Hangen

Hangjongeren zijn allang een bekend verschijnsel. Later kwamen daar de hangouderen bij. Maar uit een artikel in Het PAROOL blijkt dat de mens niet het enige wezen is dat geneigd is tot (rond)hangen. Zilvermeeuw 6004 neemt elke dag de moeite om twee uur te vliegen van zijn kolonie op Texel naar het Lambertus Zijlplein in Geuzenveld om daar een paar uur 'rond te hangen'. (...) En na een paar uur hangen met de jongens vliegt 6004 weer terug naar vrouw en kinderen op Texel.  De meeuw, dat zal wel duidelijk zijn, is voorzien van een gps-zendertje, zodat al zijn reizen en trekken exact gevolgd kunnen worden.

Wat ik maar zeggen wil: er staat echt ook wel eens leuk nieuws in de kranten.
x

Nieuw

In Trouw lees ik: 'Aandachtshoer', 'anusfissuur', 'legerhoer', 'bitchfight', 'twaiku': enkele van de meer opvallende woorden die De Dikke Van Dale (voorlopig) aan zijn online woordenboek heeft toegevoegd. In totaal gaat het om bijna duizend nieuwe woorden.

Nu eerst even wat anders. Op de website van 'Onze Taal' lees ik de volgende zin: "We gaan straks naar de Efteling en komen we pas laat in de avond thuis." Je hoeft geen groot taalkundige te zijn om te voelen dat er er iets wringt in deze zin. Deze zin bestaat uit twee nevengeschikte (hoofd)zinnen, verbonden door 'en'. In de tweede zin treedt foutieve inversie op, d.w.z.  persoonsvorm ( komen) en onderwerp (we) staan in de verkeerde volgorde. We noemen deze stijlfout een 'tante betje'. Deze naam is bedacht door de taaalpurist Charivarius (1870-1946) die zei dat zijn tante Betje die fout nogal eens maakte. De naam van deze stijlfout is dus al minstens 68 jaar oud. Ik ken hem al sinds mijn HBS-tijd.

Nu weer naar Trouw. Een van de 'nieuwe' woorden in De Dikke Van Dale: Tantebetje: taalfout door foutieve inversie, zoals in de tantebetjestijl. De samenstellers van Van Dale zijn, naar ik aanneem, taalkundigen, die in ieder geval tijdens hun studie met het fenomeen 'tante betje' kennis gemaakt moeten hebben. Is het ineens een nieuw woord omdat het als één woord geschreven wordt, althans in de samenstelling 'tantebetjestijl'? 'Onze taal' heeft het enerzijds over 'tante betje' en anderzijds over tantebetjeconstructie en tantebetjezinnen. Als 'tantebetje' als nieuw woord beschouwd wordt, kunnen we nog heel wat nieuwe woorden tegemoet zien, want zulke samenvoegingen in samenstellingen zullen nog veel vaker voorkomen.
x

Herdenken

Zoals bekend, heb ik niets met verjaardagen en andere gedenkdagen. Toen Boukje nog leefde, ‘vierden’ we dat soort dagen door met ons tweeën uit eten te gaan. Dat deden we dus ook op 11 december, onze trouwdag, en op 2 juni, de dag waarop we elkaar in 1967 op Texel ontmoetten en waarop mijn leven voor goed veranderde.

Wat voor 'feestdagen' geldt, gaat ook op voor de meer 'donkere' dagen. Op 29 juli, de dag waarop Boukje in 1996 overleed. ga ik niet bewust of nadrukkelijk zitten herdenken. Boukje is gecremeerd, dus er is geen graf waar ik heen zou kunnen gaan. Er is ook geen urn met as die ik had kunnen bewaren. Ik wist toen al - en heb dat ook tegen Boukje gezegd - dat ik haar niet op die manier zou herdenken.

Waarom begin ik hier vandaag ineens over? Het is vandaag 14 mei en ik denk dat niemand behalve ik zich herinnert dat op 14 mei 1996 Boukje - en ik een paar uur  later - volkomen onverwacht te horen kreeg dat ze niet lang meer zou leven. Opnieuw, en meer nog dan 29 juli, was 14 mei 1996 een  dag waarop mijn leven voor goed veranderde. Op 29 juli gebeurde waar we bijna 11 weken naartoe geleefd hadden. Vandaaar dat 14 mei voor mij een 'zwartere' dag is, het begin van het einde van de ruim 29 mooiste jaren van mijn leven.

Ik ga vandaag niet de hele dag verdrietig zitten wezen. Het is een dag als alle andere waarop ik aan haar denk. Dat kan iedere dag zijn. Van alles kan een aanleiding zijn. En de meeste herinneringen zijn mooi. Ergens heb ik al eens een vertaling van een sonnet van William Shakespeare geciteerd, waarin de volgende twee regels voorkomen:
De dood zal jou niet in zijn schaduw krijgen,
Wanneer jij in mijn zinnen blijft bestaan.
Boukje bestaat voor mij nog altijd.
x

Woonland

Een in Marokko wonende weduwe die een nabestaandenuitkering krijgt, kan daar - in Marokko - ruimer van een leven dan een in Nederland wonende weduwe. Dat vinden 'we' hier in Nederlamd niet leuk en dus hebben we het woonlandbeginsel uitgevonden. Dat betekent dat er gekort wordt op uitkeringen aan mensen die wonen in landen waar het levensonderhoud minder kost dan hier. Deze regeling werd al bedacht in de tijd van Balkenende/Bos en al diverse malen heeft de rechter bepaald dat de regeling in strijd is met diverse verdragen. Maar Rutte c.s. blijven er vrolijk mee doorgaan en zijn recentelijk ook weer teruggefloten door de rechter.

De toepasssing van het woonlandbeginsel past, geloof ik, vooral in allerlei bezuinigingsplannen, maar ik kan me niet voostellen dat het ons miljarden oplevert. Ik vrees dat er ook iets in zit van 'Waarom zouden mensen daar het beter hebben dan hier?' Het is meestal andersom: 'wij' hebben het in het algemeen (veel) beter dan 'zij', zelfs in tijden dat het hier economisch wat minder gaat. Maar nu het weer wat beter gaat hier, kunnen we een paar mensen daar toch wel iets extra's gunnen?
x

Zeuren

Mag ik weer even over mezelf zeuren? Goed, komt ie.

Afgelopen zaterdag een week geleden kwam ik weer thuis na een korte opname in het ziekenhuis vanwege een infectie van de luchtwegen. Het leek mij verstandig eerst maar eens een paar dagen rustig aan te doen. Dankzij mantelzorgende zussen en schoonzus werd ik van eten en drinken voorzien en voor de rest kon ik het allemaal zelf.

Zaterdag ging ik voor het eerst weer op de fiets naar Albert Heijn. Daar aangekomen, ben ik eerst even op een stoel gaan zitten om weer op adem te komen. Op de terugweg, een afstand van enkele honderden meters, ben ik drie keer gestopt om, met de rechtervoet op de stoep, genoeg zuurstof naar de longen te krijgen.

Gisteren ging ik naar vrienden in Zaandam. Voor de eerste keer maakte ik daarbij gebruik van het Aanvullend Openbaar Vervoer van Connexxion. De rit daarheen en terug kostte mij twee keer 2,30 euro. Geen geld dus. Beide keren verscheen het busje keurig op tijd.

Het AOV rijdt in principe van deur tot deur. Maar die vrienden in Zaandam wonen wat ingewikkeld, namelijk zodanig dat zo'n busje enkele tientallen meters van hun huis moet stoppen. Na het lopen daarheen moest ik in dat busje geruime tijd naar adem happen. Binnenshuis kan ik dus alles doen wat ik wil, maar dan heb je het wel zo ongeveer gehad. Ik had al een afspraak met de longarts voor volgende week maandag, maar ik ga vanochtend toch maar even bellen met de vraag wanneer ik weer over dezelfde longcapaciteit als vóór de ziekenhuisopname kan beschikken.

Vanochtend heb ik een afspraak in Buitenveldert. Die heb ik vaker en als het weer dat toelaat fiets ik daarheen. Vandaag dus maar niet. Ik ga voor de tweede keer gebruik maken van dat AOV. De afstand is ongeveer gelijk aan die naar mijn vrienden in Zaandam, dus de kosten zullen dat ook zijn.
x

Vreemdeling

Een lange tekst vandaag, maar het is zondag, dus je hebt vast wel wat tijd. Het is geen tekst van mezelf. Ik kreeg ik hem toegestuurd door mijn zusje  uit Haarlem. Het is de tekst van een preek die op 4 mei gehouden werd in de Nieuwe Kerk in Haarlem. Het gaat over de wijze waarop een zich beschaafd noemend volk omgaat met een vluchteling.

Vorige week donderdag werd Mohamed Rugamana gearresteerd door de Vreemdelingenpolitie, toen hij voor de HEMA hier in het centrum het Straatjournaal aan het verkopen was. Mohamed vluchtte in 2007 uit Burundi. Hij is niet erkend als vluchteling en moet terug naar Burundi. Dat lukt niet, want Burundi erkent hem niet. Hij heeft niet de juiste documenten die bewijzen dat hij daar vandaan komt. Al drie keer eerder pakte de vreemdelingenpolitie hem op en zette hem in vreemdelingendetentie. Maandenlang werd hij opgesloten, terwijl de Nederlandse overheid probeerde hem op een vliegtuig te zetten. Dat kregen ze niet voor elkaar, want Burundi werkt niet mee. Ze zullen daar denken: wij hebben al genoeg terugkerende vluchtelingen, wij zijn een arm land, zorgen jullie maar voor deze man.

Telkens na een paar maanden vruchteloos proberen, werd Mohamed ‘geklinkerd’. Dan gaat de deur van de vreemdelingengevangenis open en word je op straat gezet. Zonder documenten, zonder geld, maar met een brief. Daar staat in dat je nu geacht wordt op eigen gelegenheid het land binnen 24 uur te verlaten. En o ja, je mag niet naar België en niet naar Duitsland. Vervolgens wordt iemand geadministreerd als: Met Onbekende Bestemming uit Nederland vertrokken. Dat is natuurlijk niet de werkelijkheid. Mensen proberen zo goed en zo kwaad als het gaat te overleven als sans-papier. Ze kloppen aan bij landgenoten, bij kerken, komen terecht in de vluchtgarage, sappelen of belanden op straat. Ze hebben geen rechten. Als de politie hen tegenkomt gaan ze opnieuw die zinloze carrousel van de vreemdelingendetentie in. Weer maanden opgesloten. Voor niks. Mohamed zit daar nu voor de vierde keer. Zes tot acht maanden is normaal. En het kan hem nog tien keer vaker gebeuren. Net zolang tot hij doodgaat of weg is uit Nederland. Mohamed is niet de enige. Er zijn vele duizenden Mohameds.

Vreemdelingenpolitie breekt afspraak

Bij Stem in de Stad kennen we Mohamed, want hij woont in ons Verblijfhuis. Wij hebben een paar kamers voor mensen die zo tussen de wal en het schip vallen: je mag hier niet blijven en je eigen land wil je niet terug. Wij willen die mensen een beveiligd dak boven het hoofd bieden. Een plaats om tot rust te komen en op krachten. Als iemand een beetje tot zichzelf gekomen is, gaan we ook het gesprek over perspectief aan. Want wij kunnen ook niet tot in eeuwigheid voor iemand zorgen. Misschien zijn er nog nieuwe kansen in de asielprocedure. Misschien is er een derde land waar je terecht zou kunnen? Wat zie je zelf voor toekomst voor je? We werken niet vanuit dwang, maar vanuit menselijkheid. Mohamed zat bij ons en kwam een beetje tot rust. Vorig jaar konden we het voor elkaar krijgen dat hij geopereerd werd aan zijn knie. Die was door stokslagen in Burundi verbrijzeld. Hij kon terecht bij Centrum ’40-’45 om te werken aan herstel van oorlogstrauma. En hij kon bij de HEMA het straatjournaal gaan verkopen. Zelf iets verdienen, in contact zijn met andere mensen, zichtbaar zijn: het is ontzettend belangrijk voor je gevoel van eigenwaarde. Waar het ook heen moet: Mohamed heeft kracht nodig, zo redeneren wij. We maakten een afspraak met de Vreemdelingenpolitie. Laat deze man nu met rust. Wij zijn met hem aan de slag. Twee jaar hield de afspraak stand. Vorige week donderdag – zonder enige aankondiging vooraf – niet meer. “Wij vonden dat hij toch weer eens aan de beurt was”, zeiden ze. Met de vreemdelingenpolitie vallen geen afspraken te maken, hebben we nu geleerd en ik kan me wel voor mijn hoofd slaan, dat we Mohamed op zo’n zichtbare plek, voor de HEMA, hartje stad, voor iedereen zichtbaar hebben laten werken.

Vreemdelingendetentie

Mohamed zit nu in vreemdelingendetentie in Zeist. Hij zit daar niet ‘gevangen’, want dan zou hij de rechten van een gevangene hebben. Hij zit daar in ‘bewaring’. In de praktijk is de situatie een stuk slechter dan een gewone gevangenis. Vreemdelingen worden opgesloten in een tweepersoonscel van 10 vierkante meter. Ze mogen niet werken, geen onderwijs volgen, mogen niet met verlof, weten niet hoe lang ze er zitten, mogen niet gebeld worden en mogen ook geen telefoon bezitten. Mensen worden gefouilleerd, ook inwendig gecontroleerd, en bij verzet volgt de isoleercel. Er staat een magnetron op je kamer. Daar kan je een vliegtuigmaaltijd in opwarmen. Bij Mohamed ging er bij een vorige detentie iets mis. De magnetron begon te roken. Hij sloeg alarm, maar de celduur bleef nog meer dan een uur dicht. Pas toen er voldoende beveiliging op de been was, mocht hij er uit. Half verstikt en volledig in paniek, moest hij met schade aan zijn luchtwegen naar het ziekenhuis. Vreemdelingendetentie veroorzaakt angst en depressie. Soms met pogingen tot zelfmoord en zelfbeschadiging tot gevolg. Velen ervaren het als vernederend, spreken van verlies van eigenwaarde en identiteit. Wij zien het bij Stem in de Stad met eigen ogen, als iemand terugkeert uit gevangenschap. We schrikken ervan, hoe we de mensen terugkrijgen. Als een wrak, soms. We lappen op, praten moed in, werken aan herstel van vertrouwen. Tot iemand weer wordt opgepakt.

Veroordeling

Gebeurt dit in Nederland? Ja – en er is een eindeloze reeks rapporten, uitspraken en klachten tegen deze praktijk. Amnesty International, Human Right Watch, de Raad van Kerken, de Raad van Europa, de Nationale Ombudsman, de Nationale Veiligheidsraad, allemaal hebben ze gerapporteerd en veroordelingen uitgesproken. Niemand reageert. Het landt niet. Het past niet in ons hoofd. We kunnen ons niet voorstellen dat Nederland dit doet. In de veertigdagentijd organiseerden wij een wake bij de vreemdelingengevangenis op Schiphol. Sommigen uit deze gemeente waren erbij. Met de tranen in de ogen zwaaiden we naar kleine kinderen die gevangen zitten. Ik wist dit niet. Ik wist dit echt niet, zeiden de mensen die erbij waren. Deze gevangenissen staan er niet pas sinds gisteren, maar al twintig jaar. Het is ook niet één politieke partij die verantwoordelijk is voor deze situatie. We hebben op asiel Verdonk gehad en nu Teeven, van de VVD, maar ook CDA’er Leers en PvdA’ers als Albayrak en Cohen. Het verschilde misschien in retoriek, maar niet in de praktijk. Deze gevangenissen worden door alle partijen ondersteund. Het achterliggende idee: als we het deze mensen echt zwaar maken, onmogelijk, dan zullen ze wel een manier vinden om terug te keren. ‘Kan niet terug’, bestaat niet, ‘wil niet terug’, zul je bedoelen. Voor sommigen zal dat waar zijn. Die zouden misschien best de mogelijkheid hebben om via familieleden geboortebewijzen en dergelijke te produceren, waardoor een land van herkomst op zeker moment besluit iemand toch toe te laten. Ze willen het alleen niet. Anderen hebben die mogelijkheid echt niet. En wie zal het verschil bepalen?

Is er een alternatief? Ja, natuurlijk. Altijd. Zweden pakt het anders aan. Daar krijgen mensen die niet mogen blijven een veilige woonplaats en persoonlijke coaching. Ze werken aan empowerment, bekijken van daaruit wat een wenselijke toekomst is. Het is eigenlijk wat wij bij Stem in de Stad ook een beetje doen. Mensen zelf verantwoordelijkheid en regie geven. Wat denk je? Het is nog effectiever ook. Er zijn meer mensen die vanuit Zweden terugkeren of doormigreren dan vanuit Nederland.

Wat kan jij doen? Informeer jezelf. Er zijn artikelen over vreemdelingendetentie verschenen, er zijn documentaires over gemaakt. Op de site van Amnesty International staat een heel dossier. Kijk daar eens naar. Schrijf Mohamed een kaartje! Laat hem weten dat Haarlem hem niet vergeet. Zijn adres is nog niet bekend gemaakt. Stuur een kaartje naar Stem in de Stad, Nieuwe Groenmarkt 22, 2011 TW Haarlem, of breng het langs, dan sturen wij het door zodra we weten waar hij precies zit. Bid voor hem. En voor ons land.

Vreemdeling in Egypte

Dat we de vreemdeling rechten moeten toekennen, van hem of haar moeten houden, wordt in de Bijbel gemotiveerd vanuit de gedachtenis: want je bent zelf vreemdeling geweest in Egypte. Iedere keer als jij een vreemdeling ziet, als een vreemdeling zijn of haar rechten mag uitoefenen, kun jij bedenken: het is niet vanzelfsprekend dat ik hier ben, dat ik hier woon. Ik ben zelf bevrijd. Door de Heer, uit het Angstland Egypte. Zo leert de Bijbel het: de vreemdeling brengt jou dat verleden in herinnering, alleen al daarom is het goed dat hij of zij er is.

Het is 4 mei. Herdenkingsdag. Als anderen niet voor ons gevochten hadden, was dit niet ons land. Leeft dat besef nog ergens? Dat het ook anders had kunnen lopen? Dat dit niet alleen maar het land is ‘dat we zelf met hard werken hebben opgebouwd’, maar ook het land dat door anderen is bevrijd? Dat we het gekregen hebben? Dat we ook maar asielzoekers waren, of kinderen van asielzoekers. Ontsnapt aan de terreur van de oorlog? We zijn zelf bevrijd. De vreemdeling vergeten, is onze eigen geschiedenis vergeten. Waar de vreemdeling wordt weggevoerd en onzichtbaar gemaakt, daar wordt onze eigen geschiedenis onzichtbaar gemaakt. Daarom staan de muren van de vreemdelingengevangenis uiteindelijk onze eigen vrijheid in de weg. Dit is Mohamed. Laat hem zo zichtbaar mogelijk zijn. En die gevangenis, die moet weg. Die muur moet omlaag.
x

Liedje

Of ik tv ga kijken vanavond en, zo ja, waarnaar, wet ik nog niet, maar in ieder geval kijk ik niet naar Nederland 1. Enkele miljoenen landgenoten zullen dat zeker wel doen, want die willen het Eurovisie Songfestival zien, want van alle kanten (De Wereld Draait Doorrrrrrr, Pauw & Witteman, noem maar op, wordt op ons ingepraat dat 'we' dit jaar misschien wel eens kunnen winnen, maar in ieder geval hoog zullen eindigen. Nog hoger dan vorig jaar!

Voetbalwedstrijden, met al hun voor- en nabeschouwingen  zijn al erg, maar ik vermoed dat als je alle tijd die nu al aan de voorbeschouwingen van het songfestival besteed is bij elkaar neemt je meer tijd kwijt bent dan aan het hele songfestival zelf, inclusief de puntentelling. En dan krijgen we nog de nabeschouwingen die des te meer tijd in beslag zullen nemen naarmate het zingende duo hoger eindigt. Zijn jullie ook zo benieuwd?
x