Later

Het is komkommertijd voor de journalistiek en de aanslagen in Noorwegen worden dan ook flink 'uitgemolken'. Zo wordt ons gemeld dat Breivik, als hij niet in een legeruniform voor de rechter mag verschijnen, uitsluitend een rode sweater van Lacoste in het openbaar wil dragen.  Nou, dat weten we dan ook weer. Krijgen we ook nog het merk tandpasta te weten dat hij bij voorkeur gebruikt?

Iets meer nieuwswaardig zou je het feit mogen noemen dat hij later dan gepland het eiland Utoya had bereikt, waardoor er minder slachtoffers vielen. Een aantal bezoekers van de bijeenkomst daar was inmiddels al weer vertrokken, waaronder een Noorse ex-premier.

Trouw meldt waarom Breivik later bij het eiland aankwam: Onderweg stuit hij op een lange file, veroorzaakt door een ongeval. Dat lijkt me een logische verklaring. Maar de schrijver van dat artikel heeft kennelijk niet zijn/haar eigen krant gelezen, althans niet de digitale versie. Een paar uur eerder namelijk stond in een ander artikel in Trouw: Als gevolg van de vertraagde explosie (van de bom bij het regeringsgebouw) kwam Breivik ook ongeveer anderhalf uur later dan gepland op het eiland Utoya aan.

Hieruit kunnen we leren dat je ook krantenberichten altijd met een korreltje zou moet nemen.
x

Meetsysteem

Stel dat een van je ouders, of beide, naar een verzorgingshuis moet. Jij gaat op de overheidssite waarop je de kwaliteit van de verzorgingshuizen kunt vergelijken kijken wat het beste verzorgingshuis is dat ook nog redelijk in de buurt is. (Marktwerking, weet je wel?) Je vindt een prima locatie, je ouders verhuizen er blijmoedig heen en daarna komen de klachten, want de kwaliteit van de zorg blijkt toch niet zo goed te zijn. Of een ander verzorgingshuis dat slechter leek, bleek veel beter te zijn.

In de Volkskrant las ik hoe dat nou zo kan tegenvallen: Niemand heeft nog inzicht in de kwaliteit van de ouderenzorg doordat het door de overheid ingestelde meetsysteem faalt. Actiz, de koepel van verpleeg- en verzorgingshuizen, heeft laten uitzoeken of de metingen genoeg zeggen over de kwaliteit en of ze op juiste wijze kunnen worden geregistreerd. Het oordeel is vernietigend. De instellingen leveren zelf de gegevens aan en kunnen daarmee 'rommelen'. Het overheidsbureau dat de gegevens verzamelt en bewerkt blijkt fouten te hebben gemaakt bij de berekening van een aantal indicatoren. Tientallen zorgconcerns hebben bovendien wel cijfers aangeleverd maar die zijn om technische of bureaucratische redenen niet verwerkt.

Wanneer zijn we ook al weer begonnen met de marktwerking de zorg? Hoeveel beter is het sindsdien nou precies geworden?
x

Karikatuur

Links- en rechts-extremisten hebben inderdaad nauwelijks een stem in het publieke debat. Hun commentaren worden veelal geweigerd door opinieredacties en moderatoren van discussiefora op krantensites. Dat las ik in een artikel op nrc.nl. De schrijver, Steven de Jong, vindt dat Anders Breivik (zijn geweldseruptie maakt het moeilijk hem nog serieus te nemen) een punt heeft als hij in zijn manifest schrijft dat journalisten een “functionerend democratisch systeem” onmogelijk maakten. Breivik citeert Esten O. Sæther, online uitgever van de krant Dagbladet: "Het is geen mensenrecht om gehoord te worden".

Er is al ontzettend veel geschreven over Breivik, zijn motieven, zijn achtergrond en noem maar op. In een eerder artikel citeert De Jong de historicus en freelance journalist Bart Jan Spruyt: "Breivik is de duivelse karikatuur van een goede en juiste visie", schrijft de voormalig medestander van PVV-leider Geert Wilders in Binnenlands Bestuur.

Als het goed begrijp moeten dus de media - de dagbladen, de achtergrondprogramma's op radio en tv - meer extremisten, van links en rechts, aan het woord laten. Als ik mij goed herinner zijn rechts-extremisten ruimschoots aan het woord geweest in het Duitsland van Hitler, het Spanje van Franco, het Argentinië van Videla. De links-extremisten kwamen aan hun trekken in het Rusland van Stalin, het Cambodja van Pol Pot, het Noord-Korea van Kim Jong-il. Zullen we weer eens een paar Holocaustontkenners ruimschoots aan het woord laten? Wordt het geen tijd voor een diepte-interview met Aleksandr Loekasjenko, president van  van Wit-Rusland, de 'laatste dictatuur van Europa'?

Spruyt vindt dat Breivik een "goede en juiste" visie uitdraagt in zijn manifest '2083'. Spruyt was te zien en horen in 'Nieuwsuur'. Hij wordt ruimschoots aan het woord gelaten en is dus geen extremist. Net als Geert Wilders verafschuwt hij de daden van Anders Breivik, maar in Binnenlands Bestuur schrijft hij: "Thee drinken helpt niet, en debatteren vanuit de hoopvolle gedachte dat de islam uiteindelijk wel inpasbaar zal blijken, is naïef." Moslims hebben, volgens Spruyt "een waardenpatroon dat haaks staat op de waarden van onze Grondwet." In Wikipedia staat: "Hij was lid van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, maar is overgestapt naar de Hersteld Hervormde Kerk." Er zijn mensen in Nederland die vinden dat althans delen van het gedachtegoed van de Hersteld Hervormde Kerk haaks staan op de waarden van onze Grondwet. In zijn column in Elsevier schreef Spruyt: "Loyaliteit aan Israël is een morele plicht voor ieder mens die in de westerse beschavingstraditie is opgevoed." Ben ik deloyaal als ik af en toe wat kritiek op Israël heb?

Spruyt is, impliciet, van mening dat de islam niet inpasbaar is in onze samenleving. Dat mag hij vinden, dat mag hij uitdragen in respectabele media als Elsevier, Binnenlands Bestuur en Nieuwsuur. Steven de Jong vindt dat de extremistische volgelingen van Spruyt niet doodgezwegen mogen worden in 'het publieke debat'. Laat ze hun haat spuwen in onze kwaliteitskranten, in Nieuwsuur, in Binnenhof, in Uitgesproken EO, VARA of WNL en Hart van Nederland. En dan maar wachten op die ene 'Breivik', die de daad bij het woord voegt.
x

Arbo

Wie hier in Nederland werknemers in dienst heeft krijgt te maken met de Arbowet en de Arbeidsinspectie. Daar kijkt niemand meer van op. Er zullen hier en daar werkgevers zijn die vinden dat sommige regeltjes wel erg ver gaan, maar in het algemeen zullen de meeste werknemers ermee tevreden zijn dat ze in een niet-ongezonde en niet-gevaarlijke omgeving werken. Uiteraard brengen al die regeltjes wel kosten met zich mee voor de werkgevers. In de ons omringende landen is de situatie min of meer gelijk.

Werkgevers houden niet van kosten, want die maken hun producten duurder en dat is niet goed voor de concurrentiepositie. Het zijn natuurlijk vooral de loonkosten en veel grote bedrijven hadden allang ontdekt dat bijvoorbeeld in Aziatische landen die loonkosten een stuk lager zijn. Zo laten grote, bekende kledingmerken als Marks & Spencer, H & M en Puma hun producten in Cambodja produceren.

In de Volkskrant stond een artikel waaruit ik begreep dat de arbeidsomstandigheden in Cambodja iets minder goed zijn dan hier en dus ook niet zo prijsverhogend werken. Naar schatting driehonderdduizend Cambodjanen werken in de textielfabrieken. Dat leverde het afgelopen jaar drie miljard dollar op voor (de) Cambodja(nen). Werknemers gebruiken lijm en chemicaliën om schoenen en kleding te maken, maar de fabrieksruimtes waar het vaak veertig graden is, worden onvoldoende geventileerd. Gevolg is dat af en toe tientallen werknemers flauwvallen en in het ziekenhuis moeten worden opgenomen. Bij Puma weten ze ervan: 'We erkennen dat de situatie voor arbeiders in Cambodjaanse fabrieken algemeen problematisch is', zegt het bedrijf in een verklaring. Puma overweegt nu maaltijden voor de fabriekswerkers in Huey Chuen te gaan verzorgen. Als je dan flauwvalt word je in ieder geval met volle maag wakker in het ziekenhuis. Ik vermoed dat het verzorgen van maaltijden aanzienlijk goedkoper is dan het aanbrengen van een goed werkende ventilatie, waardoor ook de temperatuur tot een aangenaam niveau daalt. Bij H & M doen ze het wat traditioneler: die is een onderzoek gestart. Daar doen ze voorlopig dus nog helemaal niets.

Mocht je overwegen binnenkort iets aan te schaffen van een van die bedrijven, denk dan ook even aan de hardwerkende Cambodjanen die het allemaal mogelijk maken.

x

Product

De overheid, ook de gemeentelijke, heeft geld nodig om haar taken uit te voeren. De gemeente krijgt om te beginnen geld van het Rijk. Daarnaast zijn er allerlei gemeentelijke belasting, waarvan de OZB wel de bekendste is. Parkeergelden leveren ook aardig wat op, geloof ik. In Het PAROOL las ik dat Amsterdam weer iets nieuws bedacht heeft: de zogenoemde 'vermakelijkheidsretributie' op het water. Dat is een extra heffing voor bedrijven die, aldus de gemeente, 'tegen betaling amusement, verstrooiing, ontspanning of vermaak op het water aanbieden'. Tenslotte maken die bedrijven, waaronder rondvaartboten, gebruik van het product Amsterdam. En dat kan volgens de gemeente 'niet voor niets'. Per passagier moet er zestig eurocent betaald worden.

Je voelt hem al aankomen: Oceandiva, een evenementenbedrijf in Amsterdam-Noord dat mensen voornamelijk over het IJ vaart (terwijl er aan boord iets feestelijks gebeurt, neem ik aan) vindt die retributie oneerlijk en gaat er tegen in beroep. Heeft het bedrijf nu gelijk?

Ik bekijk die retributie als net zo iets als toeristenbelasting, in Amsterdam 5% van de logiesomzet (excl. ontbijtkosten). Die zit natuurlijk allang in de tarieven verwerkt. Dat kan Oceandiva ook doen: als iemand een feestje voor 1500 mensen op een boot kan betalen, kan die 1500 x 60 eurocent er ook nog wel af, vermoed ik. Als iedereen zelf moet betalen, zullen ze ook niet vallen over 60 cent. Voor een kopje koffie ben je in Amsterdam al gauw 2,50 euro kwijt.

De meest voor de hand liggende, zeg maar: kapitalistische, oplossing is natuurlijk dat Oceandiva de tarieven verhoogt met één euro per passagier. Op die manier immers verdienen ze 40 eurocent extra per passagier en wie merkt dat nou? O ja: voor waterfietsen hoeft maar 30 eurocent per passagier beaald te worden.

Het meest opvallende in het hele bericht vind ik overigens dat ik niet in een mooie en aantrekkelijke stad woon, maar in "het product Amsterdam". Heeft dat ook weer met marktwerking te maken? Daar zat ik gistermiddag - het was prachtig weer in het product - over na te denken op een van de vele producten terras, waar ik het product bier nuttigde.
x

Bezuiniging

Je kon erop wachten natuurlijk: in de nasleep van de moordpartij op het eiland Utøya gaat men zich afvragen op er wellicht minder slachtoffers zouden zijn geweest als de politie eerder op het eiland aangekomen was. De berichten daarover varieerden van een uur tot anderhalf uur. Het laatste nieuws daarover hoorde ik op het NOS-journaal, waarin gezegd werd dat het een uur duurde.

We hebben het hier over een eiland dat ongeveer 750 meter van de vaste wal ligt. Het zou dus niet vreemd gevonden zijn als de politie daar iets later was aangekomen dan bij een schietpartij op het vaste land. Er wás een politieman aanwezig, maar die was er in zijn vrije tijd, als beveiligingsmedewerker, en was een van de eerste slachtoffers. Er was ook een politieboot in de buurt, maar die was kapot. En er was een politiehelikopter in de buurt, maar die stond aan de grond : wegens bezuinigingen.

We zijn hier ook aan het bezuinigen op van alles en nog wat. Als ik het goed heb moet de politie (en andere hulpdiensten) daaraan ook zijn steentje bijdragen. Daar heeft niemand bezwaar tegen zolang dat leidt to minder verkeersbonnen, minder agenten die alleen maar brave burgers 'pesten'. Ik hoop er echt niet op, maar hier kan ook zomaar 'iets ergs' gebeuren. Dat hoeft geen schietpartij te zijn. Er kan brand uitbreken in een verzorgingshuis, er kan een flatgebouw instorten, er kunnen olietanks ontploffen, er kunnen intercity's op elkaar botsen. Er hoeft maar één 'grapjas' paniek te veroorzaken in een vol Concertgebouw ("Brand!")  Daarbij kunnen veel doden en gewonden vallen. Er kunnen allerlei oorzaken zijn: menselijke fouten, achterstallig onderhoud, onvoldoende coördinatie tussen hulpdiensten, onvoldoende toezicht en controle. En bloemenverkopers hebben weer een goede dag.

Je ziet het spoeddebat in de Tweede Kamer al weer voor je. Had dit voorkomen kunnen worden? Had het aantal slachtoffers minder kunnen zijn? Er komt weer een hele reeks deskundologen voorbij. De 'Onderzoeksraad voor veiligheid' gaat spoorslags aan het werk. Het had al minder erg kunnen zijn, als ...
x

Oogsten

"Vreselijke aanslag in Oslo, zoveel onschuldige slachtoffers van gewelddadige, zieke geest. PVV rouwt mee met nabestaanden en Noorse volk." Zo luidde de tweet van Geert Wilders. Aan SP!TS laat Wilders weten "dat de dader een gewelddadige zieke psychopaat is" en dat de PVV "alles verafschuwt waar die man voor staat en heeft gedaan". (Onderstreping toegevoegd.) Alles? Breivik is tegen multiculturalisme, tegen de 'islamisering' van Europa en tegen 'links'. Daar is Wilders toch ook tegen? Maar als Breivik in zijn document '2083' dingen schrijft die verwantschap met Wilders' ideeën tonen en vervolgens zo'n tachtig mensen doodt, dan wil Wilders daarmee niet graag geassocieerd worden, want zelfs zijn meest fervente aanhangers zal het vermoorden van blonde blauwogige landgenoten te ver gaan.

Ik ben er van overtuigd dat Wilders oprecht is in zijn veroordeling van de wandaden van Breivik, want die passen absoluut niet in de ook door hem zo gewaardeerde Nederlandse (en Noorse) traditie, maar hij zal ook het Nederlandse spreekwoord kennen: "Wie wind zaait zal storm oogsten." Na zijn vrijspraak zei hij vaak bewust grof en denigrerend te spreken. Dat mag in een democratie en politici mogen het nog een beetje meer. Maar een goed politicus houdt rekening met de gevolgen van zijn opvattingen en de manier waarop hij ze naar buiten brengt.

Wilders weet verdomd goed welke invloed zijn uitspraken hebben. Als er één Breivik is op een kleine vijf miljoen Noren, zouden er drie op ruim zestien miljoen Nederlanders kunnen zijn. Die kunnen een blanco strafblad en een wapenvergunning hebben en compleet onbekend zijn bij de GGZ en ook nog eens een gewaardeerd buurman op wie je altijd een beroep kunt doen. Tot die ene dag waarop hun voorbereidingen afgerond zijn.

Is Breivik een "gewelddadige zieke psychopaat"? Ik vrees van niet. Hij is net als Karadzic, Mladic en anderen die nu voor een tribunaal staan een mens met opvattingen over zijn ideale maatschappij. De inquisitie, de politbureau's, de NSDAP, de Fasci italiani di combattimento, de ayatollahs en diverse junta's hadden/hebben ook van die opvattingen en zijn verantwoordelijk voor ontelbaar meer doden. Zij gaven ook veel enkelingen het idee gelijk te hebben in hun verwerping van elk idee dat afweek/afwijkt van hun eigen ideeën. Zij zorg(d)en voor de (im)morele legitimatie, de principiële onderbouwing, van het geweld van enkelingen.

Geert Wilders mag van mij zeggen en schrijven wat hij wil. Hij mag daarbij van mij grof en denigrerend te werk gaan. Ik zal niet geschokt zijn als hij nog een keer verzuipt in zijn eigen krokodillentranen.
x