RUIMTE

Opeens ­waren de Wallen leeg, geen auto’s meer in de straten. Door dat nieuwe gebruik van de openbare ruimte gaan mensen zeggen: verdorie, dat wil ik altijd. Dat zei Maarten ­Hajer, hoogleraar  Urban Futures aan de Universiteit van Utrecht tegen Het Parool.

Je mag aannemen dat komende zomer beduidend minder buitenlandse toeristen naar Amsterdam komen dan voorheen. Dat is fijn voor alle Amsterdammers die niet hun dagelijks brood in de toeristenindustrie verdienen.

Wordt het dus lekker rustig in de (binnen)stad. Misschien wel, maar belangrijk is de vraag: hoe gebruiken/verdelen we de publieke ruimte. De druk komt terug op de publieke ruimte. Dat zorgt onherroepelijk voor verdringing, maar biedt ook kansen. Wethouder Ivens roept op: blijf in je stadsdeel, maak een voortuin van je eigen straat.

Waardoor ontstaat dan die druk op de publieke ruimte? Ondernemers nemen ook steeds meer ruimte in. Cafés met hun terras, winkels met hun wachtrijen voor de deur, sportschoolhouders die kettlebells dan maar op een plein leggen – dat is allemaal stoep. En die is nu al te krap. Wil je elkaar coronaproof passeren, dan moet die 3 meter breed zijn, minstens. Op een fietspad zelfs nog meer. Dat gaat onherroepelijk knellen.

Ga niet met z'n allen naar het Vondelpark of Sarphatipark, maar naar een park in de buurt, het Baanakkerspark in Amsterdam-Noord is volgens Ivens ook "prachtig". Echt? Het is bepaald geen groot park en ik kar daar met mijn scootmobiel doorheen als ik naar mijn huisarts moet. De enige mensen die ik daar zie zijn net als ik op 'doorreis'. Als het echt zo prachtig is zou het er op zomerdagen een stuk drukker zijn. Quod non.

Van de Nieuwmarkt wil men één groot terras maken met 500 tafels die geëxploiteerd worden door aanliggende horecagelegenheden.

Ik zie me daar niet naartoe gaan.

Aan dit plein ligt overigens het (eet)Café Bern, waar ik graag eet, al is het al weer te lang geleden. Het menu biedt niet veel keuze, maar dat hoeft ook niet, want ik neem er altijd de Entrecote Café Bern. Voorgebakken reepjes entrecote op een schaal waaronder een spiritusverwarmeer. Het vlees ligt in een saus die stijf staat van de knoflook. Smullen!

HARTJE

Veel mensen zijn van mening dat voetbal de belangrijkste bijzaak in het leven is.  Er wordt dan ook veel gepraat over alle voetbalwedstrijden die niet doorgingen. Afgaande op de tijd die er in diverse programma's aan besteed is, kom ik tot de conclusie dat  er een grotere, gelijke, misschien iets kleinere bijzaak is: het Eurovisie Songfestival. Voor de hard core liefhebbers waren er afgelopen week al twee TV-avonden verpest. Dinsdag ging de eerste halve finale van het Eurovisie Songfestival niet door en donderdag de tweede. En gisteren ging de grote finale niet door.

Voor zover ik het me goed herinner hen ik één volledig songfestival uitgezeten, dat van 1959, waar Teddy Scholten won met 'Een beetje'. Niet dat ik toen bijzonder geïnteresseerd was, maar in een gezin met twee ouders, zeven kinderen en een grootmoeder en één (zwart-wit) TV, kan je wel vragen of er naar iets anders gekeken kan worden, maar dat zit er niet in. Het alternatief was toen geen TV, want er was nog maar één net. (Overigen leidde het liedje tot protesten bij delen van de christelijke bevolking, want daarin was sprake van een "eedje van trouw. Zo mocht je de huwelijksbelofte toch niet aanduiden.)

De finale ging gisteren dus niet door, maar omdat 'we' echt  niet zonder kunnen, werd dus een coronavrij festival georganiseerd. Zo'n veertig zangers, geloof ik, traden in eigen land/woonplaats op, na eerst een vrolijk praatje te hebben gehouden. Ik vermoed dat veel zangers gebruik hebben gemaakt van dat vreselijk populaire gebaar (en met vreselijk bedoel ik ook echt vreselijk).

MAATREGELEN

Gisterochtend ging ik naar de kapper, met  de rollator en dus met de taxi van het Aanvullend Openbaar vervoer. (Ik ga nog steeds naar de kapper vlakbij mijn vorige woning.)

De aangepaste regels voor het AOV zijn simpel, niet meer dan één cliënt per auto/busje. Ook voor de chauffeurs zullen er (gedrags)regels zijn, mam ik aan. De chauffeur op de heenweg bevestigde die aanname. Mondkapje dragend en de handgrepen van mijn rollator werden schoongemaakt, voordat die werd opgepakt en in de auto werd gezet.
 
De chauffeur van de terugweg deed wat relaxter. Geen mondkapje en hij pakte zonder enig schoonmaken mijn rollator op.

Ik vond dat ongelijke gedrag wat vreemd, dus ik belde maar eens met de klantenservice van de RMC, het bedrijf dat in Amsterdam het Aanvullend Openbaar Vervoer uitvoert. Wat bleek? Ik had mazzel gehad dat mijn rollator in de taxi geladen werd. De chauffeurs mogen niets aanraken van spullen van de cliënt. Niet de rollator, niet de scootmobiel, niet de bagage.

Ik merk nog wel eens dat de chauffeurs niet zonder enige moeite de rollator in de achterbak plaatsen. Zij hebben er ervaring mee en ik ben de onhandigheid in persoon. Als autoloze heb ik überhaupt nog nooit iets in de achterbak van een auto geplaatst, dus ik ben benieuwd hoe dat een volgende keer gaat.

"Hoe gaat het dan met de scootmobiel?" vroeg ik. "U rijdt uw scootmobiel op de lift. Die gaat naar boven en u rijdt de taxi in." Simpel toch? Ja, alleen vóór de coronacrisis was het verboden op je scootmobiel te blijven zitten als die met de lift omhoog ging. Dat leverde teveel risico op, want daarbij had al eens een dodelijk ongeluk plaats gehad. Ik ben wel eens één of twee keer op de scootmobiel blijven zitten als die omhoog ging. Dat vond ik al redelijk eng. Achteruit die lift op rijden heb ik nog nooit gedaan. Ik weet wat voor brokkenmaker ik ben.

VAKANTIE

Boukje en ik hadden altijd 'actieve' vakanties. Veertien dagen aan een strand liggen was niet ons ding. We wandelden met rugzak van camping naar camping, we wandelden in Schotland en Wales, maar we wandelden vaak in Zweeds Lapland, vooral  in het nationale park Sarek, dat wel 'de laatste wildernis van Europa' genoemd wordt.

Er zijn in Noord-Zweden twee aangeven wandelroutes: Kungsleden (Koningsweg) en Padjelantaleden.(Padjelanta is een nationaal park grenzend aan Sarek). Langs de routes staan hutten, waarin allerlei keukenmateraai  is, hokken waarin je kleding kunt drogen en uiteraard bedden. Als de route je bij een rivier brengt, ligt daar vaak een brug.

In Sarek vind je al dat soort 'luxe' niet. Geen routes, geen hutten. Als je naar de andere kant van de rivier wil, dan loop je er maar doorheen. Geen sinecure, want het water is ijskoud en de ondergrond zijn losliggende stenen. Je route bepaal je aan de hand van kaart en kompas.

Het aantrekkelijke van Sarek is dat het door de totale afwezigheid van wat voor voorzieningen dan ook geen massa's toeristen aantrekt. Je kunt er dagen lopen zonder anderen tegen te komen. Je hebt alleen met elkaar te maken. Juist in vakanties worden nog wel eens ruzies uitgevochten, omdat je ineens hele dagen op elkaars lip zit. Daar hebben wij nooit las van gehad.

Omdat Boukje het doorwaden van rivieren steeds enger ging  vinden, besloten we in onze vakanties te gaan fietsen. We fietsten in Yorkshire,  Surrey, Kent en Cornwall. We fietsten in Ierland en Midden-Zweden en uiteindelijk in de Rocky Mountains.

Het waren allemaal geweldige vakanties, maar de mooiste vakantie was twee weken op het Griekse eiland Karpathos in 1994. In juni dat jaar was bij Boukje een oogmelanoom vastgesteld. Bij melanoom wordt vaak gedacht aan huidmelanoom, een oogmelanoom komt niet veel voor, in Nederland bij ongeveer 220 mensen per jaar. De enig mogelijke therapie bij Boukje was het verwijderen van het hele oog. Na een aantal weken kreeg ze een kunstoog. Boukje zelf deed daar nooit moeilijk over, "want", zei ze, "ik heb nog een oog." Er was ons overigens verteld dat de kans op uitzaaiingen gering was. Tot 14 mei 1996 hebben we ons daarom nooit zorgen gemaakt.

We verbleven in een appartement met uitzicht over de stad. We deden niets bijzonders en elke dag hetzelfde. Voor het ontbijt daalden wij af naar een terrasje bij de haven. Daarna liepen we naar en strandje, waar we een strandstoel in beslag namen en gingen lezen. Af en toe gingen we even het water in.

We lunchten altijd op een terras vlak bij het strand: een niet te groot hapje, een glaasje retsina,een cappuccino. Er werd contant muziek gedraaid van  Maria Farantouri, de  'huiszangeres' van Mikis Theodorakis.



(Los Libertadoras is een deel van Canto General, muziek van Theodorakis op teksten van Pablo Neruda.)

Na de lunch gingen we weer even naar het strandje om verder te lezen. In de loop van de middag gingen we terug naar het appartement. Rond zes uur gingen we naar een restaurant bij de haven. Elke avond hetzelfde restaurant. Het eten was daar goed en betaalbaar. Waarom zou je dan elke dag weer naar een ander restaurant zoeken? Na een paar dagen kregen we een handje als we binnenkwamen. Ook daar besproeiden we de maaltijd met retsina.

Dat lijkt zeker meer op een nogal saaie vakantie dan op de mooiste vakantie van ons leven. Dat was het, omdat meer nog dan in het stille Sarek, we ons door de gebeurtenissen van de voorafgaande zomer meer nog dan voorheen met elkaar verbonden voelden. Als ik daar aan terugdenk voel ik dat nog altijd.

NABESTAANDE

De afgelopen dagen werden twee rampen in herinnering gebracht'. Twintig jaar geleden was  er de vuurwerkramp in Enschede. Tien jaar gelden stortte een vliegtuig neer in Libië, waar bij ook een aantal Nederlanders omkwam. Er vinden herdenkingen plaats en er  wordt met nabestaanden gesproken.

Ik kan me heel goed voorstellen dat het een verschrikkelijke ervaring is van het ene op het andere moment een geliefde te moeten missen. Ik begrijp ook wel dat contact met andere nabestaanden van dezelfde ramp een belangrijke steun kan zijn. Maar ik begrijp nooit helemaal goed waarom ik daar  via de media ook bij betrokken wordt.

Het is vandaag 14 mei, een datum die in mijn geheugen gegrift staat. Het is vandaag precies 24 jaar geleden dat Boukje, volkomen onverwacht te horen kreeg niet alleen dat ze kanker had, maar dat het terminaal was. Ze had niet lang meer te leven. Ze moest niet in jaren denken, maar hooguit in maanden.

Ik was niet met haar meegegaan naar  het ziekenhuis, omdat we helemaal niet zo'n uitslag verwachten van een, naar wij dachten, eenvoudig bloedonderzoek in her AZL (nu LUMC) in Leiden. Achteraf heb ik me bedacht dat het vreselijk voor haar geweest moet zijn alleen met trein en tram naar huis te gaan, waar ze mij moest vertellen, dat we niet veel langer samen zouden zijn.

Ik zat thuis op haar te wachten, ik vermoed met een pilsje bij de hand. Het werd later dan ik verwachtte. Toen ik haar hoorde in de hal, hoorde ik, voelde ik, dat er iets mis was. Ik ging naar haar toe. Ze stond te huilen. "Ik ga dood", zei ze. Ze zal nog wel wat meer gezegd hebben, maar dat herinner ik me niet meer. We stonden een tijdje samen te huilen en we huilden verder op de bank waar ze het hele verhaal vertelde.

Zoals ik hierboven al schreef, ik kan me heel goed voorstellen dat het een verschrikkelijke ervaring is van het ene op het andere moment een geliefde te moeten missen. Maar is dat erger dan volkomen onverwacht te horen krijgen dat je grote liefde op korte termijn uit je leven zal verdwijnen? Ik wens het niemand toe naar een aangekondigde dood te moeten toeleven.

Uiteindelijk had Boukje nog 11 weken te leven. Ik heb haar nooit meer bewonderd dan toen. Van nature kon ze zich vaak zorgen maken over dingen die naar mijn oordeel niet zo vreselijk belangrijk waren. Gedurende die 11 weken heeft ze nooit geklaagd in de zin van 'Waarom moet mij dit overkomen?' Ze accepteerde wat niet te veranderen was. Ze had geen bucketlist, nog even gauw dingen  doen waar ze nooit aan toegekomen was. Bij haar crematie heb ik o.a.gezegd: "Het klopt niet helemaal wat ik zeg, maar ik zeg het toch maar: de laatste twee maanden van haar leven waren, ondanks haar ziekte, voor Boukje onvergetelijk. Niet eens zo zeer om de dingen die ze deed: een dagje naar de Efteling, een middagje in een tuin, een wandeling hier vlakbij, een dagje op de boot, iets drinken op een terras in Kijkduin, een bezoekje aan een museum of galerie, een telefoongesprek of gewoon thuis of bij anderen wat praten. Voor Boukje werden al die dingen pas echt waardevol, als ze die kon doen samen met iemand van wie ze hield of die ze gewoon aardig vond. Ze wilde niet in haar eentje genieten of verdriet hebben, maar haar ervaringen, positieve en negatieve, met anderen delen. Ze vond het altijd jammer als ik niet toe kwam aan het lezen van een boek dat zij mooi vond. Dat was ook weer geen ramp, want er was altijd wel iemand anders die het gelezen had, of die graag met haar dezelfde film wilde zien, of naar hetzelfde museum wilde, of ook gewoon wilde winkelen.

Dit is Boukje ongeveer drie jaar voor haar overlijden.

Er is nog veel meer naar boven gekomen vandaag. Daarover schrijf ik morgen.

PANIEK

Ieder land heeft zo zijn eigen problemen t.g.v. COVID-19. Kop in het AD:

Paniek in de VS: de hamburgers raken op

Amerikaanse fastfoodketens en supermarkten kampen met een tekort aan hamburgers en steaks. Gedurende het hele barbecueseizoen dreigt er te weinig vlees te zijn. (...) Geen volk ter wereld eet zo veel vlees als de Amerikanen, die elk gemiddeld 120 kilo per jaar verorberen. Wij gebruiken zo'n 77 kilo per jaar, maar dat is inclusie been, vet en zwoerd.

Zijn er ineens minder koeien in de VS? Die zijn toch geen slachtoffers van corona? Nee hoor. Trump wil dan wel een muur bouwen om immigranten tegen ter houden, maar zonder die immigranten is er lang niet genoeg vlees voor de barbecue. De tekorten zijn ontstaan vanwege het grote aantal coronabesmettingen onder het personeel van slachterijen. Meer dan twintig grote vleesverwerkingsfabrieken moesten in de afgelopen maanden sluiten vanwege zieken. De veelal laagbetaalde immigranten die aan de lopende band staan, werken schouder aan schouder, en klagen over gebrek aan bescherming. Ze blijven vaak komen als ze zich niet goed voelen, omdat ze vrezen inkomen te verliezen. (Onderstreping toegevoegd.)

Met een beroep op een oude oorlogswet heeft president Trump de vleesverwerkers opgedragen te blijven draaien. Dat beperkt de mogelijkheden om de bedrijven aansprakelijk te houden als werknemers ziek worden of overlijden. Maar om afstand te kunnen houden tijdens het werk, draaien veel slachters nu op halve kracht. Trump wil dat de vleesfabrikanten hun productie opschroeven. In een gezamenlijke persconferentie met zijn minister van Landbouw zei hij vorige week: ,,Je moet ze pushen, push ze nog meer."

Ik hoor Joe Biden tijdens een TV-debat zeggen 'Je was niet eens in staat voldoende vlees op de barbecues te krijgen.' Het slaat natuurlijk nergens op, maar alle wat slecht gaat in het land is nu eenmaal de schuld van de tegenstander.

CORONAVRIJ

Ja, velen zullen dit jaar niet naar een vakantie in het buitenland gaan. Maar voor wie per se toch naar zonniger oorden wil vertrekken is er toch nog een kans. Corendon, lees ik in het liveblog van de Volkskrant, biedt Coronavrije reizen aan.

Klanten van Corendon worden vanaf die datum vlak voor hun vlucht getest op het coronavirus, op een testlocatie vlakbij Schiphol, voor 50 euro per persoon. Hiernaast voert de touroperator extra maatregelen in voor de transfer naar de luchthaven, het inchecken, de vlucht en de transfer naar het all-inclusive hotel om het besmettingsgevaar te minimaliseren. Zo hoopt Corendon een veilige vakantie te organiseren zonder verplichte mondkapjes of 1,5 meter afstand. ‘Dat is voor ons geen vakantie,’ aldus topman Steven van der Heijden van de reisorganisatie. ‘Wij willen dat onze klanten zich vrij en zorgeloos kunnen bewegen.’

De voorwaarde: gasten mogen het hotel niet verlaten. Anders kan Corendon niet meer garant staan voor hun veiligheid. De touroperator hoopt dat klanten dat accepteren in ruil voor een ‘onbezorgde’ vakantie. De eerste Coronavrije vakantie gaat naar Anrtalya.

Een reis met mondkapjes en op anderhalve meter afstand is dus volgens Corendon geen vakantie.
Nu zou ik, zelfs onder de beste omstandigheden, niet doodgevonden  willen worden in Antalya, maar los daarvan: hoe veel vakantie is het eigenlijk om een week of tien dagen opgesloten te zitten in een hotel?

In de komende weken overlegt de organisatie met de autoriteiten op andere bestemmingen om ook daar vakanties te kunnen aanbieden, waaronder Ibiza en Curaçao, Sardinië en Sicilië. Live it up!