Ideologie

In mijn 'Beggartalk' van gisteren schetste ik een (on?)mogelijk beeld van de Tweede Kamer na nieuwe verkiezingen en van een nieuwe regeringscoalitie, bestaande uit vier partijen. Een coalitie van meer dan drie partijen is sinds 1973 niet meer voorgekomen. (Vóór die tijd hadden we nog te maken met KVP, ARP en CHU die samengingen in het CDA. GroenLinks was nog niet ontstaan uit een samengaan van CPN, PSP, PPR en EVP.) In een opinieartikel in Trouw werd mijn prognose van een vierpartijencoalitie 'bevestigd': Volgens recente peilingen zou een meerderheidscoalitie in Nederland nu vier of meer partijen moeten omvatten.

Het artikel is overigens gewijd aan wat je de teloorgang van de sociaaldemocratie zou kunnen noemen. In Groot-Brittannië, Spanje, Portugal en Nederland zijn de sociaaldemocraten nog aan de 'macht', maar staan ze er in de opiniepeilingen belabberd voor. In België nemen ze alleen deel aan de Waalse deelregering. De Duitse SPD behaalde bij de recente Bondsdagverkiezingen het slechtste resultaat ooit. Van de Scandinavische landen is Noorwegen het enige waar ze nog deel uitmaken van de regering.

Trouw spreekt van de sociaal-democratie zonder 'ideologische veren' van Wim Kok, Tony Blair, en Gerhard Schröder. Dat lijkt me een aardige typering. Zo zou je het CDA de christendemocratie zonder ideologische veren kunnen noemen. Wanneer hoor je Jan Peter Balkenende en Pieter van Geel in de Tweede Kamer nog zeggen dat hun politiek geïnspireerd is door God en de Bijbel? Ideologische inspiratie vind je nog bij de SP, GroenLinks, de SGP, de ChristenUnie en enigszins bij de PVDD. Samen bezetten zij 46 van de 150 Kamerzetels.

Trouw noemt de SP en Die Linke (in Duitsland) conservatieve, linkse alternatieven. (Onderstreping toegevoegd.) Vanuit dat perspectief zou ik mezelf (SP-lid) als conservatief moeten beschouwen. Dat doe ik niet. Het erop na houden van een ideologie - een aantal ideeën van waaruit ik maatschappelijke ontwikkelingen beoordeel en maatschappelijke keuzes maak - acht ik niet per definitie conservatief. Sterker nog: zonder ideologie verval je in pragmatisme en opportunisme. Je politieke keuzen worden dan bepaald door de inhoud van je portemonnee, de etnische afkomst van je buren, het charisma van een politicus of de waan van de dag. Een aardig voorbeeld daarvan hebben de Ieren afgelopen vrijdag gegeven. Toen Ierland nog het rijkste land binnen de EU was stemden de Ieren tegen het Verdrag van Lissabon. Nu gaat het de Ieren net zo slecht, misschien zelfs nog slechter dan ons en kijk: nu stemmen ze ineens vóór het Verdrag van Lissabon, want dat komt financieel nu beter uit.

Van mij mag iedereen zo pragmatisch en/of opportunistisch zijn als zhij wil. Maar ik zou politiek liever zaken doen met André Rouvoet en Bas van der Vlies dan met Jan Peter Balkenende en Wouter Bos. Aan de eerste twee weet ik precies wat ik heb. Die houden er een duidelijke ideologie op na en ze wonen al lang genoeg in de polder om een compromis niet uit de weg te gaan.

Dit stond gisteren in de Volkskrant: De sfeer in de coalitie verslechtert. De premier heeft vrijwel geen vrienden meer. (...) Premier Balkenende verliest gezag, en dat is funest voor de coalitie.

PS
Mijn blog van gisteren heeft geleid tot een nieuwe pagina bij 'beggar.nl'. Kijk hier.

Afspraak

In 1965 struikelde het kabinet-Marijnen over een typisch Nederlands 'issue': het omroepbestel. Dat kabinet had wel belangrijker zaken te regelen, maar als je op elkaar bent uitgekeken kun je altijd wel een aanleiding vinden om er dan maar een eind aan te maken. In Trouw las ik dat Maxime Verhagen (CDA) afgelopen woensdag tijdens de schorsing van het Uruzgandebat gedreigd heeft met opstappen. Hij was woest omdat coalitiepartners PvdA en ChristenUnie zich verzetten tegen een langer militair verblijf in Uruzgan. Het was, geloof ik, ook woensdagavond toen ik Pieter van Geel (ook CDA), naar aanleiding van het mislukte AOW-overleg, hoorde zeggen dat het kabinet nu zo snel mogelijk zijn AOW-plannen moest uitvoeren, want dat was nu eenmaal afgesproken. Dat is geen onlogische redenering. Nu staat mij bij dat er ook heel duidelijk is afgesproken dat eind volgend jaar de Nederlandse troepen uit Uruzagan worden teruggetrokken. Heeft Pieter dat zijn politieke vriend Maxime ook nog eens duidelijk voorgehouden?

Ik ga niet zeggen dat het 'Uruzgandossier' onbelangrijk is, maar er zijn momenteel in de Nederlandse politiek belangrijker zaken aan de orde, de economische crisis en de AOW-leeftijd, om er een paar te noemen. Die zaken zijn belangrijk genoeg om er een kabinet over te laten vallen. Wat drijft Maxime Verhagen er nou toe in strijd met het kabinetsbeleid openlijk te pleiten voor langer verblijf in Uruzgan? Hij zit lang genoeg in de politiek om te weten dat hij daarmee PvdA en ChristenUnie op stang jaagt.

De drie coalitiepartners weten donders goed dat een duidelijke meerderheid van de bevolking tegen de verhoging van de AOW-leeftijd is. Na het mislukken van het overleg tussen de sociale partners bestaat daar voorlopig geen draagvlak voor. Je hoeft niet buitengewoon veel verstand van politiek te hebben om te weten dat dit beleid PvdA en CDA stemmen, dus zetels in de Tweede Kamer, gaat kosten. Wat dat betreft spreken de opiniepeilingen nu al duidelijke taal. Volgend voorjaar worden er gemeenteraadsverkiezingen gehouden. De uitslag daarvan zal niet in belangrijke mate bepaald worden door lantarenpalen, fietspaden, een nieuw gemeentehuis of andere lokale zaken, maar door de AOW-leeftijd. PvdA en CDA gaan gemeenteraadszetels verliezen. Daar kun je nu al vergif op innemen. Verkiezingen voor de Tweede Kamer worden pas in 2011 gehouden, maar CDA en PvdA zien de bui al hangen.

De strategen binnen CDA en PvdA, is mijn inschatting, willen van dat AOW-besluit af. Daar willen ze de verkiezingen voor de Tweede Kamer niet mee in. Hoe krijg je dat voor elkaar? Simpel: de onenigheid binnen het kabinet over 'Uruzgan' wordt zo groot, dat ze niet meer samen verder kunnen. Jan Peter gaat met zijn droeve boodschap naar Huis ten Bosch en Hare Majesteit ziet maar één oplossing: de Tweede Kamer ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Bij het schrijven van de verkiezingsprogramma's krijgen CDA en PvdA, waar het de AOW-leeftijd betreft, ineens vreselijk veel last van voortschrijdend inzicht. Wat vonden de vakbonden ook al weer van die AOW-leeftijd? Zie je nou wel dat ze bereid zijn naar 'het volk' te luisteren? 'Damage control' noemen onze Angelsaksische vrienden dat. De schade voorkomen kan al niet meer, want 'Balkenende V' ziet niemand zitten. Het wordt schade beperken. Waar ik nog niet helemaal uit ben is: valt het kabinet vóór of na de gemeenteraadsverkiezingen? Dat laat ik maar aan die strategen over. Voor Jan Peter zit er ook een voordeeltje aan: kan hij toch met een gerust geweten een mooie Europese functie aanvaarden.

Ik steek mijn nek nog wat verder uit en geef vast een prognose voor de samenstelling van de nieuwe Tweede Kamer.

De partijen met de rode achtergrond gaan de nieuwe regering vormen. Ik heb nog maar één vraag: hebben ze bij het CDA al een opvolger voor 'Jan Peter als premier' klaargestoomd?
x

Phishing

'Phishing' is een manier om argeloze internetgebruikers vertrouwelijke gegevens te ontlokken. Dat moet je dus overtuigend doen, bijvoorbeeld door de uiterlijke verschijningsvorm op het internet van een bank exact na te bouwen. Vandaag bleek mij dat 'phishing' ook de allerbelabberdste amateurs kent. Ik ontving het volgende mailtje, zonder enige opmaak:

Geachte WXS webmail gebruiker,

We zijn momenteel bezig een onderhouds-out proces om alle WXS webmail-account. Om dit proces te voltooien moet je antwoord op deze e-mail en voer uw

Gebruikersnaam hier:
Wachtwoord hier:

als u de rechtmatige eigenaar van deze account. Onze Message Center zal bevestigen van uw identiteit met inbegrip van uw geheime vraag en antwoord onmiddellijk.

De nieuwe Webmail is een snelle en lichte applicatie om snel en eenvoudig toegang tot uw e-mail. Ook dit proces zal ons helpen bij strijd tegen spam mails. Niet om je wachtwoord, zal uw e-mailadres maken in-actief uit onze database.

OPMERKING: Account eigenaren die weigeren om zijn of haar account update binnen zeven (7) werkdagen na ontvangst van deze e-mail verliest zijn of haar account.

Dank u voor het gebruik van WXS Webmail!

Omdat lang geleden WorldAccess mijn provider was kan ik nog steeds evanwyk@wxs.nl als e-mailadres gebruiken. Maar als je mij ergens wilt laten intrappen, zul je om te beginnen geen vreselijk krom Nederlands moeten gebruiken.

Perspectief

Het Koninkrijk der Nederlanden gaat dus 4 miljard euro bezuinigen. Dat is per Nederlander ongeveer 240 euro. Waar maken we ons nou druk over? Er zijn mensen die veel harder getroffen zijn. Neem nou Warren Buffet, over wie ik in de Volkskrant las. Die is vorig jaar 10 miljard dollar van zijn vermogen kwijt geraakt. Hij heeft nog maar 40 miljard dollar over. En hij is de enige niet. Wat dacht je van Bill Gates? Die verloor 7 miljard dollar (van de 57 miljard). De vierhonderd rijkste mensen van de VS hebben samen 300 miljard dollar moeten inleveren.

Ik heb een aardig boekje in huis van ene David Cay Johnston: 'Perfectly legal'. De ondertitel luidt: "The covert campaign to rig our tax system to benefit the super rich - and cheat everybody else". Het boekje gaat over de belastingmaatregelen die de regering van George W. Bush heeft getroffen. Die kwamen niet ten goede aan mensen met de lagere inkomens. Zelfs de mensen met middeninkomens werden er niet beter van. Alleen een select clubje van superrijken werd er NOG rijker van.

300 miljard dollar staat gelijk aan 205.521.684.175,66 euro (koers op 1-10-2009, 9.39 uur). Die vierhonderd Amerikanen zouden er geen boterham minder om eten als zij dat bedrag aan ons zouden overmaken. Dan zouden wij de komende 51 jaar die 4 miljard euro per jaar niet hoeven te bezuinigen. Dan hadden we geen ruzie in de polder gehad. Ja, ik weet ook wel dat het niet zo'n zinnige redenering is, maar ik vind het altijd wel leuk om bepaalde zaken eens vanuit een wat ander perspectief te bekijken.
x

Amateurs

Politici en bestuurders hoeven niet van alles verstand te hebben. Wat ze wel moeten kunnen is: goede ambtenaren en andere adviseurs aanstellen. Dat konden de Amsterdamse bestuurders ook niet zo goed. Het PAROOL kijkt terug op de enquête naar de Noord-Zuidlijn. Conclusie: we zijn overgeleverd aan amateurs. De hele gemeenteraad, uitgezonderd de SP, vindt dat 'we' moeten doorgaan, ondanks de miljardenoverschrijding van het budget en ondanks de jarenlange vertraging. In de verhoren bleek dat nieuwe financiële tegenvallers niet uitgesloten zijn, bijvoorbeeld: Een deel van de problemen blijkt nog groter te zijn dan gedacht, terwijl het moeilijkste nog moet komen: het boren van een 3,2 kilometer lange tunnel onder het stadshart. Een opgave die de Zwitserse professor Kalman Kovari in een risicoanalyse 'absoluut uniek' noemt. ''Er zijn in de internationale tunnelbouw geen ervaringen met een soortgelijke bouwopgave.'' En dat allemaal om de tocht van het Buikslotermeerplein naar het station Amsterdam Zuid met 16 minuten te bekorten.
x

AOW

Op het moment dat ik dit schrijf is nog niet bekend of de werkgevers en werknemers erin geslaagd zijn overeenstemming te bereiken over de AOW-leeftijd. Een belangrijk twistpunt is nog de vraag: gaat de AOW-leeftijd in één keer (in 2025) van 65 naar 67 jaar (werkgevers), of wordt de AOW-leeftijd flexibel, zodat je zowel eerder als later dan je 65ste kunt stoppen, waardoor je bij de aanvang minder, resp. meer AOW krijgt (werknemers). De regering wil, dat zeg ik er nog maar even bij, de AOW-leeftijd stapsgewijs - één maand per jaar - verhogen van 65 naar 67. Wat het ook wordt: het moet een besparing van 4 miljard euro opleveren.

Kern van de AOW is: werkenden tot (nu nog) 65 jaar staan een deel van hun inkomen af, zodat iedereen vanaf de maand waarin zhij (nu nog) 65 jaar wordt een gegarandeerd basisinkomen heeft. De AOW werd in 1957 ingevoerd. Het ingangstijdstip, de leeftijd van 65, had o.a. te maken met de gemiddelde leeftijdsverwachting, d.w.z.: hoeveel jaar zou men gemiddeld van de AOW kunnen 'genieten'? De gemiddelde leeftijd(sverwachting) is sinds 1957 met zeven jaar gestegen. We krijgen dus gemiddeld zeven jaar langer AOW dan toen. Daardoor is het totaal benodigde bedrag toegenomen. Daar kwam bij dat er steeds minder kinderen werden geboren. Steeds minder mensen moesten een steeds groter bedrag opbrengen. Dat probleem noemden we 'de vergrijzing'. Een bijkomend probleem is dat mensen die lichamelijke arbeid verrichten (stratenmakers, bouwvakkers, om er een paar te noemen) eerder 'op' zijn dan mensen die vooral met het hoofd werken. (Wat niet wil zeggen dat stratenmakers en bouwvakkers hun hoofd niet hoeven te gebruiken.)

Er is in de afgelopen decennia nog iets veranderd: steeds meer mensen in loondienst bouwen zolang ze werken een pensioen op. Dat zou je een soort gedwongen 'sparen voor je oude dag' kunnen noemen. 'Gedwongen' in die zin, dat dat sparen een onderdeel is geworden van de collectieve arbeidsvoorwaarden. Je zou, in mijn niet door deskundigheid vertroebelde visie, kunnen zeggen: de behoefte aan AOW neemt af naarmate het zelfopgebouwde pensioen stijgt. Echter, bij het vaststellen van het pensioen en de daarbij behorende premie wordt rekening gehouden met het feit dat je hoe dan ook die AOW krijgt. Even heel kort door de bocht: de AOW is de basis, het pensioen is voor de leuke dingen. In al mijn financiële onnozelheid denk ik nu: gooi alle Nederlandse pensioenfondsen op één hoop en laat iedereen, via de belastingsdienst, premie betalen. Over het verloop van een aantal jaren vermindert het aandeel AOW-premie en neemt het aandeel pensioenpremie toe totdat de AOW-premie geheel is verdwenen en de jongere generaties niet meer voor het basisinkomen van de ouderen hoeven te zorgen.

Zijn we er dan uit? Was het maar waar! Want wat is het geval? Uiteindelijk gaat het om de vraag: welk bedrag wordt er aan het eind van de maand op mijn bankrekening bijgeschreven? Van ons inkomen wordt van alles afgehaald, zoals belasting en zorgverzekeringspremie en dan ook nog eens die pensioenpremie. Alles bij elkaar noemen we dat 'de collectieve lasten' en hoe je het ook wendt of keert, wat naar de collectieve lasten gaat, gaat van ons besteedbare inkomen af. Dat vindt niemand leuk, vooral niet de mensen met een hoger inkomen die 'meebetalen' voor de mensen met de lagere inkomens. Politieke partijen die eraan meewerken dat de collectieve lasten stijgen kunnen zich meestal niet verheugen op grote populariteit. We willen elk jaar iets meer overhouden dan vorig jaar, toch?

Waar gaat de hele AOW-discussie nou over? Over een leeftijdsgrens met financiële consequenties. Volgens mij is dat niet meer dan 'uitwerking'. De principiële vraag is: in welke mate zijn 'wij' bereid een deel van ons inkomen af te staan aan mensen die niet (meer) in staat zijn zich door middel van arbeid van een (basis)inkomen te voorzien? Dan kun je ook nog ergens een leeftijd 'prikken' waarop 'we' zeggen: je kan nog wel, je mag nog wel, maar van 'ons' hoef je niet meer; je mag lekker gaan doen waar je zin in hebt en je krijgt toch elke maand een bijschrijving. Als die vraag beantwoord is kunnen 'we' gaan rekenen. Ga zelf maar na tot hoe ver jouw solidariteit gaat en bedenk daarbij: je zou ook oud kunnen worden, je zou ook arbeidsongeschikt kunnen raken.

PS
Werkgevers en werknemers zijn er dus niet uitgekomen. Nu mag 'de politiek' beslissen. Maakt het wat uit?
x

Consumptie

Een hoog inkomen is ontzettend slecht voor het milieu, zegt socioloog en hoogleraar milieukunde, Egbert Tellegen. Zo'n uitspraak, in Trouw, lees ik graag. "We leven in een tijd waarin de consument de productie niet meer kan bijhouden, in plaats van andersom. We moeten consumeren, niet omdat we die producten nodig hebben, maar omdat anders de koersen dalen en het personeel op straat komt te staan."

Afgelopen zondag stapte ik in het centrum in de tram. Ik kon er nog maar net bij. Een dame merkte tegen een andere dame op: "Het lijkt wel of het tegenwoordig op zondag drukker is in de stad dan op zaterdag." Tegen mijn gewoonte in haakte ik daar op in en zei: "Het is 's zaterdags net zo druk als 's zondags, hoor." Als ik het allemaal goed begrijp is het goed voor het bedrijfsleven - en dus voor de economie - als winkels op zondag open zijn. Dat kan volgens mij alleen maar betekenen dat wij door die winkelopenstelling op zondag meer kopen dan vroeger. Ik heb dat nooit helemaal begrepen. Als je vroeger een nieuwe koelkast nodig had en die op zaterdag wilde kopen, maar er kwam plotseling wat tussen, dan ging je hem maandag kopen. Nu doe je dat dus op zondag, maar dat maakt voor de economie niet uit. Als ik nu op zondag ineens zonder koffie blijk te zitten, zijn er diverse AH's dicht in de buurt open om die alsnog aan te schaffen, maar ik geef nog steeds niets meer uit dan voorheen. De conclusie moet dus zijn: dankzij de zondagse winkelopenstelling gaan mensen dingen aanschaffen die ze strikt genomen niet echt nodig hebben.

Ik vermoed dat we hier moeten denken aan 'funshoppen'. Dat is inmiddels officieel een Nederlands woord (het wordt vermeld in het 'Groene Boekje'), maar ik kon er geen definitie van vinden. Die maak ik dan maar zelf: iets kopen omdat het leuk is om iets te kopen, ongeacht de vraag of men het aangeschafte product werkelijk nodig heeft. De mobiele telefoon is een product dat in deze categorie valt. Ik neem dan nog aan dat de basisfuncties van dit apparaat - bellen en sms'en - inmiddels behoren bij het normale maatschappelijke verkeer. Maar ze krijgen steeds meer functies en worden steeds 'mooier' en via tv-commercials wordt er bijna dagelijks ingeramd dat we toch vooral het laatste model moeten hebben. (De 'iPhone' was al een hype vóór hij te koop was.) Dat lijkt me nu typisch zo'n product dat je op zondag gaat aanschaffen. Kun je meteen even ergens gezellig lunchen. Dat t-shirt had je ook niet direct nodig, maar het is wel fun.

Mijn goede vriend John probeert mij er wel eens van te overtuigen dat ik hdtv zou moeten aanschaffen, maar ik zie het verschil met mijn huidige tv niet. Mijn geluidsinstallatie is al jaren oud, maar ik vind de kwaliteit bevredigend. Als ik de muziek een keer echt goed wil horen, ga ik naar het Concertgebouw. Ik ben niet echt een zuinig type, maar ik koop geen dingen alleen omdat ik zo nodig moet 'meedoen'. En de enige shop die ik fun vind is de bookshop. Afgelopen zondag (ik was toch in de stad i.v.m. theaterbezoek) heb ik me bij Scheltema uitvoerig laten voorlichten over e-books. Ik heb twee verschillende typen e-readers kunnen bekijken. Ik heb in ieder geval geleerd dat - als ik zo'n ding al zou willen aanschaffen - ik een type moet kopen, waarop ik Amerikaanse boeken kan lezen en de Amerikanen gebruiken een ander systeem dan de Europeanen. De twee systemen zijn niet compatible. Wil ik dus ook Nederlandse e-books lezen dan zou ik dus twee e-readers moeten hebben. Dat is ook een manier om de consumptie te stimuleren.

Sinds enige tijd doen overheden hun stinkende best onze consumptie te stimuleren. Daarvoor moet eerst geproduceerd worden. Van 7 tot 18 december a.s. gaan ze in Kopenhagen praten over de kwalijke gevolgen van dat produceren. Daar zal wel weer een 'doelstelling' uitkomen die in 2050 of daaromtrent niet gehaald zal blijken te zijn. Maar wie dan leeft, wie dan zorgt.

En dan nog dit: er zijn mensen die vanwege hun inkomen nooit aan funshoppen toekomen, die al blij zijn als ze het hoogstnoodzakelijke kunnen aanschaffen. Die zien ook alle reclames, worden ook 'gestimuleerd'. Maar ze kunnen niet 'meedoen'. Elders op de wereld gaan ze gewoon dood van de honger, omdat het leefgebied een woestijn wordt en onze productie/consumptiedwang tot verdere verwoestijning leidt.
x