heb ik nooit aan den lijve ervaren wat het betekent om gediscrimineerd te worden. De meeste oorzaken voor discriminatie - ras, geslacht en handicap - zijn niet of nauwelijks te verbergen. Homoseksualiteit kun je wel verborgen houden. Mensen kunnen hoogstens wat gaan vermoeden als een volwassen persoon nooit een partner (van het andere geslacht) heeft.

Hoewel ons land zeker nog niet vrij is van homodiscriminatie, is er sinds mijn jeugd op dat terrein heel wat verbeterd. Tot in de regering en het parlement komen we personen tegen die openlijk homo zijn. Er is geen werkvloer van enige omvang waar geen openlijke homo's voorkomen. Als eerste land ter wereld maakte Nederland het homohuwelijk mogelijk. Merkwaardigerwijze is er een groep waaronder homoseksualiteit nauwelijks schijnt voor te komen: de sporters.

In de Volkskrant las ik dat volgende week donderdag Louis van Gaal het eerste exemplaar van het boek 'Gelijkspel' in het Olympisch Stadion krijgt aangeboden. Na de overhandiging van het eerste exemplaar zal Van Gaal een toespraak houden waarin hij zijn visie geeft op het taboe van homoseksualiteit in de sport. Onderwijsminister Ronald Plasterk is ook bij de presentatie aanwezig. In het boek van de auteur Hubert ter Haar worden tien homoseksuele sporters geportretteerd. Dat is allemaal in deze tijd, zou je zeggen, niet zo merkwaardig. Op het eerste gezicht zou ik geneigd zijn te zeggen: "Wat moet ik met zo'n boek? Dat lijkt me net zo boeiend als de portretten van tien homoseksuele loodgieters of Kamerleden."

Merkwaardig is wel het volgende: De schrijver had moeite in contact te komen met diverse homoseksuele sporters, in alle takken van sport. 'In 95 procent van alle gevallen weigerde de sporter in kwestie om mee te werken. Vooral in mannelijke teamsporten als voetbal en hockey blijkt sprake te zijn van een groot taboe.' (Onderstreping toegevoegd.) Over het aantal homo's als percentage van de bevolking lopen de meningen uiteen van ruim 2 tot 10. Ik ga op het gemiddelde zitten: 6%. In één ronde eredivisievoetbal komen er minimaal 198 mannen het veld op. Statistisch gezien zouden daar dus zo'n 12 homo's bij zijn. Ik ken er geen een. (Ik heb ook nooit moeite gedaan er achter te komen. Het is immers totaal irrelevant.)

Ik ga er vanuit dat de auteur van het boek sporters in de hoogste regionen van de diverse sporten heeft benaderd, niet spelers in de de vierde klasse van een regionale afdeling. Dat zijn geen 'rolmodellen'. Zijn homoseksuele topsporters nou terecht bang voor discriminatie? Zij vinden kennelijk zelf van wel. Zegt dat iets over hun of zegt dat iets over (top)sporters in het algemeen? Topsport heeft te maken met voor het oog van 'de wereld' presteren. Vrouwen, joden, zwarten: ze doen in het algemeen gewoon mee. Gehandicapten ook, al doen ze het dan onder elkaar. Hoog tijd, lijkt me, voor een gedegen onderzoek naar het antwoord op de vraag: kun je pas topsporter worden als je homo's discrimineert?

Verandering

Het is intussen wel duidelijk: Barack Obama wordt de 44^e president van de Verenigde Staten. Het hoofdthema in zijn verkiezingscampagne was "Change", Verandering. Wat gaat er de komende jaren veranderen? Dat hang niet alleen van Obama af. Er werden ook 35 (van de 100) senatoren gekozen en alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden waren, zoals iedere twee jaar, beschikbaar. Een meerderheid van Democraten in beide huizen van het Congres plus een Democratische president zegt in Amerika nog niet zoveel. Anders dan in, bijvoorbeeld, Nederland, stemmen de fracties lang niet altijd als blok. Senatoren denken net zo hard aan het belang van de staat die zij vertegenwoordigen als aan het belang van de Verenigde Staten. Leden van het Huis van Afgevaardigden denken nog iets harder aan de belangen van het district dat zij vertegenwoordigen. Als zij de belangen van de kiezers in hun district niet goed behartigen, kunnen ze na twee jaar weer naar huis. De senatoren hebben zes jaar om te laten zien wat ze waard zijn. Van de 35 'open' senaatszetels zijn er momenteel 23 in handen van de Republikeinen, 12 van de Democraten. Momenteel hebben beide partijen er 49. (Er zijn twee onafhankelijken.)

Wat kan Obama allemaal veranderen met een nationale schuld van 10.000.000.000.000 (tien biljoen) dollar en een negatieve handelsbalans van rond de 60.000.000.000 (zestig miljard) dollar? Een naar Europese standaard aanvaardbare algemene ziektekostenverzekering kan hij de eerste jaren wel vergeten. Een grote belastingverlaging voor de middengroepen en lagere inkomens lijkt me er ook niet direct in te zitten. Waar hij mee zou kunnen beginnen is het beëindigen van de geldverslindende oorlogen in Irak en Afghanistan. Dit jaar alleen al is aan de oorlog in Irak 500 miljard dollar uitgegeven. Dat is ruim zeven keer de nationale begroting van Irak. Als ik de president van Irak was, zou ik zeggen: "Geef ons het geld maar." In het algemeen kunnen de uitgaven voor defensie in de VS wel een tandje lager. Wie zit er eigenlijk te wachten op dat rakettenschild in Tsjechië?

Meer dan ooit geldt voor Obama wat voor een vorige president een motto was tijdens zijn campagne: "It's the economy, stupid!" De VS kunnen voorlopig heel weinig veranderen, als ze niet eerst hun economie weer een beetje op de rails hebben. Ze zullen moeten leren dat vooral hun plaats op het wereldtoneel een beetje veranderd is. Ze zullen moeten leren dat overleggen tot meer resultaat kan leiden dan dicteren.

"Change" was niet meer dan een tamelijk holle campagnekreet. Barack Obama mag nu in veel opzichten duidelijk maken wat hij er precies mee bedoelde. Amerika is grondwettelijk een seculiere staat, maar net als veel prominente Amerikanen roept Obama te pas en te onpas: "God bless America." Ik heb een andere kreet voor hem: "May God help America to cross the bridge." ("God helpe Amerika de brug over.")

Verkiezing

Vandaag wordt NIET de volgende president van de Verenigde Staten gekozen.

Zit ik hier nou ineens onzin te vertellen? Nee, ik vertel geen onzin. Vandaag gaan de Amerikanen naar de stembus om de 538 leden van het 'Electoral College' (EC; het Kiescollege) te kiezen. Ze kiezen voor een Democraat als ze willen dat Obama president wordt en voor een Republikein als ze vinden dat McCain het moet worden. Elke staat heeft in dat EC net zo veel leden als die staat leden heeft in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat samen. Het District of Columbia (Washington en omgeving), dat niet tot een staat behoort, heeft drie leden. Hoe meer inwoners een staat heeft, hoe meer leden in het Huis van Afgevaardigden, dus hoe meer leden in het EC. (Van 55 voor Californië, veruit de grootste, tot drie voor Wyoming en nog enkele kleintjes. In de Senaat heeft iedere staat twee leden.) Op 15 december a.s. (de eerste woensdag na de tweede maandag van december) kiest het EC de president en de vicepresident. Maakt dat wat uit dan?

Toen Al Gore het in 2000 opnam tegen George W. Bush, stemden meer mensen op Democratische kiesmannen dan op Republikeinse. Gore kreeg dus meer stemmen van het volk dan Bush, maar in het EC had Bush meer stemmen en hij werd president. Dat zou deze keer net zo makkelijk kunnen gebeuren. Hoe kan dat nou?

Van de 50 Amerikanse staten stemmen er in het EC 48 volgens het principe 'winner takes all'. (Alleen Maine en Nebraska wijken af, maar die kiezen resp. slechts 4 en 5 leden voor het EC.) Dat betekent bijvoorbeeld dat wanneer in Californië 27 leden van het EC voor Obama zijn en 28 voor McCain, toch alle 55 in het EC voor McCain stemmen. Kleine verschillen in aantallen stemmen in een aantal grote staten met veel kiesmannen kunnen dus leiden tot grote verschillen in het EC. In de tabel hieronder heb ik dat wat versimpeld en overdreven weergegeven.

In 2000 kreeg het Amerikaanse volk daardoor niet de president die de meerderheid wilde.

Thomas Jefferson, de schrijver van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, noemde dit kiessysteem al meer dan tweehonderd jaar geleden "the most dangerous blot on our Constitution" (de gevaarlijkste vlek op onze Grondwet). Hij had een vooruitziende blik, want het heeft de wereld opgezadeld met acht jaar George W. Bush en de zijnen. Er is verschillende keren geprobeerd de Amerikaanse Grondwet zo te wijzigen dat de president rechtstreeks door het volk gekozen wordt. De daarvoor benodigde meerderheid (tweederde van het aantal stemmen in het Congres en driekwart van het aantal staten) is nog nooit gehaald, met name omdat de kleinere staten daartegen zijn. De Amerikanen zijn erg trots op hun democratische syteem.

Meerderheid

Als de Amerikaanse president in Nederland zou worden gekozen, kon Barack Obama rustig gaan slapen. Tachtig procent van de Nederlanders zou op hem stemmen. Dat is een meerderheid waar menig Nederlands politicus jaloers op zou zijn.

Ik vermoed dat niet veel Nederlanders heel erg goed op de hoogte zijn van de programma's van de Nederlandse politieke leiders. Nog veel minder Nederlanders zullen op de hoogte zijn van de programma's van Barack Obama en John McCain. Waar komt dan die overweldigende meerderheid van Obama vandaan?

Dan nog een vraagje. Eén Amerikaanse president is niet door het volk gekozen, ook niet als kandidaat voor het vicepresidentschap. Welke president was dat?