Prijs

Is het inmiddels al een 'uitgekauwd' onderwerp? Ik heb het uiteraard over de Nobelprijs voor de vrede die Barack Obama krijgt. Het Noorse Nobelcomité heeft al eerder laten blijken de criteria voor het toekennen voor de prijs ruim te zien. Al Gore kreeg de prijs omdat zijn inspanningen voor een beter milieu uiteindelijk ook een positief effect zouden kunnen hebben op de relaties tussen mensen. Min op meer dezelfde achtergrond had de Nobelprijs voor Mohammed Yunus en de Grameen Bank, de 'uitvinders' van het microkrediet. Henry Kissinger kreeg de prijs, samen met Le Duc THo, met wie hij het einde van de Vietnamoorlog voorbereidde. Maar gedurende een aantal jaren was hij in belangrijke mate verantwoordelijk voor het voeren van die oorlog. Yasser Arafat, Shimon Peres en Yitzhak Rabin kregen de prijs gezamenlijk, maar hun akkoord heeft tot nu toe bitter weinig opgeleverd.

Het Nobelcomité bestaat uit 5 leden die worden benoemd door het Noorse parlement. Zij mogen zelf geen leden van dit parlement zijn (wel geweest zijn). Momenteel bestaat het uit:
- een hoogleraar geneeskunde (tevens voorzitter);
- een hoogleraar theologie;
- de vice-directeur van het directoraat voor cultureel erfgoed;
- een adviseur van een parlementsfractie;
- een voormalig parlementslid en minister.
Alle belangrijke Noorse politieke partijen zijn in het comité 'vertegenwoordigd'.

Ik heb nooit zo veel waarde gehecht aan het oordeel van jury's en comités. Ik twijfel niet aan hun kennis, maar in een aantal gevallen zou ik niet weten waarom hun oordeel te verkiezen zou zijn boven het mijne. Ik houd de internationale ontwikkelingen ook wel aardig bij. Van die Mohammed Yunus had ik nog nooit gehoord, maar hadden de leden van het Nobelcomité al eens van hem gehoord voordat zij zijn naam (met de nodige gedocumenteerde bijzonderheden) als een mogelijke kandidaat, naast andere kandidaten, voorgelegd kregen? Hoeveel leden van de Zweedse Academie hadden wel eens van Herta Müller gehoord of iets van haar gelezen vóór ze werd voorgedragen voor de Nobelprijs 2009 voor literatuur? Dit jaar heeft het Noorse Nobelcomité ongetwijfeld nog wat meer kandidaten dan alleen Barack Obama aan zich voorbij laten gaan. Juist nu zou ik graag weten wie er afgevallen zijn.

Obama komt vredelievender over dan zijn voorganger, maar dat is geen geweldige prestatie en voorlopig is hij nog opperbevelhebber van troepen die aan het oorlogvoeren zijn. Hij wil graag minder nucleaire wapens, maar daarin is hij ook de enige niet. "Slechts zeer zelden heeft een persoon in dezelfde mate als Obama de aandacht van de wereld getrokken en haar bevolking hoop op een betere toekomst gegeven." Je zou van de leden van het Nobelcomité mogen verwachten dat ze wat verder keken dan de hype.

Volgens Thorbjörn Jagland, de voorzitter van het Nobelcomité, geciteerd in de Volkskrant, voert Obama uit 'wat in het testament van Alfred Nobel staat. Namelijk, dat de prijs naar diegene moet gaan die zich de afgelopen jaren het meest heeft ingespannen voor internationale verbroedering, ontwapening en de bevordering van samenwerking en dialoog’. Jaren? Hij is nog geen tien maanden aan het werk. Of heeft hij al dat verdienstelijke werk ook al tijdens zijn periode in de Senaat gedaan?

x

Duivel

De PVV van Geert Wilders begint salonfähig te worden. Recentelijk kregen CDA, VVD en ChristenUnie de PVV zo ver de nieuwe anti-kraakwet aan een meerderheid in de Tweede Kamer te helpen door in die wet de strafmaat te verhogen. In de Volkskrant van gisteren las ik: 'We dealen met de duivel en zijn oude moer', zegt FNV-voorzitter Agnes Jongerius vandaag in de Volkskrant. Die 'duivel' is de PVV van Geert Wilders.

In hetzelfde artikel lees ik: FNV heeft traditiegetrouw een PvdA-achterban, maar uit de laatste peiling van TNS Nipo blijkt dat van de FNV’ers nu 17 procent PVV zou stemmen, tegen 5 procent in 2006. Bij de Tweede Kamer-verkiezingen van 2006 kreeg de PvdA nog eenderde van de FNV’ers mee, nu is dat nog 17 procent. Ik behoor noch bij die 17% van de FNV, noch bij die eenderde van de FNV'ers. En ik maak me zorgen: welke 'deal' gaat Agnes Jongerius met de PVV maken? Ik behoor, via de AbvaKabo, nog altijd tot de directe achterban van de FNV. Elke deal die Agnes maakt, maakt ze ook namens mij. Veronderstel nu eens dat de PVV ermee kan leven dat alle autochtone Nederlanders op hun 65ste AOW kunnen krijgen, mits de AOW voor allochtonen, of alleen voor moslimallochtonen wordt afgeschaft. Als je met de duivel dealt, kun je een duivelse deal verwachten. 17% van de FNV'ers zal daar al mee kunnen leven, vrees ik. Van de overige FNV'ers zal een aantal 'liever het vlees dan de botten' hebben, zoals mijn oude grootmoeder zei.

Als het met heel kleine stapjes gebeurt, is elk principe gevoelig voor erosie. "Het is misschien niet helemaal juist, maar ...". Vul maar in. De eerste stapjes zijn gezet om de PVV aanvaardbaar te maken als coalitiepartner. Daarvoor moet natuurlijk ook aan enkele wensen van de PVV worden voldaan. Op wel terrein zouden die wensen nou liggen?
x

Vliegen

Als republikein weet ik lang niet alles van onze koninklijke familie. Hun doen en laten interesseert me niet buitengewoon. Omdat ik ooit nog wel eens wat over staathuishoudkunde heb geleerd, weet ik natuurlijk wel dat een aantal van hen geen inkomensbelasting betaalt over hun niet geringe inkomen, maar alle details wist ik niet. Zo wist ik niet dat de (tien) volwassen leden van het Koninklijk Huis met hun allen voor 610.000 euro per jaar privé vliegreizen mogen declareren.

Het Koninklijk Huis bestaat uit veertien personen: Beatrix, Willem-Alexander en Máxima en hun drie dochters, de broers van Willem-Alexander die met toestemming van het parlement zijn getrouwd en hun echtgenotes, Margriet en Pieter en hun zoons die met toestemming van het parlement zijn getrouwd en hun echtgenotes. Grote getallen zeggen me nooit zo veel, dus dan reken ik even uit voor hoeveel geld die tien volwassen leden van het Koninklijk Huis per persoon per jaar op onze kosten naar vakantiebestemmingen mogen vliegen. Dat is 61.000 euro. Er zijn heel wat Nederlanders die dat een aardig jaarsalaris zouden vinden, zeker als je bedenkt dat dit bedrag ruim boven een modaal jaarsalaris ligt.

Als Willem-Alexander en Máxima denken: kom, opa en oma in Argentinië willen de kids ook wel weer eens zien, dan zouden ze nu voor een reisje per KLM, in de 'world business class', zo'n 4.400 euro kwijt zijn. Willem-Alexander en Máxima ontvangen per jaar resp. 933.000 en 822.000 euro. Ik ken uiteraard hun uitgavenpatroon niet, maar volgens mij moet je daarvan een paar vliegreisjes naar Argentinië (of Mozambique) per jaar kunnen betalen. Mocht het een keer wat krap zitten, dan kunnen ze nog altijd economy class vliegen. In hun vrienden- en kennissenkring hebben ze vast wel iemand met een leuk buitenhuis ergens in Europa, dat ze, in het ergste geval, voor een weekje of twee voor niks mogen gebruiken.

Jan Peter Balkenende is van plan een drastische bezuiniging te gaan uitvoeren: alleen Beatrix, Willem- Alexander en Máxima mogen hun privé vluchten nog declareren. Typisch kapitalistische streek: juist de meest verdienende leden van die 'club van tien' mogen hun vergoedingen behouden.
x

Deplorabel

Carolien Gehrels (PvdA) is wethouder in Amsterdam. Het PAROOL zegt van haar: Gehrels geldt als een bestuurder die zaken graag van de zonnige zijde beziet. Dat is mooi natuurlijk, want wat hebben we nou aan zwartkijkers? Woensdag had ze een bijeenkomst met Jacqueline Cramer, onze PvdA-minister die ons milieu schoner moet maken. Carolien had het ook over de Amsterdamse Afvalenergiecentrale: de 'meest efficiënte afvalenergiecentrale ter wereld'. 'De centrale heeft de afgelopen periode een stabiel rendement gedraaid.' Is dat niet geweldig? Dat blijkt tegen te vallen. Het rendement mag dan stabiel zijn, het valt ook zwaar tegen. Ook woensdag presenteerde (ook PvdA-)wethouder Lodewijk Asscher de gemeentelijke ontwerpbegroting voor 2010. Niemand verwachtte van die begroting echt vrolijk te worden, maar het moet de altijd optimistische Carolien toch opgevallen zijn dat de Afvalenergiecentrale in die begroting een "risicodossier" wordt genoemd. En Amsterdam kent nogal wat risico's.

De PvdA is haast niet weg te denken uit het Amsterdamse gemeentebestuur, maar zo langzamerhand mag je je gaan afvragen of er na de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar geen eind zal komen aan dit 'automatisme'. Recentelijk werd een mailtje openbaar waarin Diederik Samson zijn fractiegenoten in de Tweede Kamer meedeelt dat volgens hem de de PvdA in "een deplorabele staat" verkeert. Toen ik dat vernam was mijn reactie: "Is er geen frisser nieuws?" Maar goed, bij de PvdA hollen ze misschien wat achter de onaangename feiten aan. Of ze worden pas echt als iemand het zwart op wit stelt. Hier en daar wordt de deplorabele staat mede geweten aan fractievoorzitter Mariëtte Hamer, over wie ongetwijfeld veel goeds te zeggen valt, maar niet dat zij één bonk charisma is.

Ik vind het onterecht de zwarte piet naar Mariëtte toe te spelen. De PvdA is al jaren 'onzichtbaar' als de partij die het opneemt voor de zwakken in de samenleving. Zij heeft voor 'het midden' gekozen en viert het als een overwinning als ze hier en daar nog wat 'repareren' kan. Wouter Bos heeft zichzelf als partijleider monddood gemaakt door in het kabinet te gaan zitten. Hij kan daardoor geen 'PvdA-geluid' laten horen. Als dat geluid tenminste nog bestaat. Afgelopen zondag citeerde ik uit Trouw dat sprak van sociaal-democratie 'zonder ideologische veren'. Misschien moet de PvdA die veren weer eens gaan opzoeken.
x

Antiglobalisten

Wat heeft een bushokje te maken met het IMF en de Wereldbank? Dat is eergisteren weer eens duidelijk geworden in Istanbul, waar IMF en Wereldbank momenteel vergaderen. Dat roept ook altijd weer demonstraties op van antiglobalisten en af en toe (destijds in Seattle en Genua) leidt dat tot hevige rellen. In Istanbul werd 'netjes' gedemonstreerd. Tot eergisteren. Er was eerst een vreedzame demonstratie van de wat oudere garde. Toen die was afgelopen, las ik in Trouw, doken als het ware vanuit het niets de jongeren op. Eerst moeten de banken aan de grote weg tussen het Besiktas-stadion en Taksim het ontgelden. Met enorme stenen en een ongekende woede gooien ze de ruiten van alle banken in. Ze vernielen geldautomaten, richten dan weer hun woede op de bushaltes en gooien vervolgens stenen richting de politie die komt ingrijpen. Uiteindelijk resultaat: één dode en tientallen gewonden.

In bepaalde opzichten ben ik ook een antiglobalist, maar met die stenengooiers heb ik net zo veel gemeen als met die relschoppers op het strand van Hoek van Holland enige tijd geleden. Het is, vrees ik, ook het zelfde soort mensen: hun acties hebben niets met principes te maken, maar alles met een voorliefde voor geweld. Een aanleiding voor het gebruik van geweld is altijd wel te vinden. Ik kan me nog iets voorstellen bij een antiglobalist die iets tegen banken heeft, maar bushokjes lijken mij geen typische uitingen van het perfide globale kapitalistische systeem.

Het prototype van de geweldloze actievoerder is Gandhi. Zijn acties richtten zich o.a. op het boycotten van kleding die met Indiaas katoen in Engeland gemaakt werd. Indiërs, vond Gandhi, moesten hun eigen katoen spinnen en daarvan zelf hun veel goedkopere kleding maken. De politiek van IMF en Wereldbank is in feite nog steeds dezelfde als die van de Britse kolonialisten in India. Derdewereldlanden kunnen financiële steun krijgen op voorwaarde dat zij instemmen met vrije wereldhandel. Dat betekent dat grote westerse maatschappijen in die landen de grondstoffen grootschalig gaan produceren, die ze in eigen land gebruiken voor het vervaardigen van producten die voor de derdewereldlanden veel te duur zijn. Intussen wordt de lokale economie, gericht op de goedkopere productie en verwerking voor lokaal gebruik, naar de knoppen geholpen. Het is dat systeem waar 'echte' antiglobalisten zich tegen verzetten. Het komt misschien nog eens zo ver dat landen als India en China, samen éénderde van de wereldbevolking, economisch de dienst gaan uitmaken. Zijn wij in het westen dan nog steeds zo vóór die vrije wereldhandel?
x

President

In mijn 'Beggartalk' van 3 oktober 2009 (Afspraak) kwam Jan Peter Balkenende ook even ter sprake. De val van zijn huidige kabinet, betoogde ik, zou voor hem de weg vrij maken naar een prestigieuze functie: president van de Europese Raad. Die functie gaat nu nog elk half jaar naar de regeringsleider van een ander EU-land. Dat schijnt niet goed te zijn voor de continuïteit. Het Verdrag van Lissabon regelt dat die regeringsleiders onder elkaar uitmaken wie voor een periode van tweeënhalf jaar president wordt. Hij (want in geen velden of wegen is een vrouwelijke kandidaat te bekennen) kan één maal herbenoemd worden voor een tweede periode. Na het Ierse "Ja" is dat verdrag weer een stapje dichterbij gekomen. Alleen de presidenten van Polen en Tsjechië moeten nog een handtekening zetten. (Hun parlementen zijn al akkoord.) Die van Tsjechië voelt er eigenlijk niets voor en kan nu nog een besluit afwachten van het Tsjechische constitutionele hof.

Trouw besteedt uitgebreid aandacht aan de nieuwe functie en de kansen van Balkenende daarop. In de achterkamertjes en wandelgangen van Den Haag en Brussel zingt zijn naam al maanden rond. Elke keer dat hem ernaar gevraagd wordt zegt hij geen kandidaat te zijn. Dat heeft, begrijp ik, te maken met het feit dat zodra hij zou zeggen "Nou, graag!" zijn kansen verkeken zijn. En hij heeft diverse eigenschappen die hem voor die functie geschikt maken: 1. hij is geen sociaal-, maar christendemocraat; 2. hij is regeringsleider met ervaring (hij weet ook hoe hij zijn ontslag moet aanbieden, zeg ik er maar even bij); 3. hij komt uit een klein land; 4. andere regeringsleiders, zelfs Angela Merkel en Nicolas Sarkozy, vinden hem wel een aardige vent.

Om de eerste 'president van Europa' te worden moet je dus een ragfijn spel spelen: via allerlei sluiproutes laat je doorschemeren dat je, wanneer al die andere regeringsleiders een dringend beroep op je doen, met bloedend hart ("Ik had de AOW-discussie zo graag willen afronden en aan de wieg willen staan van het herstel van de Nederlandse economie.") ter wille van de Europese zaak geen "Nee" kunt zeggen, dus schoorvoetend ("Wie ben ik dat ik dit doen mag?") "Ja" zegt. Dat "Ja" zeggen wordt voor Jan Peter een stuk makkelijker als hij demissionair is, maar zelfs als hij nog volledig missionair in het Torentje zit, zal hij aan zo'n verzoek geen weerstand kunnen bieden. Het is immers egostrelend te weten dat als over vijftig of honderd jaar iemand googelt met "eerste president van Europa", daar "Jan Peter Balkenende (Netherlands)" uitkomt.

Destijds bij het referendum voor de Europese 'Grondwet' heb ik 'tegen' gestemd. Ik vond die Grondwet niet ver genoeg gaan. Ik vind het bijvoorbeeld godgeklaagd dat over een niet geheel onbelangrijke functie via handjeklap wordt beslist. Ik ben niet vóór het Amerikaanse systeem, waarin voor bijna iedere openbare functie de mensen naar de stembus moeten, maar als je 'Europa' dichter bij de burger wilt brengen, zou je om te beginnen de 'smoelen' dichterbij kunnen brengen. Geef dus de burgers de kans uit een aantal kandidaten te kiezen. Laat Jan Peter maar eens aan de Slovenen, de Grieken en de Litouwers duidelijk maken waarom hij de beste is voor die functie. Mijn stem krijgt hij in ieder geval niet.
x

Verschil

De halve 'kunstwereld' loopt te hoop als Roman Polanski in Zwitserland wordt gearresteerd. Dertig jaar geleden heeft hij een 13-jarig meisje drank en verdovende middelen gevoerd en vervolgens verkracht. Vervolgens ontvlucht hij Amerika en ontloopt zo zijn straf.

De burgemeester van Eindhoven heeft een pedoseksueel die zijn straf heeft uitgezeten verboden naar Eindhoven terug te keren. Is de kunstwereld al in verontwaardiging uitgebarsten?
x