Koosjer

Het is niet netjes om de draak te steken met iemands geloof. Dat weet ik en ik zal het ook niet zo snel doen. Maar sommige gelovigen, met name de orthodoxe en helemaal de ultra-orthodoxe gelovigen, kunnen het je behoorlijk moeilijk maken. Neem de charediem. Dat zijn ultra-orthodoxe joden die o.a. de wijk Char Nof van Jeruzalem exclusief bevolken. Net als sommige ultra-orthodoxe christenen kijken zij niet naar de tv en houden zij zich thuis niet onledig met het internet. Uiteraard houden zij zich aan de joodse spijswetten en de vele andere regels. Op zich is daar niets mis mee, want daarmee zitten ze niemand in de weg. (Daarbij moet ik aantekenen dat orthodoxe joden in Israël een invloed hebben die groter is dan hun aandeel in de bevolking.)

Moderne, met name technische, ontwikkelingen zijn altijd een probleem geweest voor orthodoxe gelovigen. Hun heilige boeken zijn eeuwen oud en zeggen daar dus niets over. Steeds opnieuw moeten de oude regels geïnterpreteerd woorden om te kunnen omgaan met iets nieuws op een wijze die, naar verwachting, de goedkeuring van het Opperwezen kan wegdragen. Zo'n toch nog vrij recente ontwikkeling is de mobiele telefoon.

In Trouw las ik dat er in Israël inmiddels een koosjere mobiele telefoon bestaat, te herkennen aan een rabbinaal stempel van goedkeuring. De charediem kunnen deze telefoon met een gerust geweten gebruiken, want veel meer dan bellen kun je met dat ding niet. Alle grote Israëlische gsm-bedrijven hebben zich inmiddels aangepast aan de machtige achterban van de charediem, door koosjere telefoons te leveren en goedkope abonnementen, die enkel verbinding kunnen maken met andere ultra-orthodoxe telefoonnummers. Ik blijf dan toch met één vraag zitten: waar halen de charediem de zekerheid vandaan dat Jahweh het mobiele telefoonverkeer op zich in overeenstemming met Zijn wetten acht? Mogen wij de trillingen van onze door Hem gegeven stembanden wel laten digitaliseren? Ik bedoel: kijken naar gedigitaliseerde beelden van een wat schaars geklede vrouw, zelfs van een geheel geklede vrouw, vindt Hij ook niet goed.

Terwille van de objectiviteit vertel ik er nog maar bij dat merkwaardige religieuze kronkels niet zijn voorbehouden aan joden. Trouw maakt ook melding van Tadeusz Rydzyk. Deze Poolse priester (die door het Vaticaan al diverse malen berispt werd vanwege zijn antisemitische toespraken) gaat (...) een katholiek gsm-netwerk opzetten.

Zo'n vijftig jaar geleden begonnen we hier de verzuiling af te schaffen. Christenen konden lid worden van de VARA of de VVD. Maar: schepen verwelken en rozen vergaan en fundamentalisme blijft altijd bestaan.

PS
Aan alles komt een eind. Vandaag om 11.53 uur verschijnt na twaalf weken de laatste aflevering van 'Ivars blog'. Heb je dat niet gevolgd? Dat kan nog steeds. Klik hier.

Leider

Rob de Wijk is niet zomaar iemand. Wikipedia schrijft over hem:
Rob de Wijk (1954) is een Nederlandse geschiedkundige en deskundige op het gebied van internationale betrekkingen en veiligheidszaken.
De Wijk is directeur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), alsmede hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Koninklijke Nederlandse Defensie Academie (NLDA), Breda (1999), en hoogleraar Strategische Studies aan de Universiteit Leiden. Van 2000 tot 2003 was hij directeur van het onderszoekscentrum van het RNMA. Daarnaast heeft hij vele adviesfuncties in binnen- en buitenland.
De Wijk is een veelgevraagd commentator op het gebied van veiligheidsvraagstukken. Bij het uitbreken van een crisis wordt hij als deskundige regelmatig om toelichting gevraagd. Dat geldt ook voor vraagstukken als de Europese integratie.
Daar kan ik niet tegenop. Rob is ook columnist in Trouw en als hij daarin een stuk schrijft onder de titel Kredietcrisis zegen voor populisten met een grote bek, dan lees ik dat.

Onze, dus de Nederlandse, nationale veiligheid, komt volgens Rob in gevaar door de leiderschapscrisis in de VS. Daar konden ze bijvoorbeeld niet snel een besluit nemen over de financiële crisis, omdat Congresleden hun eigen herverkiezing belangrijker vonden dan die crisis bezweren. Het zou best kunnen, denkt Rob, dat Hugo Chavez, president van Venezuela, besluit geen olie meer te leveren aan de VS. Noord-Korea en Iran trekken zich geen bal meer aan van de VS en gaan rustig verder met hun atoomprogramma's. Amerika kan zijn rol als supermacht niet meer spelen. (...) En in een wereld zonder chief whip zijn internationale verdragen moeilijker na te leven of te sluiten, en worden internationale instituties als de VN krachtelozer.

In het Angelsaksische parlementaire systeem heeft de 'Chief Whip' als taak ervoor te zorgen dat de fractieleden zo veel mogelijk spreken en stemmen in overeenstemming met de opvattingen van de partijleider. Als dat niet lukt via overtuiging, dan maar via omkoping of chantage. Gaat Rob de Wijk die rol van de VS op het wereldtoneel missen? Dan verschillen De Wijk en Van Wijk duidelijk van mening. Ik kan me niet herinneren dat de VS zich vreselijk hebben ingespannen om het Kyotoverdrag er door te krijgen. Volgens mij weigeren de VS het Internationaal Strafhof te erkennen. Ik heb nooit de indruk gekregen dat de VS behoefte hebben aan een krachtige VN.

Mag ik nog eens de Amerikaanse cabaretier Tom Lehrer citeren (de tekst stamt uit 1965, maar veel is er niet veranderd in de Amerikaanse buitenlandse politiek):
For might makes right,
And till they've seen the light,
They've got to be protected,
All their rights respected,
'Till someone we like can be elected.

Ik hoef geen wereldleider. Ik hoef helemaal geen leider. Als ik mensen hoor roepen om een 'Leider', moet ik altijd, ik kan het ook niet helpen, denken aan het Duitse woord voor 'leider': Führer. De Nederlandse politiek heeft al enkele eeuwen een belangrijk kenmerk: 'polderen'. Ik ben daar - en dat meen ik serieus - een fervent voorstander van. Het leidt niet tot snelle besluitvorming. Niemand krijgt ooit helemaal gelijk. Geen partij krijgt hier ooit de absolute meerderheid. Er zijn altijd voor iedereen voldoende redenen tot kankeren en dat doen we volop. Maar zolang we dit systeem in ere houden hoeven we nooit te kankeren op, of bang te zijn voor een dictator en zijn geheime politie. Dat is mij heel veel waard.

Feestdagen

Openbare scholen, ook als de meeste leerlingen moslims zijn, mogen geen extra lessen over de islam geven en niet sluiten op andere dan officiële feestdagen. Dat is een van de opvattingen, volgens Trouw, die te lezen zijn in de pas door Henk Kamp (lid van de Tweede Kamer voor de VVD) gepresenteerde Islamnota.

"Voor zover er godsdienstonderwijs plaatsvindt op openbare scholen vormt dit onderwijs (...) geen onderdeel van het reguliere onderwijsprogramma en valt daardoor niet onder de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag." (Onderstreping toegevoegd.) Dat citaat haal ik uit een brief van de minister van OCW van 7 februari 2003.

Op welke dagen zijn scholen gesloten? Op nationale feestdagen: 30 april en 5 mei (één keer in de vijf jaar) en verder op christelijke feestdagen. Nieuwjaarsdag beschouw ik ook als een christelijke feestdag: praktiserende joden en moslims hebben een andere jaartelling en een andere Nieuwjaarsdag. De overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking is niet religieus, maar laat zich, niet geheel onverklaarbaar, die verplichte christelijke feestdagen niet ontgaan. Leerlingen op openbare scholen mogen 120 uur per jaar binnen schooltijd godsdienstonderwijs ontvangen van een door hun (ouders) aangewezen geestelijke. De overheid heeft zich daar verder dus niet mee te bemoeien.

Henk Kamp is een prominent lid van de VVD. De VVD is geen uitgesproken voorstander van veel overheidsbemoeienis. Waar zit Henk zich nou ineens zo vreselijk druk over te maken? Waarom wel vrij op Hemelvaartsdag, maar niet op Yom Kippoer of het Suikerfeest? Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking weet bij geen van de drie waar het precies over gaat. Hemelvaartsdag is daarom zo aardig omdat het op altijd op donderdag valt. Dan neem je vrijdag ook vrij en heb je een lekker lang weekend, zodat je met z'n allen tegelijk aan het strand kunt zitten.

Godsdiensten, alle godsdiensten, hebben een belangrijke invloed op het maatschappelijk verkeer. Ik vind het dus bij de algemene ontwikkeling behoren daar iets van af te weten. Dat hoort dus in de reguliere lesprogramma's thuis, ook van openbare scholen. De onderwijsinspectie moet er op toezien dat alle wereldgodsdiensten daarbij op gelijke objectieve wijze worden behandeld. Godsdienstonderwijs, het propageren van één godsdienst, hoort naar mijn idee niet op een openbare school thuis. Geloven doe je in de kerk, synagoge of moskee, thuis, of op een bijzondere school. Als Henk Kamp dat zou zeggen, zou ik als één man achter hem staan. Maar Henk Kamp voelt de populistische adem van Geert Wilders en Rita Verdonk in zijn nek. Er zijn genoeg kiezers die er net zo over denken als Geert en Rita, maar nog net niet op ze stemmen. Henk Kamp: het populistisch alternatief!

Paniek

Stel nou eens, dat ik een jaar of vijf geleden wat geld op een spaarrekening had staan en in een dolle bui besloot aandelen van een 'safe' bedrijf te kopen. Zeg: voor 5.000 euro. In de afgelopen jaren is de koers van die aandelen verdubbeld, want dat bedrijf ging ineens als een trein. Ze werden dus 10.000 euro waard. Door die crisis schijnt niets meer safe te zijn. Ook bedrijven die niets met bankieren en verzekeren te maken hebben zien de waarde van hun aandelen dalen. Mijn aandelen zijn inmiddels weer terug op de waarde waarvoor ik ze kocht. Ben ik nou 5000 euro kwijtgeraakt?

Ik ben financieel een stuk onbenul. Maar de vraag die ik hierboven stel is serieus bedoeld. Ik heb mijn huidige woning tien jaar geleden gekocht. De marktwaarde daarvan is behoorlijk gestegen. Maar zo lang ik dat huis blijf bezitten en bewonen wordt ik daar, volgens mij, geen cent wijzer van. Voor die imaginaire aandelen geldt naar mijn idee precies hetzelfde. De afgelopen jaren zijn veel mensen virtueel rijker geworden en nu worden ze virtueel armer. Volgens mij kom je pas in de problemen als je speculeert: je koopt aandelen in de hoop of verwachting dat ze in waarde stijgen en dat je na zekere tijd, na verkoop van die aandelen, iets leuks met dat geld kunt gaan doen, bijvoorbeeld je hypotheek aflossen. Want laten we wel wezen: een beleggingshypotheek is ook een vorm van speculeren.

Volgens 'van Dale online' is speculeren: "kopen en verkopen enz., waarbij groot risico is". Wat je de laatste jaren meer en meer ziet is dat aandeelhouders moord en brand gaan schreeuwen als dat risico eens verkeerd uitvalt. Ik heb al in mijn jonge jaren geleerd dat wie zijn gat brand op de blaren moet zitten. Nu wordt er in vrij korte tijd massaal op blaren gezeten. Omdat ik in principe geen dingen doe waar ik niets van begrijp, heb ik nooit een cent belegd. De komende twaalf jaar blijft mijn hypotheekrente op 5% staan. Ik heb alleen last van plaatsvervangende blaren, want pensioenfondsen verliezen de laatste tijd ook nogal wat virtueel geld.

De beurskoersen vallen als bakstenen omdat aandeelhouders volgens diverse kranten in paniek zijn. Wie in paniek raakt van dalende koersen heeft volgens mij niets te zoeken in de aandelenhandel. De bankmanagers die binnenkort ontslagen worden, of hun baan al kwijt zijn, raken of zijn ook niet in paniek. Die hebben koeltjes vooruit gedacht. Die wisten waar ze mee bezig waren. Die hebben niet op één paard, maar op een hele kudde gewed. Die gaan aan die paar dode paarden niet trekken. Die zijn met de levende paarden op weg naar het lokkende doel aan de horizon. Ze zullen opnieuw geld verdienen met hun volgende luchtkasteel. Wil je daar ook heen? Doen! Houd je wel rekening met de mogelijkheid dat ook dat weer een fata morgana is?

Reisje

Gisteren heb ik geen krant gelezen, niet naar de radio geluisterd en niet naar de tv gekeken. Om kwart over acht 's ochtends verliet ik mijn eenvoudige woning en rond elf uur 's avonds keerde ik daar terug. Er waren dus geen publicitaire redenen om na te denken, laat staan mij te ergeren. Ergeren heb ik mij in het geheel niet gedaan. Integendeel. Allereerst was daar het buitengewoon aangename gezelschap van Jannie, vriendin van jaren her. In de tweede plaats was er een treinreis Amsterdam - Groningen en terug per 1e klas, op de zgn 'vrij reizen' kaartjes. In de derde plaats was er in het museum te Groningen een alleraardigste tentoonstelling van hedendaagse Chinese kunst en zeer niet-hedendaags bronswerk (het oudste uit de 16e eeuw v. Chr.) In de vierde plaats was het, zeker in vergelijking met voorgaande dagen, aangenaam weer. In de vijfde plaats tenslotte: Groningen is een stad waar het leuk rondwandelen is en die bovendien een ruime keus aan horecagelegenheden heeft. Een mogelijke dissonant dreigde: Jannie zag in de etalage van een modezaak een broek die haar aantrok. Ik heb in het algemeen een buitengewoon moeizame relatie met winkelende vrouwen, hoe aardig ik ze buiten dat winkelen ook vind. Maar Jannie gedroeg zich voortreffelijk: zij haalde de broek uit een rek, paste hem en schafte hem aan.

De NS zorgde voor twee potentiële minpuntjes. Op Amsterdam Centraal werd gemeld dat er een stroomstoring was bij Muiderpoort, waardoor wij voorlopig niet richting Amersfoort konden reizen. Wij maakten dus een omweg via Utrecht en wat mij betreft kan een treinreis niet lang genoeg duren. Op de terugweg stonden wij voor Ermelo gedurende zeventien minuten stil omdat een voorgaande trein opstartproblemen had. Wij besloten van deze minpuntjes geen punt te maken. Aangezien Jannie besloten had per 1 oktober jl. de pijp aan Maarten te geven, oftewel de lier in de wilgen te hangen, kortom vond dat haar werkzame leven lang genoeg geduurd had (48 jaar als ik het goed heb), maakte ook haar een paar minuten meer in de trein niets uit.

Het zal duidelijk zijn: de oudjes weten zich prima te vermaken.

Dodelijk

Eindelijk! Het is zover! Vandaag hoort, volgens Trouw, de Amsterdamse rechtbank de pleidooien in de eerste rechtszaak in Nederland van een ex-roker tegen een tabaksfabrikant. Nu zullen dan, mag je toch aannemen, die perfide sigarettenfabrikanten onder uit de zak krijgen. De zeventigjarige Peter Römer uit het Limburgse Landgraaf wil dat de producent van de sigaretten die hij decennialang rookte, wordt veroordeeld tot schadevergoeding.

Die Peter is maar ietsje ouder dan ik, maar is een paar jaar later begonnen met roken. In 1983 (25 jaar geleden dus) stopte Römer met roken, in 1996 werd er bij hem longemfyseem geconstateerd. Acht jaar later werd hij getroffen door een ernstig herseninfarct, waardoor hij linkszijdig verlamd is. Dat is buitengewoon vervelend voor Peter. Ik heb gewoon mazzel gehad. Ik heb zo'n zeventien jaar geleden een herseninfarct gehad. Ik heb daar niets aan overgehouden en bleef doorroken. Ik heb zes jaar geleden een hartinfarct gehad en rook nog steeds. Ik weet dat roken buitengewoon slecht is voor mijn gezondheid en maak me over de mogelijke kwalijke gevolgen daarvan geen enkele illusie. Ik ben verslaafd. Ik ben een nicotinejunk.

Wat ik nooit en te nimmer zal doen is iemand anders dan mezelf de schuld geven van mijn verslaving. Vrijwel zolang als ik rook weet ik dat roken én verslavend én slecht voor mijn gezondheid is. Als die Peter dat niet weet, heeft hij kennelijk in een andere wereld, in ieder geval in een ander land geleefd dan ik. Hij was bouwkundig ingenieur, dus niet helemaal achterlijk en moet in ieder geval, net als ik, hebben kunnen lezen. Als hij zelf niet de tijd had of nam om kranten te lezen, zal toch iemand hem ooit wel eens verteld hebben dat er berichten over de kwalijke gevolgen van roken in de pers waren verschenen.

De advocaten van Peter zeggen dat de sigaret vanwege de schadelijkheid volgens het aansprakelijkheidsrecht een 'gebrekkig product' is. Dat zal best. Maar de halve supermarkt ligt vol met producten die barsten van de verkeerde vetten. De horeca en de supermarkten (met hun kant en klaar maaltijden) verhogen de omvang van de aangeboden porties die braaf worden geconsumeerd, want eten mag je niet weggooien. Dat we daar weer een beetje dikker van worden nemen we maar voor lief. Hoe groot is de kans op diabetes type 2 nou helemaal? En over cholesterol is het laatste woord ook nog niet gezegd. En zonder uitlaatgassen is er geen economie.

Ja, ik weet het: ik kan kiezen voor zeer gezonde voeding, maar de gezonde sigaret moet nog uitgevonden worden. Ga ik puur vruchtensap drinken, maar verdomme, nou blijkt mijn tandglazuur weer te worden aangetast. Denk je als ouwe vent dat een beetje extra energie nooit weg is, dus voordat ik boodschappen ga doen (zware tas door al dat bier en die wijn) neem ik eerst nog een 'Red Bull'. Zie ik gisteren in 'Radar' dat het vol zit met taurine en ik weet niet hoeveel meer de dagelijks benodigde hoeveelheid van een ander moeilijk woord. Moet ik dan macrobioot gaan worden? Dan eet je alleen wat er van nature groeit op de plek waar je je bevindt. Maar wie kan me vertellen wat er van nature groeit op de Geuzenkade in Amsterdam? Mag je als macrobioot wel roken in Virginia? De aardappel komt uit Zuid-Amerika, dus die is alleen goed voor Indianen.

Leven is een dodelijke bezigheid. Moet ik dat per se tachtig jaar volhouden?

Commercial

Veel mensen hebben een geweldige hekel aan tv-reclame. Ik heb dat niet, zeker niet bij de publieke omroep waar reclame tussen de programma's en niet, zoals bij de commerciële, tijdens de programma's wordt uitgezonden. Waar ik weer een pesthekel aan heb, zo raar zitten mensen nu eenmaal in elkaar, zijn - zowel bij de publieke als bij de commerciële omroepen - de vooraankondigingen: "Kijk 'straks', of 'na het journaal', of 'morgen', of 'zaterdag', of 'elke zondagavond' naar ...." Als je geen abonnement op een gids en geen krant hebt, kun je er altijd nog via teletekst of het internet achter komen wat de tv op enige tijdstip te bieden heeft. Ik doe dat dus via het internet. Dat doe ik dagelijks en in toenemende mate kom ik tot de conclusie: ik hoef helemaal niets te zien uit dat immense aanbod.

Goed, ik kijk dus wel naar reclames. Natuurlijk zijn de meeste, zoals die voor wasmiddelen en cosmetica, op zijn best slaapverwekkend. Andere zijn, steeds weer opnieuw, lachwekkend, zoals die voor een middeltje tegen 'vermoeide gelaatsspieren'. Het zal wel aan mij liggen, maar ik heb geen flauw idee wat ik mij moet voorstellen bij vermoeide gelaatsspieren. En altijd zijn er reclames die ik, zelfs bij herhaling, gewoon leuk vindt. Een bekend voorbeeld daarvan zijn de reclames van AH. Vrij recent kwam ik nog een artikel tegen over de (beroeps)acteur die de filiaalchef speelt. Reclamedeskundigen schijnen het er wel over eens te zijn dat deze acteur voor een belangrijk deel verantwoordelijk is voor de omzetstijging van AH, omdat hij zo 'gewoon' is, een schoolvoorbeeld van typecasting.

Sommige commercials zijn opmerkelijk. Uit mijn jeugd herinner ik mij dat mijn vader na het scheren met een blok aluin over zijn gezicht ging. Dat kocht je voor een paar centen bij de drogist. Aluin is een mineraal dat de oude Romeinen al gebruikten. Sanex komt nu met een middel, ik weet even niet waarvoor of -tegen, waarin een kunstmatig ingrediënt vervangen is door niets minder dan het aloude aluin. Als die trend zich doorzet gaan we binnenkort onder de douche met niet meer dan een pot groene zeep. (Weten de jonge generaties anno nu eigenlijk nog wat groene zeep is?)

Hoe kom ik hier nu op? Nou, kijk: ook uitvaarten zijn gewoon business geworden en daar kun je dus gewoon reclame voor maken. Veel mensen vinden hun eigen uitvaart heel belangrijk. Voor veel nabestaanden zijn de wensen op dat gebied van een overledene bijna heilig. Daaraan moet koste wat het kost voldaan worden. De uitvaartondernemingen staan bij wijze van spreke te trappelen om aan de meest onwaarschijnlijke wensen te voldoen, als je maar betaalt. Ze zijn meer dan bereid om jou, nu je nog leeft, behulpzaam te zijn bij het regelen van jouw uitvaart. De afgelopen dagen zie ik regelmatig een commercial van Yarden. Daarin wordt een vraag gesteld die je, zeker in dit verband, bijna onsterfelijk mag noemen:

Wat doe jij op jouw uitvaart?

Dat kan ik nu al, met een vrij grote mate van zekerheid, zeggen: ik lig in die kist. Wie er nog meer zijn en wat ze doen zal me een overgrote zorg zijn.